Өнөөдөр АТГ-аас цаг үеийн болон хүмүүсийн анхаарлыг татаж байгаа, томоохон эрх мэдэлтнүүдтэй холбоотой хэргүүдийн шалгалтын явцын талаар мэдээлэл өглөө.  Ингээд та бүхэнд АТГ-ын Мөрдөн шалгах хэлтсийн дарга Э.Амарбат яриаг хүргье.

-Татварын ерөнхий газрын хяналт шалгалтын хэлтсийн даргаар ажиллаж байсан Ч.Гансүх нарт холбогдох хэргийн талаар?
-Татварын ерөнхий газрын хяналт шалгалтын хэлтсийн даргаар ажиллаж байсан Ч.Гансүх нарт холбогдох хэрэгт мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулаад  зарим нэг үйлдлүүдийг шалгаж тогтоосон. Тухайлбал, Хууль бусаар хөрөнгөжсөн, мөнгө угаасан, бусдаас хээл хахууль авахыг завдсан, эрх мэдэл албан тушаалаа урвуулсан зэрэг үйлдлүүдэд яллах дүгнэлт үйлдлүүлэхээр уг хэргийг өчигдөр Нийслэлийн прокурорын газар шилжүүлсэн байгаа.

Мөн Хүү Г.Ганзулын дансаар 16 тэрбум төгрөгтэй тэнцэх хэмжээний мөнгөн гүйлгээ хийгдсэн асуудлыг тусгаарлаж мөрдөн байцаалтын ажиллагааг үргэлжлүүлж байгаа аж.

-Г.Дэнзэнгийн эхнэр Д.Уянгын хууль бус тендерийн хэргийн шалгалтын явц юу болж байна?
-Г.Дэнзэнгийн хамтран амьдрагч Д.Уянга гэгч хүний эзэмшлийн "Говь нүүрс" компани Эрдэнэс-Тавантолгой компаниас гаалийн хяналтын бүсийн үйлчилгээ үзүүлэх тендерийн сонгон шалгаруулалтанд хууль бусаар шалгарсан тухай асуудлыг шалгаад эрүүгийн хэрэг үүсгэж шалгах үндэслэлтэй гэж үзсэн. Ингээд асуудлыг Нийслэлийн прокурорт танилцуулсан хэдий ч прокурор бүрэн эрхийнхээ хүрээнд Эрүүгийн хэрэг үүсгэх үндэслэлгүй гэж үзэж манай тогтоолыг үндэслэлгүй болгосон байгаа.

-Хэргийг шалгах явцад ямар зөрчлүүдэд эрүү үүсгэх үндэслэлтэй гэж үзсэн бэ?
-  Шалгалтаар юу яригдсаныг дурдахад “Говь нүүрс” компанийг Уянга нь худалдаж авсан байдаг. Ингээд уг компанийн эзэмшлийг нэг өдрийн дотор үнэлгээний компаниар үнэлүүлсэн.  Үнэлгээг хийхдээ тухай газар дээр очиж эд хөрөнгийг бодитоор үнэлж чадаагүй. Ингээд тэрбум төгрөгөөр үнэлсэнээр тендерт шалгарах нөхцлийг хангасан. Тендерт оролцох компани тэрбумаас доошгүй төгрөгтэй байх шаардлагыг хангаснаар  шалгарах нэг үзүүлэлтийг зориудаар бий болгосон магадлалтай байсан гэх мэт зүйлүүд  шалгалтын явцад тогтоогдсон. Нөгөө талаар шалгарсан гээд байгаа аж ахуй маань сүүлийн 5 жилийн хугацаанд  1 тэрбум 800 мянган төгрөгнөөс доошгүй хэмжээний ажил үйлчилгээг гүйцэтгэсэн байх ёстой шаардлага тавигдсан байсныг хангаагүй.

Үйл ажиллагааны орлого эсрэгээрээ алдагдалтай байхаар тайланг татварын байгууллагад гаргаж өгсөн буюу ерөөсөө л “Говь таур” компани шалгарах боломжгүй байхад тендерийн үнэлгээний хороо шалгаруулсан байна гэх нөхцөл байдлыг тогтоосон.

Мөн Гаалийн хяналтын бүсийн үйлчилгээг үзүүлэхийн тулд зайлшгүй Гаалийн хяналтын бүсэд үйл ажиллагаа явуулах нөхцлийг бүрдүүлсэн газрыг эзэмшиж  байх ёстой байсан. Гэтэл тендерийн сонгон шалгаруулалтыг явуулахдаа нийтдээ 10 аж ахуйн нэгжид  уг тендерт оролцуулах саналыг хүргүүлсэн боловч тэдгээрээс 8 нь огт газаргүй компанийг бүртгүүлсэн. Тэгэхээр цаана нь ерөөсөө хоёр компани зохих газрыг эзэмшиж байсны нэг нь “Говь нүүрс” юм. Өөрөөр хэлбэл анхнаасаа тендер шалгаруулалт хууль бусаар явагдсан байна гэх баримтууд тогтоогдсон. Цаашид бид мөрдөн байцаалтаар сонгон шалгалт өөрөө хэрхэн яаж явагдав, үнэлгээний хороо хэрхэн ажилласан бэ гэдгийг шалгах шаардлагатай байсан. Одоо бид энэ асуудлаараа прокурорт гомдол гаргасан байгаа. Тэгэхээр прокурор энэ асуудлыг дахиж хянаж байгаа.

