Монголын Байгаль орчны иргэний зөвлөлөөс өнөөдөр сэтгүүлчдэд  мэдээлэл хийлээ. Энэхүү хэвлэлийн хурлаар Байгаль орчны иргэний зөвлөлийн дарга З.Болдбаатар, тус зөвлөлийн гишүүн, ой модны хулгайтай тэмцэх  бүлгийн дарга, Гавъяат эдийн засагч Н.Дашзэвэг гэх мэт хүмүүс хууль бус модны хулгайтай тэмцэхийг БОНХЯ, Нийслэлийн удирдлагуудаас шаардаж байгаагаа илэрхийлэв.

Энэ үеэр Гавьяат эдийн засагч Н.Дашзэвэгээс хэдэн зүйлийг тодруулав. 

-Ой модны хулгайтай тэмцэх ажил хэрхэн явагдаж байна?

-Ой модны хулгайтай тэмцэх ажил ерөөсөө үр дүнд хүрэхгүй байна. Хууль бус модны хулгай 365 хоногийн турш тасралтгүй үргэлжилж байна. Манай Байгаль орчны иргэний зөвлөлийн хэсэг нөхөд өнгөрсөн сарын 19-ны шөнө Зүүнхараа хотоос мод ачсан арваад машиныг дагасан байгаа. Дагасаар байгаад Хялганатын модны зах дээр тэдгээр машинууд очсон. Хулгайн мод тээвэрлэсэн машинууд нэг бол модны зах дээр авчраад модоо буулгана. Үгүй бол ойр орчмынх нь айлуудын хашаад буулгадаг. Улмаар  тэдгээр машинуудыг газар дээр нь барьж өгөхөөр цагдаа дуудсан.  Гэтэл цагдаа нар хулгайн машины жолооч нар явуулах гэж оролдсон. Тэгэхээр Монголын шүүх, цагдаа ажлаа хийхгүй байна. Хууль бус үйл ажиллагааг өөхшүүлж, авлига авч байна.  Мөн БОНХЯ-ны дэргэд шинээр байгуулагдсан “Ой модны хулгайтай тэмцэх хэлтэс” ажлаа хийхгүй байгаа юм.

-Модны хулгайчид голдуу шөнөөр үйл ажиллагаагаа явуулдаг гэж сонссон?

-Модны хулгайчид  шөнийн 03.00 цагаас үүрийн 06.00 цагийн хооронд хулгайн ажиллагаагаа явуулж Улаанбаатар хотруу модоо оруулж ирдэг. Тэгэхээр модны хулгайтай өдөр биш шөнө тэмцэх хэрэгтэй.  Үүнийг цаашид таслан зогсоохын тулд БОНХЯ, Нийслэлийн цагдаагийн газар, Мэргэжлийн хяналтын газар гэх мэт байгууллагууд хоорондоо нягт холбоотой ажиллах хэрэгтэй байна.

-Өнөөдөр та нар БОНХЯ, Нийслэлийн удирдлагуудад шаардлага тавьж байна. Та нарын шаардлагыг хүлээж авахгүй бол дараагийн авах арга хэмжээ юу байх вэ?
-Энэ байдал цаашид удаан даамжирвал бид дараа дараагийн арга хэмжээг авах үүднээс Засгийн газарт БОНХЯ-ыг бүрэн бүрэлдхүүнээр нь огцрохыг шаардаж, тусгайлан шаардлага хүргүүлэх болно.

-Таныхаар модны хулгай буурахгүй байгаа нь өөр юутай холбоотой вэ?. Эсвэл зөвхөн эдгээр байгууллагуудын уялдаа холбоо муу байгаагаас болж байна уу?
-Ерөнхийдөө эдгээр байгууллагууд модны хулгайтай яаж тэмцэхээ мэдэхгүй байна. Байгаль хамгаалагчид гээд л олон хүн аваад байдаг үүнийгээ болиод модны хулгайч орох боломжтой зам дээр 24 цагийн пост ажиллуулах шаардлагатай. Бидний зүгээс бол посттой бол Зүүнхараа, Сэлэнгэ гээд л баруун аймгуудаас хулгайн мод оруулахгүй байж чадна. Дахилтын ам, Шижрийн даваа, Найрамдал зуслангийн хажуугаар хулгайн мод тээвэрлэсэн машин их явж байна. Гэтэл хөдөлгөөнт эргүүл автобусны буудал дээр байрладаг. Яг хүрч ажиллах ёстой газраа биш.  Мөн хөдөлгөөнт эргүүлийн явсан гудамжнаас мод ачсан машин зөрөөд гараад ирж байна. Тэгэхээр шүүх цагдаа нар модны хулгайчдаас авлигал авч, ямар нэгэн байдлаар тэднийг сул явуулж байна. Уг нь машиныг хураагаад доод тал нь 28 сая төгрөгөөр торгох ёстой.

