Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягийг хууран мэхлэх ажиллагаа явууллаа гэж Байгаль орчны иргэний зөвлөлөөс мэдэгдлээ. Тодруулбал, өчигдөр Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг ураны хор хөнөөлд автсан гэх Улаанбадрах сумын асууудлаар өчигдөр байр сууриа илэрхийлсэн юм.. Тэрбээр энэ талаар ярихдаа "Эцсийн дүгнэлтийг сонслоо. Улаанбадрах суманд хэд хэдэн удаа уранаас болж мал амьтан үхээгүй болохыг тогтоосон талаар өмнө нь танилцуулж байсан. Эцсийн дүгнэлтээр Дорноговь аймгийн Сайншанд сумын Зүүнбаян, Улаанбадрах сумын Аргалант багийн иргэдэд хийсэн үзлэг шинжилгээгээр хүний эрүүл мэндэд ионжуулагч цацраг болон хүнд металлын нөлөөллөөс үүдэлтэй өвчлөл, эмгэг өөрчлөлтүүд илрээгүй, малчин Д.Норсүрэнгийн тугалнууд ионжуулагч цацраг болон ураны нөлөөллөөс болж хорогдоогүй, тугалын хорогдол халдварт өвчний үүсгэгчээс болоогүй, бэлчээрээс авсан хөрс, усны дээжийн химийн найрлага нь стандартын хэмжээнд байгааг тогтоосон” гэв.
Тэгээд юунаас болж мал үрэгдэв?
Ерөнхий сайд үргэлжлүүлэн хэлэхдээ тугалын хорогдлын шалтгаан нь селен, зэс, сурьмагийн хордлого байх магадлалтай. Тиймээс цаашид гүнзгийрүүлэн, нэмэлт судалгаа хийх шаардлагатай гэв. Селен гэдэг нь байгаль дээр байдаг химийн элемент аж. Энэ нь булчингийн эдийн найрлагад ордог идэвхтэй үүрэг гүйцэтгэгч элемент юм байна. Селен нь мал, амьтны биед байх ёстой хэмжээнээсээ хэтэрвэл булчин нь задардаг аж. Харин дутагдвал бие нь сулардаг байна. Монголд анх удаа гарсан селений өвчлөл юунаас болсон нь одоогоор тодорхойгүй байгааг Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсгийнхэн дуулгав.
Селен, зэс, сурьма илэрсэн нь "Кожгоби" компанитай холбоотой
Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсэг өнгөрсөн дөрөвдүгээр сараас хойш ажиллаж, мал хорогдсон шалтгааныг тогтоосон гэнэ. Харин Байгаль орчны иргэний зөвлөлөөс Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсгийг хууран мэхлэх ажиллагаа явуулж байна гэлээ.
Учир нь Улаанбадрах суманд цацраг байхгүй гэдгийг төрийн болон ТББ-ууд аль хэдийн тогтоочихсон. Цацраг илрээгүй ч 300 гаруй айлын мал зүй бусаар хорогдсоор байгаа. Энэ нь цацрагаас болоогүй ч ураны хайгуулын өөр нөлөөллөөс болсон байх магадлалтай гэдэг нь аль хэдийг тодруулсан асуудал. Өөр нөлөө гэдэг нь нөгөө Ерөнхий сайдын хэлээд буй газрын ховор элемент, газрын ховор металиас болсон гэсэн үг. Газрын ховор металь нь их хортой гэж мэргэжилтнүүд хэлж байна. Газрын хөрсөнд байх тэр хортой элементийг “Кожегоби” компанийхан ураны хайгуул хийх явцдаа идэвхжүүлснээс болж мал үхэж, үрэгдсэн байна. Ураны хайгуул хийх явцад нэгдүгээрт ус агаарт тархана. Үүнээс болоод малд өвчлөл үүсч үхэх магадлалтай аж. Норсүрэнгийн малаас цацрагийн өвчлөл, цацрагт бодис илрээгүй ч газрын ховор элементүүд болох селен, сурьма илэрсэн байна. Тэр хавийн хөрснөөс ч мөн илэрчээ. Тус элементүүд нь Кожегоби компанийг ураны хайгуул хийх явцад идэхжсэн учраас мал олноор үхэж, өвчилсөн аж.
Ч.Мөнхбаяр: Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсгийнхэн Улаанбадрах сумын бүх өрхөд хүрч ажлаагүй
Байгаль орчны иргэний зөвлөлийн зохицуулагч Ч.Мөнхбаяр энэ талаар “Ерөнхий сайдын хэлсэн мэдээлэл шинэлэг бус мэдээлэл байна. Улаанбадрах суманд цацраг байхгүй гэдгийг аль хэдийн тогтоочихсон. Харин өөр газрын ховор элементүүд илрээд байгаа. Тэр ховор элементүүдийг ураны хайгуул хийж байгаад идэхжүүлсэн. Ийм зүйлийг маш өрөөсгөлөөр хэлж байна. Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсгийнхэн Улаанбадрах сумын бүх өрхөд хүрч ажлаагүй. Нэг л айлаас судалгаа хийсэн. Цацраг байхгүй гэдгийг нь аль хэдийн тогтоогдчихсон айлд “Цацраг байна уу” гэдгийг шалгахаар очсон. Тэгсэн мөртлөө “байхгүй байна” гэж хэлээд явж байна. Тэгээд Улаанбадрах сум аюулгүй байна гэж яриад сууж байна. Энэ бол хууран мэхлэх үйл ажиллагаа” гэсэн юм.