-С.Ганбаатар гишүүний танай дээр шалгаж байгаа гэх яриа гараад байсан?
-МҮЭХ-ны удирдлагаас МҮЭХ-ны тээвэр үйлчилгээний төв зөвлөлийн автобазын газар дээр орон сууц барих, уг баригдсан орон сууцнаас ҮЭХ-нд ажиллагсдад тодорхой хөнгөлөлтэй нөхцлөөр орон сууцаар хангаж ажлыг зохион байгуулахдаа дэд ерөнхийлөгч Х.Амгаланбаатар нар эрх мэдэл албан тушаалаа урвуулсан гэх гомдол АТГ-т ирсэн байна. Одоогоор тэд асуудлыг хянаж үзэж байгаа.

-Говь-Алтай аймгаас УИХ-д сонгогдсон зарим нэг гишүүдийн хэрэг ямар шатандаа явж байна?
-Говь-Алтай аймгийн Ардчилсан намын дарга Амгаланбаатар гэх хүнээс тус аймгаас УИХ-д сонгогдсон гишүүд өөрийн УИХ-ын гишүүний багц хөрөнгөөс тодорхой хөрөнгийг эрх мэдэл албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж мөн ямар нэг хэмжээгээр хохирол учруулсан байж болзошгүй гэх мэдээлэл Аудитын байгууллагын тайлан дүгнэлтээр тогтоогдсо. Ингээд энэ асуудлаар манайд хандсан.
Говь-Алтай аймгийн Аудитын газрын хяналт шалгалтаар гишүүдийн тойрогтой зарцуулахаар төсөвлөгдсөн төсвийн хөрөнгөөс жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих зорилгоор иргэнд олгосон зарим хөрөнгө, тариалан эрхлэлтийг дэмжихээр  иргэдэд олгосон хөрөнгө, аж ахуйн нэгж хоршоодод олгосон хөрөнгө гэх зэрэг нийтдээ 421 сая төгрөгийн зээлийн асуудлыг энд эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгаж байна. Одоогоор улсын хөрөнгийг хэн хэдий хэмжээгээр, хууль бусаар захиран зарцуулсан хохирол учруулсан бэ гэдэг асуудлыг шалгаж байна.

-Дундговь аймгийн засаг дарга С.Сүхбаатарын мөрдөн байцаалт аль шатандаа явж байна?
-Дундговь аймгийн засаг дарга С.Сүхбаатар өмнө нь аймгийнхаа засаг даргын орлогчоор ажиллаж байхдаа хандиваар өгсөн 25 сая төгрөгийн асуудлыг хэрхэн зарцуулсан байдлыг мөрдөн байцаалтаар шалгах шаардлагатай гэж үзээд эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгаж байна.

- Монголын үндэсний олимпийн хороо /МҮОХ/-ны ерөнхийлөгч Д.Загдсүрэнд эрүү үүссэн гэсэн үү?
- Д.Загдсүрэнд  холбогдох хэргийн мөрдөн байцаалтын ажиллагаа үргэлжилж байгаа ч ойрын хугацаанд дуусна.

-УИХ-ын гишүүн асан Х.Наранхүүтэй холбоотой хэрэг шалгагдаж эхэлсэн гэж эх сурвалжууд мэдээлж байсан?
-Албан тушаалаа урвуулан ашигласан хэмээн УИХ-ын гишүүн Х.Наранхүүд холбогдуулан эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгаж байгаа. Түүний хэрэгт  холбогдох Монгол-Израйлын хамтарсан “Шинэ технолож” компанитай холбоотой 6 тэрбум төгрөгний хохирол бүхий эрүүгийн хэрэт мөрдөн байцаалт үргэлжилж байна. Хэргийн талаар зарим нэмэлт шалгалтыг хийх даалгавар манайд Прокурорын ерөнхий газраас ирсэн.  Энэ дагуу зарим нэг зүйлийг шалгаад хэргийг прокурорт шилжүүлэхийг төлөвлөж байна.

-90 лицензийг хууль бусаар олгосон. Үүнд нийслэлийн захиргааны хэргийн шүүгчид хамааралтай гэх мэдээлэл гараад байгаа. Энэ үнэн үү?
-90 лицензтэй холбоотой асуудлын тухайд шалгалт үргэлжилж байна. Лиценз бүрийн цаана эзэмшигч, аж ахуйн нэгжүүдийн асуудал хөндөгдөж яригдаж болзошгүй. Дээрээс нь лицензийн шилжилт хөдөлгөөн, тухайн лицензтэй холбоотой хайгуулын ажлын тайлан мэдээллийг бусдад худалдсан, шилжүүлсэнтэй холбоотой асуудал, уг лицензүүдийг хууль хяналтын байгууллагаар хянуулсантай холбоотой зүйлсийг зайлшгүй анхаарч үзэх өргөн хүрээтэй асуудал. Тиймээс мөрдөн байцаалт удааширж байна.

