-    Хэдхэн хоногийн өмнө таксины үнийг нэмнэ гэж байсан. Гэтэл өчигдөр нэмэхээ болилоо гэж ШӨХТГ-ын дарга О.Магнай мэдэгдлээ. О.Магнай дарга энэ мэдэгдлээрээ таксины үнийг ямар ч үндэслэлгүй, судалгаагүй нэмэх гэж байсан байна гэсэн хардлагыг төрүүлээд байна. Та нар таксины үнийг нэмэх шаардлагатай гэсэн мэдэгдэл гаргахаасаа өмнө судалгаа хийсэн үү?

-    Угаасаа таксины компаниуд алдагдалтай ажиллаж байгаа. Бид хувиараа бизнес эрхэлдэг ч төр засгаа хүндэтгээд өөрсдөө ийм ажил санаачилсан. Сүүлийн 20-30 жилд таксины үнийг төр барьж байсан. Төр оролцсон үнэ бүхэн унаж, дамдуурдаг жишээ дэлхийн бусад улс орнуудад бий. Тиймээс бид Нийслийн тээврийн газар болон ШӨХТГ-т "таксины үнийг хянаж, өгөөч" гэсэн саналыг тавьсан. Тэр нь эхний километрт 1500 төгрөг, хоёрдахь километрт 1000 төгрөг болгож өгөөч гэсэн санал юм. Тэгээд бид энэ ажлынхаа хүрээнд харилцан ажиллах санамж бичигт гарын үсэг зурсан. Мөн Нийтийн тээвэр болон ШӨХТГ-аас судалгаа хийж үзсэн. Бид үндэслэлтэйгээр үнийн саналаа тавьсан. Өнөөдөр Улаанбаатар хотын иргэд маань ганцхан зүйлийн ойлголттой байгаад байна. Бензиний үнэ л таксины үнийг тодорхойлно гэж. Ганц бензин хэрэглэдэг юм шиг ойлголттой байдаг.  Улаанбаатар хот өнөөдөр сая хүн амтай метрополист хот болсон. Такси байх ёстой юу гэвэл байх ёстой. 1000 хүнд 5-10 такси байх ёстой. Тэгэхээр сая хүн амтай хотод дор хаяж 10 мянган такси үйлчлэх ёстой юм. Гэтэл бид өнөөдөр 800-700 таксины асуудлыг яриад сууж байна шүү дээ. Таксины одоогийн үнийг бид таван жил барьсан. Нийтийн тээврийн газар болон таксины холбооноос үнийг нэмэх, бууруулдаггүй. Хоорондоо зөвшилцөөд явдаг. Ийм л учраас бид О.Магнай даргад хандсан юм. О.Магнай дарга ч хүлээж авсан. Боломжтой юм байна гэж үзсэн. Бид дэлхийн хорь гаруй орны таксины үнийг ШӨХТГ-т танилцуулсан. Хятад, Солонгос, Герман, Орост ийм байна гэдгийг нь хэлсэн. Үүнд суурь үнэ, км-ийн үнэ, хүлээлгийн үнийг нь багтаасан. Мөн тусгай такси, энгийн, шугамын такси гэж ангилсан. Жишээ нь миний бие хорин тусгай үйлчилгээтэй такси гаргаад үйлчилгээнд явуулах гэж оролдоод 170 сая төгрөгөөрөө шатсан тохиолдол бий. 

-    Монголчууд дэлхийн хэмжээний үйлчилгээг хүлээж авч чадахгүй байна гэж хэлэх гээд байна уу?

-    Тийм. Миний зохион байгуулж үйлчилгээнд гаргасан тусгай үйлчилгээтэй такси дотроо сонинтой, чихэртэй, ундаатай, цагаан бээлийтэй, малгайтай, костьюмтай, хөлөө жийгээд суух боломжтой байсан. Энэ үйлчилгээ хэсэг хүмүүст таалагдсан. Харин зарим хүмүүст таалагдаагүй. Өнөөдрийн таксины үний асуудлыг ихэнхи сурвалжлагч, сэтгүүлч нар буруу талаас нь харж, ярьж байна. Дараа дараагийн жилүүдэд Улаанбаатарыг сайхан такситай болгочих юмсан гэж зүтгэж явсан. Тэгээд яахав О.Магнай дарга мэдэгдэл хийж ард түмнээсээ уучлал гуйсан байна лээ.

-  Таксины үнийг нэмнэ гэж мэдэгдчихээд ийм амархан бууж өгч байгаа нь та бүгдийг эдийн засгийн судалгаа үндэслэлгүй юм ярьж иргэдээс мөнгө авах гэж байсан байна гэсэн ойлголтыг төрүүлж байна?

