Үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн яамны Мал аж ахуйн бодлогыг зохицуулах газрын мэргэжилтэн П.Ганхуягтай  цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

-Долоо аймагт өвөлжилт хүндэрнэ гэсэн мэдээн байна. Ер нь энэ намар цаг агаарын хувьд ямар байх вэ?

-Цаг уур орчны шинжилгээний газраас ирүүлсэн мэдээллээр энэ сарын 5-нд зүүн зүгийн нутгийн зүүн хэсгээр, 7,8-нд баруун болон төвийн нутгаар, 15-нд ихэнх нутгаар хур тундастай, уулархаг нутгаар нойтон цас орох урьдчилсан төлөвтэй байна. Хур тундас орох үеэр хөрсөн дээр -5 хэм хүрч цочир хүйтрэх бөгөөд бусад хугацаанд 14-19 хэм дулаан байхаар байна. 11, 12, 1 дүгээр саруудад олон жилийн дунджаас илүү хур тундас орно. Мөн 1,5-2 хэмийн хүйтэн байна гэсэн урьдчилсан мэдээ байна. 

-Өнөөдрийн байдлаар ургац хураалт хэдэн хувьтай явагдаж байгаа вэ?

-Урьдчилсан балансаар 423.4 мянган тонн үр тариа, үүнээс 404.6 мянган тонн буудай, 211.8 мянган тонн төмс, 103 4 мянган тонн хүнсний ногоо", 65.2 мянган тонн тосны ургамал, 21.0 мянган тонн малын тэжээлийн ургамал тус тус хураан авахаар тогтоогдсон. Үүнээс 1180 га-гаас 1549 тонн буудай, 1078 га-гаас 14.640 тонн төмс, 877 га-гаас 12.370 тонн хүнсний ногоо, 562 га-гаас 1.205 тонн тэжээлийн ургамал тус тус хураан авснаар үр тарианы хураалт 0.4 хувь, төмсний хураалт 7.1 хувь, хүнсний ногооны хураалт 11.5 хувьтай явагдаж байна.
Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур, Сайхан, Дархан-Уул аймгийн Хонгор, Төв аймгийн Эрдэнэсант сумдад хураалтын ажил эхэлсэн бөгөөд улсын хзмжээнд 9 дүгээр сарын 10-аас хураалтын ажил жигдрэх төлөвтэй байна. Гэтэл өнөөдрийн байдлаар Төв аймгийн тариалан бүхий Цээл, Жаргалант, Сүмбэр, Угтаалцайдам сумд дизель түлшний нөөцгүй, улмаар хураалтын ажил саатаж болзошгүй байгаагийн зэрэгцээ томоохон аж ахуйн нэгжүүдэд шатахууныг бөөний үнээр олгохгүй байгаа мэдээтэй байна.

-Ургац хураалтын ажилд оюутнуудыг хамруулахаар болсон гэсэн?

-Ургац хураалтын ажилд Төв аймаг 835 цэргийн албан хаагч, Сэлэнгэ аймаг 790 цэргийн албан хаагч, 222 оюутан; Булган аймаг 100 оюутан, Дархан-Уул аймаг 150 оюутан авахаар захиалгаа ирүүлснийг холбогдох байгууллагуудад хүргүүлээд байна.

-Яамнаас эдийн засгийн хувьд ямар нэгэн дэмжлэг туслалцаа үзүүлж байгаа юу?

-Ургац хураалт, хадлан тэжээл бэлтгэхэд зориулж төмс, хүнсний ногооны хураагч, хадуур, тармуурыг 20 хувийн урьдчилгаа төлбөртэй зээлээр олгож байна. Мөн бага оврын тракторд нийцсэн төмс, хүнсний ногооны үрлүүр, роторт сийрүүлүүр, үрсэлгээ суулгагч зэрэг техник тоног төхөөрөмжийг урт хугацаатай лизингээр олгох ажлыг зохион байгуулж байна.

-Хурааж авсан ургацын хадгалалтын асуудал чухалаар хөндөгддөг. Агуулахын хувьд хангалттай байгаа юу?