- Хууль зүйн дэд сайд Э.Эрдэнэжамъянд холбогдох хэргийн тухайд?
- Э.Эрдэнэжамъянд холбогдох хэргийн шалгалтын мөрдөн байцаах ажиллагаа дууссан. Хууь зүйн дэд сайд Э.Эрдэнэжамъян мөрдөн байцаалтын ажиллагаанд саад учруулсан гэж шалгасан.

-Ц.Нямдорж гишүүнийг шалгаж байгаа гэсэн ШУМ тархаад байгаа. Тодорхой мэдээллийг өгөөч?
-УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүү манайд Ц.Нямдорж гишүүнийг шалгаж өгөхийг хүсч хандсан.
Нэгдүгээрт  УИХ-ын гишүүн Ц.Нямдорж ямар хөрөнгийн эх үүсвэрээр өөртөө хувийн орон сууцнууд бариулсан юм бэ?. Хоёр ширхэг хувийн хаус бариулсан байна тэр асуудлыг шалгаж өгөөч гэж хандсан. УИХ-ын гишүүний хөрөнгө орлоготой асуудлыг Ёс зүйн дэд хороо хянаж шалгахаар хуульчлагдсан байдаг. Ингээд шалгаад хэрэв эрүүгийн хариулцага хүлээлгэхээр байна гэж үзвэл АТГ-т шилжүүлж шалгуулах ёстой байгаа. Тиймээс энэ асуудлыг эрх бүхий байгууллагад нь хандаж тавих нь зүйтэй гэх хариуг өгсөн.

Мөн Ц.Нямдорж нь  “Энержи ресурс” компанийн Зайсан дахь орон сууцны хотхонд түрээсийн байранд үнэ төлбөргүйгээр амьдардаг гэх асуудлыг шалгах шаардлагатай гэж  УИХ-ын гишүүн Х.Баттулга АТГ-т хандаж байсан. Ц.Нямдорж гишүүний амьдарч байгаа орон сууцтай холбоотой асуудал мөн  “Энержи ресурс” компанийн тусгай зөвшөөрөлтэй холбоотой асуудлыг шалгуулах тухай шүү дээ. Энэ асуудлын хүрээнд АТГ шалгаад тухайн үед Энержи ресурс компанийн ашигт малтмалын үйл ажиллагаатай холбоотой эрүүгийн хэрэг үүсгэж шалгах шаардлагатай байна гэж байсан ч асуудлыг хүчингүй болгосон.  Үүнтэй Ц.Нямдоржийн асуудлыг давхар хүчингүй болгосон.

-БНСУ-ын хөнгөлөлтэй зээлийн хэрэгжилтийн талаар Үндэсний аудитын газраас гаргасан дүгнэлтийг үндэслэн УИх-ын гишүүн Ц.Нямдоржийг бас шалгах шаардлагатай гэж байсан. Энэ нь. Тухайн хэрэг дээр Хууль зүйн сайд асан Ц.Нямдоржийг сэжигтнээр тооцсон байгаа. Түүнээс биш тусад нь шалгаж байгаа зүйл байхгүй.

-Архангай аймгийн засаг даргын хэргийн явц ямар шатанд явж байна?
Архангай аймгийн засаг даргаар ажиллаж байсан Ё.Баатарбилэгийг цагдан хорьсон байгаа. Холбогдсон хэргийнх нь талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг өгөх боломжгүй байна.

-Хөвсгөл аймгийн засаг даргын орлогчийн тухайд?
- Хөвсгөл аймгийн Засаг даргын орлогчоор ажиллаж байсан М.Очирхуягийн авлигын хэргийг Авлигатай тэмцэх газарт шалгаж, Нийслэлийн прокурорын газарт шилжүүлсэн байгаа.

- Нисэх буудлын онгоц буух зурвасын өргөтгөлтэй холбоотой асуудал?
-Өмнөговь аймгийн нисэх буудлын онгоц буух зурвасын өргөтгөлтэй ажлын талаар шалгагдсан эрүүгийн хэрэг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэгдсэн.

-Хүмүүсийн анхаарлыг татаж бусад хэргүүдийн талаар мэдээлэл өгнө үү?

-МАХН-ын дарга Н.Энхбаярын хууль бус хувьчлалын хэрэгт хамсаатан гэгдэх гурван хүнийг Интерполоор эрэн сурвалжилж байгаа. Тэгвэл Т.Билэгт АНУ-д цагаачлах хүсэлт албан ёсоор гаргасан байсныг Интерполын төвөөс бидэнд мэдэгдсэн.

Мөн "Эрдэнэс Тавантолгой” компанийн гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байсан Б.Энэбиш нарыг 1,6 тэрбум төгрөгийн үнэ бүхий 10 ширхэг самосмал машин, чанарын шаардлага хангахгүй дугуй зэргийг эрх мэдлээ урвуулан ашиглаж “Эрдэнэс Тавантолгой” компанид худалдан авсан хэрэгт буруутган эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгаж эхэлсэн.