Баянхонгор аймгийн Гурванбулаг суманд хууль бусаар алт олборлож буй асуудлаар нутгийн иргэд, ТББ-ууд хамтарч мэдээлэл хийлээ. Энэ үеэр ард иргэдийн болоод тус сумын Засаг даргын өмгөөлөгч Г.Дашдэмбэрэлээс хэдэн зүйл тодрууллаа.

-Ард иргэдийн эрх ашигт халдаад байгаа тус компани нь хэдэн оноос алт олборлож эхэлсэн бэ?
-Баянхонгор аймгийн Гурван булаг сумын II багийн нутаг  "Жи энд Ю Гоулд" компани нь 2006 оноос хойш хоёр газар алт олборлож эхэлсэн. Эхлээд “Ихэрийн ам” гэх газар ашигт малтмал олборлосон байгаа. Энэ үеэс тухайн сумын нутаг дэвсгэрт 3 тэрбум 965 сая төгрөгний хохирол учруулсан. Үүнийг мэргэжлийн байгууллагын дүгнэлтээр тогтоогдсон байдаг. Үүнийг нь мэдсэн сумын засаг дарга, хурлын засаг дарга хоёр нь  Сүхбаатар дүүргийн шүүхэд компаниас хохирлыг гаргаж сумын төсөвт оруулж өгнө үү гэж нэхэмжлэл өгсөн. Үүн дээр иргэний нэхэмжлэлийн маргаан үүсээд явж байна.

-Нэхэмжлэлийн маргаан одоо ч үргэлжилсээр байгаа хэрэг үү?
“Урт нэртэй хууль”-ийн үйлчлэлийн хүрээнд “Ихрийн ам” болоод “Өвөр хөшөөт” гэх газарт ашигт малтмалын газрыг бүхэлдээ чөлөөлсөн байдаг. Гэтэл гол мөрний урсацын эх болох газруудад  тэд дахин үйл ажиллагаа явуулах болсон. Ингээд Байгаль орчин ногоон хөгжлийн яам болоод Ашигт малтмалын газрын хариуцагчаар татаад захиргааны хэргийн шүүх дээр маргаан үүсгэсэн.

-Тэгвэл ард иргэд хэсэгчилж чөлөөлөхийг эсэргүүцэж бүхэлд нь чөлөөлөх ёстой гэж үзэж байгаа хэрэг үү?
-Баянхонгор сумын “Гурван булаг” сумын нутаг дэвсгэрт байгаа Хар усны гол, Шар усны гол өөрөөр хэлбэл тус нутаг дэвсгэрийн  гол мөрний урсац бүрэлдэх хэсэгт бүхлээрээ хамрагдах ёстой. Ингэж хэсэгчилж чөлөөлсөн нь үндэслэлгүй гэж үзээд Нийслэлийн захиргааны хэргийн шүүхэд маргаан үүсээд ажиллаж байгаа. Гэтэл энэ үед нөгөө компани дөрөвдүгээр сарын 7-нд ажлын төвөвлөгөөгөө Ашигт малтмалын газраар батлуулангуутаа долоо хоногийн өмнөөс “Гурван булаг” сумын нутаг дэвсгэрт 2 га газар хөрс хуулалт хийгээд нөгөө нуураа хоёр хэсэг газар тогтоогоод бид энд ашигт олборлолтоо хийнэ гэсэн. Тэд захиргааны хэргийн шүүхийн захирамж хүчингүй болсон гэж нутгийн иргэдэд хэлсэн байгаа юм. Гэвч бодит байдал дээр захиргааны хэргийн шүүхийн захирамж хэвээрээ байгаа.

-Шүүх газрын чөлөөл гэчихээд байхад дахин үйл ажиллагаа эхэлсэн гэж үү?
-Тийм. Шүүгчийн захирамж гарсан байхад тухайн компани хөрс хуулалт хийх бүү хэл тракторынхоо дугуйг ч хөдөлгөх эрхгүй юм.

-Захиргааны шүүхэд энэ бүхнийг мэдэгдсэн үү. Ямар тайлбар өгч байх юм?
-Би өмгөөлөгчөөр ажиллаж байгаагийн үүднээс нутгийн иргэд надад хандсан. Тиймээс бид Нийслэлийн захиргааны хэргийн шүүгч Батцэрэнд хандсан. Тэрээр “Миний гаргасан захирамж хүчин төгөлдөр хэвээрээ байгаа. Шүүгчийн захирамж гарснаас хойш ажлын төлөвлөгөөгөө батлуулсан бол хүчин төгөлдөр шүүхийн шийдвэр, шүүгчийн захирамжийг зөрчсөн. Тиймээс энэ бол эрүүгийн хэрэг. Би ашигт малтмалын газарруу тоот илгээнэ” гэсэн. Ингэж төрийн хуулийг үл тоон нутгийн иргэдийг басамжилж байгаа тус компанийг  цаашид ч эсэргүүцсээр байх болно.

-Усны гачаалд орсон гэж байсан. Энэ талаар тайлбарлаач?
- "Шар усан гол", "Хар усан гол" ширгэж, сумын төвийн ард иргэд усны гачаалд орсон. Нутгийн гол ширгэснээс болж иргэд сумаасаа 30 километрийн зайтай газраас ундны усаа зөөж, бусдын зөөвөрлөж ирсэн усыг худалдаж авахаас өөр аргагүй байдалд ороод байгаа. Харин “Жи энд Юу Гоулд” компани нь алтны олборлолтоо улам бүр нэмэгдүүлж, Монгол түмэнд Түрэгийн үеийн хөшөө дурсгалаараа алдартай Өвөр хөшөөт гэдэг газар 2 га хөрс хуулалт хийж эхэлсэн. Тухайн газар нь түүх дурсгалын газар болоод зогсохгүй, урт нэртэй хуулийн дагуу шороон ордны ашиглалтыг цуцлах 254 дүгээр жагсаалтад багтсан газар юм.

-Тухайн компани нь алт олборлож эхэлсэнээсээ хойш нөхөн сэргээлт хийсэн үү?
-Нэг ч удаа нөхөн сэргээлт хийгээгүй. Урт нэртэй хуулийн дагуу гол мөрөн, ай савын ойролцоо олборлолт явуулахгүй гэдэг заалтыг илтээр зөрчиж байгаа гэж нутгийнхан ярьж байна.