Тэгээд юунаас болж мал үрэгдэв?
Ерөнхий сайд үргэлжлүүлэн хэлэхдээ тугалын хорогдлын шалтгаан нь селен, зэс, сурьмагийн хордлого байх магадлалтай. Тиймээс цаашид гүнзгийрүүлэн, нэмэлт судалгаа хийх шаардлагатай гэв. Селен гэдэг нь байгаль дээр байдаг химийн элемент аж. Энэ нь булчингийн эдийн найрлагад ордог идэвхтэй үүрэг гүйцэтгэгч элемент юм байна. Селен нь мал, амьтны биед байх ёстой хэмжээнээсээ хэтэрвэл булчин нь задардаг аж. Харин дутагдвал бие нь сулардаг байна. Монголд анх удаа гарсан селений өвчлөл юунаас болсон нь одоогоор тодорхойгүй байгааг Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсгийнхэн дуулгав.
Селен, зэс, сурьма илэрсэн нь "Кожгоби" компанитай холбоотой
Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсэг өнгөрсөн дөрөвдүгээр сараас хойш ажиллаж, мал хорогдсон шалтгааныг тогтоосон гэнэ. Харин Байгаль орчны иргэний зөвлөлөөс Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсгийг хууран мэхлэх ажиллагаа явуулж байна гэлээ.
Учир нь Улаанбадрах суманд цацраг байхгүй гэдгийг төрийн болон ТББ-ууд аль хэдийн тогтоочихсон. Цацраг илрээгүй ч 300 гаруй айлын мал зүй бусаар хорогдсоор байгаа. Энэ нь цацрагаас болоогүй ч ураны хайгуулын өөр нөлөөллөөс болсон байх магадлалтай гэдэг нь аль хэдийг тодруулсан асуудал. Өөр нөлөө гэдэг нь нөгөө Ерөнхий сайдын хэлээд буй газрын ховор элемент, газрын ховор металиас болсон гэсэн үг. Газрын ховор металь нь их хортой гэж мэргэжилтнүүд хэлж байна. Газрын хөрсөнд байх тэр хортой элементийг “Кожегоби” компанийхан ураны хайгуул хийх явцдаа идэвхжүүлснээс болж мал үхэж, үрэгдсэн байна. Ураны хайгуул хийх явцад нэгдүгээрт ус агаарт тархана. Үүнээс болоод малд өвчлөл үүсч үхэх магадлалтай аж. Норсүрэнгийн малаас цацрагийн өвчлөл, цацрагт бодис илрээгүй ч газрын ховор элементүүд болох селен, сурьма илэрсэн байна. Тэр хавийн хөрснөөс ч мөн илэрчээ. Тус элементүүд нь Кожегоби компанийг ураны хайгуул хийх явцад идэхжсэн учраас мал олноор үхэж, өвчилсөн аж.
Ч.Мөнхбаяр: Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсгийнхэн Улаанбадрах сумын бүх өрхөд хүрч ажлаагүй
Байгаль орчны иргэний зөвлөлийн зохицуулагч Ч.Мөнхбаяр энэ талаар “Ерөнхий сайдын хэлсэн мэдээлэл шинэлэг бус мэдээлэл байна. Улаанбадрах суманд цацраг байхгүй гэдгийг аль хэдийн тогтоочихсон. Харин өөр газрын ховор элементүүд илрээд байгаа. Тэр ховор элементүүдийг ураны хайгуул хийж байгаад идэхжүүлсэн. Ийм зүйлийг маш өрөөсгөлөөр хэлж байна. Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсгийнхэн Улаанбадрах сумын бүх өрхөд хүрч ажлаагүй. Нэг л айлаас судалгаа хийсэн. Цацраг байхгүй гэдгийг нь аль хэдийн тогтоогдчихсон айлд “Цацраг байна уу” гэдгийг шалгахаар очсон. Тэгсэн мөртлөө “байхгүй байна” гэж хэлээд явж байна. Тэгээд Улаанбадрах сум аюулгүй байна гэж яриад сууж байна. Энэ бол хууран мэхлэх үйл ажиллагаа” гэсэн юм. Улаанбадрах сумын малчдын байр суурь
Харин малчид Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсгийнхэнд итгэхгүй байна. Учир нь "Кожегоби" компани Засгийн газарт нөлөөлөх эрх мэдэлтэй учир Засгийн газар тус компанийн талд ажилласан байж болох талтай гэж тэд хэллээ.