-    Бид үнийг эцэслэн тогтоогоогүй. Ийм боломжтой гэсэн зүйлийг л хэлсэн. Ер нь бол "Бидний хэлсэн үнээр явж болох юм байна.  Энэ бол сүйд болох үнэ биш юм байна" гэдгийг л О.Магнай дарга хэлсэн нь буруу болоод байна шүү дээ. Энэ бол зах зээлийн жам шүү дээ. Өнөөдөр 1500 төгрөг болгоход иргэд суухгүй бол бид алдаатай зүйл хийсэн байна гэж ойлгож болно. Хүн суугаад байвал такси үйлчилгээ улам илүү хөгжинө. "Анод" банк дампуурахад хамгийн том үүрэг гүйцэтгэсэн компани бол “Сити такси” байсан. “Голомт” банкид хүндрэлтэй байгаа зээл бол "Улаанбаатар транс спорт" таксины зээл байна. Өнөөдөр такси үйлчилгээ явуулах гэж байгаа хүн 35 сая төгрөгөөрөө үнэтэй машин авчраад, жаахан хэдэн төгрөгөөр өөрсдийгөө даатгаад, хөдөөнөөс хоёр гуравхан жил машин жолоодсон хүнд таксигаа өгч байгаа. Ийм ашиггүй ажил хийхийн оронд 35 сая төгрөгөө банкинд хадгалбал сардаа 450 мянган төгрөгийг ямар ч зовлонгүй аваад байна. Харин бид гараа хумхиад суухын оронд Улаанбаатар хотын өмнө хүлээсэн хариуцлагаа ухамсарлаад хотыг өнгө үзэмжтэй байлгаж, хөдөлмөрчдөд үйлчлэх зорилгоор такси гаргачихаад  сардаа 450 мянган төгрөгийг аваад сууж байгаа байхгүй юу.

-   Одоо такси км дутамд 700 төгрөгөөр явж байгаа. Энэ хэр бодит үнэ юм. Такси компаниуд өнөөдөр хэр алдагдалтай ажиллаж байгаа юм бэ?

-    Алдагдалтай ажиллаж байгаа. Такси компаниудад тавигддаг стандарт гэж байдаг. Дор хаяж 10 жилийн настай, зөв талдаа рүльтэй, гучин машинтай, нэг инженертэй, диспитчер, захирал, засварчин байх ёстой гэх мэтээр янз бүрийн шалгууруудыг тавьж өгдөг. Энэ бүгдийг чинь таксинаас олсон орлогоороо компани нөхөх ёстой. Үүнийгээ л нөхөж чадахгүй байгаа юм. Уг нь хуримтлал үүсгээд дараагийн таксигаа аваад парк шинэчлэл хийгээд явж байх ёстой. Үүнийг хийж чадахгүй байгаа. Тэгэхэээр 10 мянган байх ёстой такси чинь өнөөдөр 700-800 болчихоод байгаа юм. Ирэх жил 70 такситай ч болж мэднэ. Хоёрдугаарт би нэг чухал асуудлыг яръя. Монгол улсын иргэн үндсэн хуулиараа амьд явах ёстой. Иргэдийн эрүүл аюулгүй нөхцөлд амьдрах нөхцлийг хангахын тулд стандартад нийцсэн такси байх ёстой юм. Хувийн машинаараа халтуур хийдэг асуудал хөгжилтэй оронд байхгүй. За яахав хүн ам нь илүүдсэн Энэтхэг, Индонез гэх мэт оронд хямдхан такси байдаг. Гэхдээ та өөрөө тийм хямдхан үнэ цэнэгүй хүн үү?. Би бол өөрийгөө нилээн үнэтэй капитал гэж боддог. Би өнөөдөр хууль бус, хэн нэгэн хүний амины машинд сууж яваад нас барлаа гэж бодъё. Хэн хариуцлага хүлээх юм. Харин такси компанийн машинаар үйлчүүлж байгаад нас барлаа гэхэд муу сайн ч тэр такси компани чинь зорчигчийн амь насны даатгалтай, машины даатгалтай, жолооч нь сургалтад хамрагдсан байдаг юм. Тээврийн хэрэгслийн дугаар нь бүртгэлтэй байдаг. Хүмүүс 100-200 төгрөгийн хямдханыг нь хараад хувийн машинд суудаг. Тийм хямдхан амьтай хүн биш биз дээ. Нийтийн тээвэр нь дампуурсан улсад хувийн машин ихэсдэг жамтай. Бид үнээ нэмж Улаанбаатар хотдоо өнгө үзэмжтэй, хариуцлагатай таксигаар үйлчлэх гэсэн юм. Ингэснээр хотын нийтийн тээвэр цэгцтэй харагдана. Сөүл, Токио бүгд нэг стандарттай таксигаа үйлчилдэг. Энэ бол тансаг хэрэглээ. Би оюутан, тэтгэвэрийн эмээ, өвөөг суу гэж хэлээгүй. Яахав өнөөдөр таксины үнэ 1500 төгрөг болохгүй байж болно. Үр дүнгий нь нэг жилийн дараа бид таксигүй болж л хүртэнэ. Түүнээс урьдчилсан сэргийлж 2-3 жилийн өмнөхийг харж ажлаа хийе гэсэн. Тэгсэн бүтсэнгүй. Гэхдээ бид энэ ажлыг үргэлжлүүлэн хийнэ. Хойшоо суухгүй.

