Эрүүл мэндийн даатгалын буруу тогтолцоог халж ард иргэдэд мөнгө төлж үүнийхээ хариуд хүссэн эрүүл мэндийн үйлчилгээ авах боломжийг Иргэний эрүүл мэндийн даатгал олгох юм. Уг хуулийн төслийг УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар санаачлан гаргаад байгаа бөгөөд түүнээс хуулийн талаар зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Таны санаачилж байгаа Иргэний эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуульд иргэд рүү чиглэгдсэн ямар асуудлууд тусгагдсан бэ?

- Би олон жил энэ хуулийн талаар ярьж байна. Боловсрол, эрүүл мэнд бол Монгол Улсын тусгаар тогтнол. Эрүүл мэндийн даатгалын системд байдаг өвчтөн даатгуулагчдыг тойрсон асуудлыг эцэслэж, даатгуулагч эмч нарын өмнө бөхөлздөг тогтолцоог үгүй болгомоор байна. Тэд хүнээс мөнгийг нь авчихаад Засгийн газарт бөхөлзөж байна. Иймээс эрх мэдлийг жирийн иргэдэд өгнө.

-Үүнийгээ тодруулаач?

-Эрүүл мэндийн тогтолцооны хамгийн том гажуудал юу вэ гэвэл мөнгө төлсөн хүн ямар ч эрх мэдэлгүй, ямар үнээр хэзээ, хаанаас, ямар үйлчилгээ авахаа мэддэггүй. Бид цалингаасаа 20 хувийг эрүүл мэндийн даатгалд төлдөг. Монголчууд өнөөдөр насаараа мөнгө төлчихөөд өндөр үнээр эмнэлэгт үзүүлж байна. "Хуурамч эм байна" гэж эмчид хэлж чаддаггүй. Мөн "Та хүнд суртал гаргаад шинжилгээ авсангүй" гэж эмч нарт хэлж шүүмжилж чаддаггүй шүү дээ. Хувиасаа мөнгө төлдөг хэрнээ таньдаг хүнээ хайдаг. Энэ тэнэг байдлыг зогсоох гэсэн юм. Ийм учраас даатгал төлөгчийг эрх мэдэлтэй болгохыг зорьж байна. Эрүүл мэндийн байгууллага төрөөс санхүүжилт авдаггүй. Бидний төлсөн татварын дөрвөн хувиар санхүүждэг.

-Даатгуулагчийг эрх мэдэлтэй болгох эхний алхам юу вэ?

-Эрүүл мэндийн даатгалын салбар зөвлөлд салбар бүрийн төлөөллийг оруулах хэрэгтэй. Аймаг, дүүрэг, сум болгонд төлөөлөл оруулаач гэсэн санал иргэдээс ирж байна. Энэ мөнгөнд хяналт тавьж шийдвэрт оролцъё гэж байгаа юм. Өнгөрсөн 20 жил эрүүл мэндийн салбар зөвлөл гэсэн тогтолцоогтойгоор явж ирсэн. Эрүүл мэндийн даатгалын зөвлөл бие даасан хараат бус байна. Энэ зөвлөлд даатгал төлөгчийн гурав, ажил олгогчоос гурав, Засгийн газраас мөн гурван хүн оролцож шийдвэр гаргана.

-Бусад орны туршлага ямар байдаг юм бол?

- Барууны улс орнуудад эрүүл мэндийн байгууллагыг олон нийтийн байгууллага гэж нэрлэдэг. Манай улсад Төрийн байгууллага болчихдог. Даатгалын салбар зөвлөл нь Сангийн, Хөдөлмөрийн, Эрүүл мэндийн сайдын мэдэлд байдаг. Тэгээд 107 тэрбум төгрөгөөрөө тендер зарладаг. Эмч өвчтөн хоёрыг муудалцуулдаг. Улстөрчид мөнгө иддэг. Өмнө нь Эрүүл мэндийн яамыг тендерийн яам гэж нэрлэдэг байсан. Эрүүл мэндийн яамны төрийн нарийн бичгийн дарга Түмэндэмбэрэл одоо АТГ-д шалгагдаж байна. Асуудлыг бага дээр нь засъя гэж бодоод энэ Эрүүл мэндийн даатгалын тогтолцоо буруу байна гэж хэлж байсан.