-Уг нь модны хулгайг мэдээлвэл урамшуулдаг болвол зүгээр юм шиг?
-Хамгийн гол нь хулгайн модтой тэмцдэг бүтцийг бий болгоё. Иргэд хулгайн модны талаар мэдээлэх юм бол урамшуулъя. Уг нь 2012 онд БОНХЯ-оос таван удаа мэдээлвэл шагнана гэсэн журам гаргасан. Гэвч энэ бол доромжлол. Өөрсдөө хулгайтай тэмцэж чадахгүй байж хулгайн талаар мэдээлэл өгөхөөр таван удаа мэдээлвэл шагнана гэж байгаа нь харамсалтай. Ийм журам гаргаж болдог юм уу. Ингэж төрийг удирдаж болох уу?.  Мэдээлсэн хүнийг урамшуулдаг байх хэрэгтэй. Мөн модны хулгайн шүүх хурлыг олон нийтэд нээлттэй болгож телевизээр дамжуулдаг болох ёстой. Тэгэхгүй бол модны хулгай сунжирсаар байгаад алга болдог. Тухайлбал гурван жилийн өмнө "Хөх монгол" бүлгэмийн залуучууд Шижрийн даваа, Тахилтын даваан дээр шөнө хяналт тавьж зургаа, долоон хулгайн машин барьж байсан. Сая манай БО-ы иргэний зөвлөлөөс ганцхан шөнө явахад долоон машин барьж байна. Дахиад 4-5 машин зугтаасан.

-Тэгэхээр өнгөрсөн сарын 19-ны орой та нарын барьсан долоон машинаас гадна 4-5 машин хамт явсан гэсэн үг үү?

-Тийм. Тэд бүгдийг Зүүнхараагийн иргэн гэх эмэгтэй хүн удирдаж явсан байсан. Энэ эмэгтэй хоёрдахь удаагаа баригдаж байгаа.  Энэ эмэгтэйн цаана томоохон албан тушаалтан байгаа гэдэгт би эргэлзэхгүй байна.   Албан тушаалтан өөрийнхөө ажил мэргэжил, эрх ямбаа ашиглаж модны хулгайгаар бизнес хийж байгааг ил гаргах хэрэгтэй. 10-иад машин удирдаж явж, хөлсийг нь өгч ачуулдаг ийм эмэгтэй байгаа.

Түүнчлэн, 900 гаруй мод тайрсан хэргийн Төв аймгийн прокурорын газар хэрэгсэхгүй болгосон том жишээг та бүхэн санаж байгаа байх. Үүнийг Хууль зүйн сайд Х.Тэмүүжин нягталж үзээд дахин шалгах нь зүйтэй юм гэсэн.

-Та хэдийн барьсан хулгайн модны хэрэг хэн дээр шалгагдаж байгаа вэ?
-Улсын мөрдөн байцаах газрын Мөнхбат прокурор байцааж байгаа. Бид нар бариад өгдөг. Араас нь мод бэлтгэх зөвшөөрөлтэй гэж зассан бичиг бариад ирдэг. Ингээд хэргээс мултраад байна.  Тиймээс Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, УЕП-ын газар энэ асуудал дээр анхаараач. Би дөрвөн жилийн өмнө Монгол улсын Ерөнхий прокурор Д.Дорлигжавт ой модны хулгай, байгалийн эсрэг гэмт хэрэгтэй холбоотой шүүх хурлыг Улаанбаатар хотод хийгээчээ. Төрийн бус байгууллага оролцож хяналт тавьж байя гэх хүсэлт тавьсан. Одоо хүртэл хариу өгөхгүй байгаа. Бид дахин бичиг явуулна.

-900 модны тухай дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөхгүй юу?
-Төв аймгийн Батсүмбэрийн Баянгол гэх газраас хийгдсэн мод. Энэ зөрчил Төв аймгийн прокурор дээр  маш  их удаж байна. АТГ-аас хэрэг нь бүрдэж, Төв аймгийн прокурор дээр очоод хэдэн сар болж байна.   Төв аймгийн прокурор дээр л энэ хэргийг хаагаад байна. Сар болгон модны хулгайн ажлыг эрчимжүүлж, дүгнэж, урамшуулж, шалгаж явах шаардлагатай байна. Одоогийн нийслэлийн удирдлагуудын арга барил хоцрогджээ. Жилд хоёр удаа явж шалгадаг системийг өнөөдөр өөрчлөх хэрэгтэй байна.