-    Яарч сандарсан иргэд стандартад нийцсэн такси баръя гэхээр олдоггүй шүү дээ. Эхлээд та нар таксиныхаа тоог нэмэх ёстой юм биш үү?


-    Дэлхийн бусад улс оронд таксины үнэ ямар байдаг юм?

-    Хамгийн хямдхан нь Монгол.


-    Үгүй. Такси бол цахилгаан, талх, усны үнэ шиг амьжиргаанд нөлөөлөхгүй. Мөнгө чинь илүү гарсан учраас таксинд сууж байгаа биздээ.

-    Хувийн таксинд явж амьжиргаагаа залгуулж байгаа хүмүүсийн эрх ашгийг боогдуулах гэлээ гэж  иргэд эсэргүүцэж байсан. Энэ асуудлыг яаж зохицуулах байсан бэ?

-    Та 10 жил дотор үйлдвэрлэсэн, стандартын шаардлага хангасан машинтай бол такси үйлчилгээ эрхэлдэг компаниуд дээр очиж бүртгүүлээд тодорхой хэмжээний төлбөр төлөөд ажилтай болох боломжтой гэсэн санааг бид гаргасан. Бид бүртгэлийн системээ сайжруулж авах гээд байгаа юм. Чи нэг машинд суугаад утсаа хаяад буувал яах юм. Хальт дугаарыг нь хараад авах юм бол тэр компанийн машин байна гээд бүртгэлээрээ гараад ирнэ шүү дээ. Харин хувийн унаанд орхиод явахад эргэж олдохгүй.  Бид хувийн унаатай хүнд эрхийг өгсөн шүү дээ. Хамгийн гол нь хувийн такситай хүмүүсийг бүртгэлжүүлээд, улсад татвар төлдөг болгох хэрэгтэй байгаа юм. Улаанбаатар хотод таван мянган такси өдөрт 175 сая төгрөгийн орлого олдог. 200 орчим сая төгрөг өдөр тутамд таксинд эргэлдэж байдаг. Үүний 10 хувийг бид татварт өгдөг.  Зөв үйлчилгээг явуулаад ирвэл улсад орох мөнгө нь ч их болно. Үйлчилгээ стандартыг нь сайжруулаад өнгө үзэмжтэй болгоод явуулъя гэж зөвшилцсөн. Зөвшилцөөд ийм үнээр явъя гэсэн. Харин ард түмэн салаавч үзүүлсэн. Би төрөөс мөнгө гуйгаагүй. Харин хэрэглэгч хохирохгүй, сайхан үйлчилгээг хүргэх гэсэн юм. Тиймээс үнэ өгөөч л гэсэн.

-    Үнэ нэмэхээс өөр арга байсангүй юу?

-    Өөр яахав дээ. Улсаас мөнгө гуйлтай нь биш. Өнөөдөр цахилгаан дулааны үнэ нэмэгдэж байна. Ингэснээр машинаа тавьдаг грашийн үнэ нэмэгдэнэ шүү дээ. Дулаан граш хоногт 7500 төгрөгийн үнэтэй болчихсон. Нэг машин угаахад 15000 төгрөг болчихсон шүү дээ. Тэгэхээр үнэ нэмэхгүй бол нөгөө бохир заваан такси хэвээрээ л байна гэсэн үг. Мөнгө гарч, орж байж такси цэвэрхэн байна.

-    Такси үйлчилгээ явуулдаг хүний хувьд нийслэлийн замын талаар ямар бодолтой явдаг вэ?

-    Би Шинэчлэлийн Засгийн газар болон Э.Бат-Үүл даргад өдөр бүр баярладаг. Асар богино хугацаанд маш их зүйл хийж болдог юм байна гэдгийг харуулж чадлаа. МАН-ынхан миний эх орон, мний нийслэл хотод хойд эцэг шиг хандаж байсан юм байна. Яагаад ард түмнийхээ төлөө ингэж үйлчилж болдоггүй байсан юм. Америк элчингийн хойд талын гүүрийг өмнөх жил найман сар барьсан. Энэ жил АН төрд гараад хоёр сарын дотор барьсан. Юмыг хийж болдог л юм байна шүү дээ. Одоо л зам шиг замтай болж байна. Өмнөх дарга нар нь өөрсдөө л баяжиж байсан болохоос биш ард түмний төлөө ингэж ажиллаж чаддаггүй байсан юм. Ядаж л О.Магнай дарга шиг ингэж зоригтой хэлж чаддаггүй л байсан байхгүй юу. Харин ч О.Магнай дарга таксины үнийг нэмэх асуудлаар зоригтой дуугарсан.