Замын цагдаагийн газрын урьдчилан сэргийлэх хэлтсийн ахлах байцаагч, цагдаагийн дэд хурандаа С.Энхтөрөөс сүүлийн үед гарч байгаа зам тээврийн ослын нөхцөл шалтгаан, ослын гаралтын талаар тодрууллаа.

-Он гарсаар зам тээврийн ослын дуудлага хэд хүрчив. Өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулвал?

-2013 он гарсаар Замын цагдаагийн газарт нийт 17598 дуудлага ирсэн байна. Үүнээс осол хэргийн шинжтэй дуудлага 3963 бүртгэгджээ. 1386 нь хүний эрүүл мэнд хохирсон дуудлага, 2579 нь тодорхой хэмжээгээр эд материалын хохирол учирсан дуудлагууд байна. Зам тээврийн ослын улмаас 30 хүний амь нас хохирсон.  Харин улсын хэмжээнд 81 хүний амь нас эрсэдсэн гэх тоо баримт байгаа.

-Бага насны хүүхэд зам тээврийн осолд өртөх явдал хэр гарч байна?

-Хүүхдүүд зам тээврийн осолд орж амь насаараа хохирсон 14 дуудлага бүртгэгдсэн. Үүнээс гурван хүүхэд нийслэлд зам тээврийн осолд орсон бол орон нутагт 11 хүүхэд өртжээ. Бага насны хүүхэд хөдөлгөөний аюулгүй байдлын гэмт хэрэгт өртсөн буюу зам тээврийн осолд орж гэмтсэн тохиолдол улсын хэмжээнд 44 гарсан. Үүнээс 28 нь Улаанбаатар хотод гэмтэж бэртсэн байна. Одоогийн байдлаар Улаанбаатар хотын хэмжээнд 150-200 дуудлага зөвхөн нэг өдөрт бүртгэгдэж байгаа. Гэмт хэргийн шинжтэй, хүний эрүүл мэнд хохирсон 15-20 дуудлага, хүний амь нас хохирсон дуудлага өдөрт дунджаар 1-2 тохиолдол бүртгэгдэж байна. Мөн дулаарч байгаа учир бага насны хүүхдүүд замын хөдөлгөөнд харгалзах хүнгүйгээр оролцож байгаад осолд орж байгаа.  Тэр дундаа сургуулиудын ойролцоо их осол гардаг. Гэхдээ бага насны хүүхдийг осолд өртөж байгаа нь өнгөрсөн оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад буурсан.

-Согтуугаар автомашин жолоодох байдад улам л ихсээд байх шиг. Согтуу жолооч дээр тавих хяналтын ямар ажлууд зохион байгуулж байна вэ?

-Согтуугаар автомашин жолоодож байгаа зөрчил 45-60 мэдээлэл бүртгэгдсэн байна.  Энэ зөрчил эрс нэмэгдэж байгаа.  Ер нь 50-100 грамм архи, согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн жолооч өөрийн харах ёстой талбайн зөвхөн 1/3-ыг хардаг гэсэн статистик судалгаа байдаг. Тэгэхээр жолооч нар замын хөдөлгөөнд оролцохдоо согтууруулах ундааны ямар нэг зүйл хэрэглэсэн тохиолдолд зам тээврийн осолд өртөх магадлал 60-80 хувь хүртэл өндөрсдөг гэдгийг анхаарах шаардлагатай. Мөн согтуу жолоочийн орчинд байгаа найз нөхөд, хамаатан садан нь ерөөсөө анхааруулж хэлэхгүй байна.

-Согтуу жолоочийн балагаас болж уржигдархан  нэг айл сүйтэж, нэг  хүний амь үрэгдсэн хэрэг гарсан. Мөн том оврын машин осол гаргасан. Энэ хэргүүдийн талаар?

-Уржигдар “Нисан тиана” маркийн автомашины жолооч согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ автомашин жолоодож замын эргэлт дээр чигээрээ айлын хашаа дайраад айлын гэрийг мөргөж, гэрт сууж байсан нэг хүний амь насыг хохироогоод цааш зогсолгүй давхиж нэг айлын өвлийн орон сууцыг мөргөж зогссон байгаа. Тухайн үед хэргийн газар очиход согтуурлын зэрэг их өндөр, өөрийгөө хянах чадваргүй болтлоо хэрэглэсэн байсан. Ийм ноцтой гэмт хэрэг үйлдэгдсэн.  Хажуугийн өвлийн сууцны эзэнтэй нь бид уулзахад тэнд бага насны хүүхдүүд байж байгаад яг осол гарахын өмнө хичээлдээ явсан байсан. Ер нь Чингэлтэй, Долоон буудал гэх зэрэг хороололд зам тээврийн осол их гардаг. Энэ нь замын зохион байгуулалтыг хангаж чадсан зам баригдахгүй байгаатай холбоотой. Гэр хорооллын айлууд зам дагуу хашаа, байшин, дэлгүүр хоршоогоо барьсан байдаг. Тэгэхээр зам байгуулахдаа аюулгүй байдлыг хангаж тухайн орчинд хаалтууд хийж өгөх хэрэгтэй. Ядаж л эргэлтэн дээр төмөр, туузан хаалтыг олноор нь хийж өгөх чухал. Мөн уржигдэр том оврын барилгын зориулалттай хоёр автомашин  өнгөрөгч амралтын өдөр мөргөлдөж, тухайн үед замын хөдөлгөөнд оролцож байсан 12 автомашинд их бага хэмжээгээр хохирол учруулж ноцтой осол гаргасан. Энэ үеэр дөрвөн хүн гэмтэж ГССҮТ-д хүргэгдсэн байгаа.

-Сотгуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодож байгаа жолооч нарыг чангатгах хуулийн төсөл боловсруулж байгаа гэсэн үү?

-Хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуулинд оруулсан нэмэлт өөрчлөлтийг яаралтай батлаж гаргаж, мөрдүүлэхгүй бол энэ янзаараа байгаад байвал согтуу жолоочид хүлээлгэх хариуцлага нөлөөлөө өгч чадахгүй. Зургаан сараар эрхийг нь хасуулна. Дахиад согтуу машин барина. Энэ үед 25.6 дугаар зүйлээр ял ноогдуулах буюу 30 хоног баривчлана. Гэсэн ч ахиад л архиа уугаад шийтгэл хүлээнэ. Энэ нь хүлээлгэх хариуцлага сул байгаатай холбоотой.

-Дулаарч байгаатай холбогдуулж хөдөө орон нутгийг зорих зорчигдын тоо эрс ихэссэн. Энэ нь зам тээврийн осол ихсэхэд нөлөөлж байгаа байх?

-Дулаарч байгаатай холбоотой хөдөө орон нутаг руу чиглэсэн замын хөдөлгөөний ачаалал ихсэж байгаа учир хөдөө  орон нутагт гарч байгаа зам тээврийн осол нэмэгдэж байна. Мөн бага насны хүүхдүүд сургууль цэцэрлэг нь амраад лагерт гардаг. Ингээд лагерын зам дээр хүүхдүүд хараа хяналтгүйгээр тоглож, замын хөдөлгөөнд оролцох, зорчих байдлаас үүсэж зам тээврийн осолд их өртөж байгаа.  Түүнчлэн мотоциклоор замын хөдөлгөөнд оролцож байгаа иргэд амь насаараа хохирох явдал их түгээмэл болж байна.

Мөн барилгын ажил эрчимтэй явагдаж байгаагаас том оврын ачааны автомашинууд хөдөлгөөнд оролцож байхдаа зам тээврийн осолд орж бусдын амь нас эрүүл мэндийг хохироодог. Энэ тал дээр холбогдох байгууллагууд болон том оврын машинуудыг ажиллуулж байгаа газрууд анхаарах хэрэгтэй байна.

- БНХАУ-аас оруулж ирсэн мотоциклийг их хэрэглэх болсон.  Энэ нь осол гарахад нөлөөлж байна гэсэн үү?

-Хайшин дугуйтай Хятад мотоциклүүд манай хөдөө орон нутгийн бартаат замд тохирдоггүй. Иймээс хятад мотоциклтэй явсан иргэд амь нас, эрүүл мэндээрээ хохирч байна. Ер нь орон нутагт гарч байгаа зам тээврийн ослыг харахад мотоциклтэй явж байгаад осолд орж амь нас нь хохирсон тохиолдол эрс нэмэгдсэн.  Сүүлийн үеийн мотоциклууд засмал замд зориулагдсан, масс буюу ачааг даах чадваргүй байгаа. Улмаар мотоциклийн дугуй, обут хагарснаас болоод хүний амь нас хохирсон тохиолдол их бүртгэгдээд байгаа. Харин хигээстэй Орос мотоциклуудын дугуйны обут хагарна гэсэн асуудал байхгүй. Хигээс цохилтыг дааж аажмаар сулардаг. Энэ нь жолооч нарт мэдэгддэг учир зайлшгүй урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах боломжийг өгдөг.

-Зам тээврийн осол хийчихээд хэргийн газрыг орхиж зугтах асуудал их гараад байх шиг. Саяхан л гэхэд мотоциклтой иргэн хүн дайрчихаад зугтсан?

-Зам тээврийн осолд холбогдсон жолооч нар хэргийн газрыг санаатай болон санаандгүй орхиж зугтах асуудал гарсаар байна. Зам тээврийн осол хэрэг нь жолоочийн анхаарал болгоомжгүй, санамсаргүй үйлдлээр үйлдэгддэг учраас хүлээх хариуцлага нь хөнгөн байдаг.  Тэгэхдээ хэргийн газрыг орхиж зугтсанаараа санаатай үйлдэл болж энэ нь хүлээх хариуцлагыг хүндрүүлдэг гэдгийг жолооч, замын хөдөлгөөнд оролцогч нар анхаарах шаардлагатай.