- Төв аймгийн Угтаалцайдам суманд 36,0 мянган тонн багтаамжтай үр тариа хадгалах элеваторыг ашиглалтад оруулж ТЭДС-ийн элеваторын хангамжийг 146,0 мянган тоннд хүргэх боломжийг хангалаа. Мөн гурилын үйлдвэрүүдийн 246,0 мянган тонн багтаамжтай элеваторууд, тариалан эрхлэгч аж ахуйн нэгжүүдийн үтрэмийн 150,0 мянган гаруй тонн багтаамжтай агуулахуудад буудайг хүлээн авах боломжтой. Төмс, хүнсний ногооны 173,6 мянган тонн багтаамжтай 3600 гаруй зоорь засвар, ариутгалаа хийгээд байна. Энэ онд улсын төсвийн 2,6 тэрбум хөрөнгөөр Төв, Сэлэнгэ, Орхон, Увс, Ховд зэрэг 10 гаруй аймагт 500-1500 тонн багтаамжтай сум дундын механикжсан зоорь барих төсөл шалгаруулалтыг зохион байгуулж багтаамжийг 8500 тонноор, Монгол банктай байгуулсан санамж бичгийн хүрээнд гол нэрийн бараа бүтээгдэхүүний үнийг тогтворжуулахаар Улаанбаатар хот орчимд механикжсан зоорь, зоорь бүхий худалдааны төв байгуулах төсөл шалгуруулалтыг зохион байгууллаа.
Төмс, хүнсний ногоог УБ хотын 6 дүүргийн 28 цэгт худалдан борлуулах давильон худалдааны цэгийг байгуулж нийт 9 аймгийн 300 гаруй ногоочдыг худалдаа хийх боломжоор хангалаа. 9-р сарын 5-аас 10-р сарын 15-ны өдөр хүртэл хугацаанд Дүнжингарав худалдааны төвд “Намрын ногоон өдрүүд арга хэмжээг зохион байгуулна.

-Нийт нутгаар зуншлага хэр болж өнгөрсөн бэ?   

-Одоогийн байдлаар нийт нутгийн 70 орчим хувьд сайн, 20 гаруй хувьд буюу Увс, Говь-Аптай, Өмнөговь, Дорноговийн ихэнх, Баян-Өлгий, Увс, Ховд, Завхан, Баянхонгор, Хөвсгөл, Архангай, Булган, Төв, Хэнтий, Сүхбаатар, Дундговийн зарим нутгаар дунд, 10 хүрэхгүйх увьд буюу Баянхонгорын Бөмбөгөр, Дорноговийн Хатан булаг, Мандах сумын ихэнх, Дорноговийн Сайншанд, Өргөн, Сайхандулаан, Алтанширээ, Дундговийн Хулд, Өмнөгоьийн Даланзадгад, Ханбогд сумдын зарим хэсгээр тааруу байна.

-Энэ жил хэчнээн мал өвөлжих вэ?

-Нийтдээ 14.9 сая төл хүлээн авч одоогийн 54.0 орчим мал намаржиж байна. Үүнээс дотоодын хэрэглээ, экспортод 10.0 орчим сая мал нядалж 44.0 орчим сая мал өвөлжих төлөвтэй байна.

-Бэлчээрийн даацын хувьд ямар байгаа вэ?

-Өвөл, хаврын бэлчээрийн даацын урьдчилсан төлөвөөр нийт нутгийн 70.0 хувьд бэлчээрийн нөөцтэй буюу өөрийн нутагтаа өвөлжих боломжтой, 30.0 хувийн малыг аймаг дундын отрын бүс, сум дундын отрын бүс, бэлчээрийн даацтай бусад нутагт гэрээгээр өвөлжүүлж хаваржуулах зохион байгуулалтын ажлуудыг хийхээр төлөвлөж байна.

-Хадлан тэжээлийн бэлтгэл ажил хэдэн хувьтай явж байна вэ?

- Энэ намар бороо, хур элбэгтэй байгаа тул хадлангийн ажил оройтсон. Харин сүүлийн 10 хоногт цаг агаарын нөхцөл байдал мал аж ахуйн үйлдвэрлэлд таатай байж хадлан бэлтгэл ид жигдэрч байна. Энэ жил хадлан бэлтгэлд 4922 дугуйт трактор, 434 хаман боогч, 3170 морин хадуур, тармуур ашиглаж 1.4 сая тн хадлан бэлтгэхээс 225.3 мянган тн буюу бэлтгэвэл зохих хадлангийн 30.0 гаруй хувийг бэлтгээд байгаа мэдээ аймгуудаас ирээд байна. Энэ нь бага хувьтай харагдаж байгаа ч багаас сум, сумаас аймаг, аймгаас тус яаманд мэдээ ирж байгаа тул мэдээ хоцрох магадлалтай.