Хэдхэн сарын өмнө Дорноговь аймгийн Улаанбадрах суманд уран олборлосноос болж хоёр толгойтой хурга, эрүүгүй ишиг, сохор ботго, явж чадахгүй төл гарч байгаа талаарх мэдээ олныг сэртхийлгэж байсан. Цаашлаад тус суманд мал үрэгдэх, малчдын эрүүл мэнд доройтох, байгаль орчин бохирдох сүйдэх зэргээр төрөл бүрийн хохирол гарч байгаа. Малчид энэ бүх хохирлыг нутагт нь үйл ажиллагаа явуулдаг Францын "Арева" группийн охин компани “Кожеговь”-той холбон тайлбарлаж байгаа юм. “Тус компани Улаанбадрах суманд 10 жил уран олборлосноос болж энэ бүх хохирол гарч, бид айдас хүйдэс дунд амьдарч байна” хэмээн малчид учирлаж байна.
Тэнд зөвхөн малчин Норсүрэнгийн өрхөд бус, бусад өрх айл бүрт ураны хайгуултай холбоотой хохирол гарч зарим айлд 30 гаруй мал хорогдсон юм. Тус суманд Д.Норовсүрэнгийн арван үхрээс гадна, 3 багийн иргэдийн нийт 1000 гаруй мал учир битүүлгээр үрэгдсэн. Мөн 2010 оны 12 дугаар сараас 2011 оны тавдугаар сар хүртэлх хугацаанд туршилтын олборлолт явуулснаас хойш 21 айл өрхөд гажигтай төл гарч, мал зүй бусаар хоргодсон аж.
Малчид малчид Улаанбадрах, Зүүнбаян сумдад 15 мотоциклтэй 25 хүн биечлэн үйл ажиллагаа явуулж, өрөмдлөгийг зогсоож байсан.
Тэмцэл үүгээр зогсохгүй Арева компанийг Монголоос бүрэн гаргахын төлөө тэмцэнэ гэдгээ мэдэгдээд байгаа. Хэрвээ тус компанийн үйл ажиллагааг зогсоогоогүй бол Хонгор сумын түүх дахин давтагдах байсан гэдгийг ч малчид хэлж байгаа юм.
Ерөнхий сайд өчигдөр хийсэн мэдэгдлээрээ "Кожегоби" компанийг үйл ажиллагааг дэмжсэн ба Улаанбадрах сумын нутагт эрх чөлөөтэй ураны хайгуул хийж болно гэдгийг илтгэв. Мөн олон сарын турш тэмцэлдэж буй малчид болон Кожегоби компанийн тэмцлийг улам идэвхжүүлээд авлаа.
Харин малчид Ерөнхий сайдын томилсон ажлын хэсгийнхэнд итгэхгүй байна. Учир нь "Кожегоби" компани Засгийн газарт нөлөөлөх эрх мэдэлтэй учир Засгийн газар тус компанийн талд ажилласан байж болох талтай гэж тэд хэллээ.
Хэдхэн сарын өмнө Дорноговь аймгийн Улаанбадрах суманд уран олборлосноос болж хоёр толгойтой хурга, эрүүгүй ишиг, сохор ботго, явж чадахгүй төл гарч байгаа талаарх мэдээ олныг сэртхийлгэж байсан. Цаашлаад тус суманд мал үрэгдэх, малчдын эрүүл мэнд доройтох, байгаль орчин бохирдох сүйдэх зэргээр төрөл бүрийн хохирол гарч байгаа. Малчид энэ бүх хохирлыг нутагт нь үйл ажиллагаа явуулдаг Францын "Арева" группийн охин компани “Кожеговь”-той холбон тайлбарлаж байгаа юм. “Тус компани Улаанбадрах суманд 10 жил уран олборлосноос болж энэ бүх хохирол гарч, бид айдас хүйдэс дунд амьдарч байна” хэмээн малчид учирлаж байна.
Тэнд зөвхөн малчин Норсүрэнгийн өрхөд бус, бусад өрх айл бүрт ураны хайгуултай холбоотой хохирол гарч зарим айлд 30 гаруй мал хорогдсон юм. Тус суманд Д.Норовсүрэнгийн арван үхрээс гадна, 3 багийн иргэдийн нийт 1000 гаруй мал учир битүүлгээр үрэгдсэн. Мөн 2010 оны 12 дугаар сараас 2011 оны тавдугаар сар хүртэлх хугацаанд туршилтын олборлолт явуулснаас хойш 21 айл өрхөд гажигтай төл гарч, мал зүй бусаар хоргодсон аж.
Малчид малчид Улаанбадрах, Зүүнбаян сумдад 15 мотоциклтэй 25 хүн биечлэн үйл ажиллагаа явуулж, өрөмдлөгийг зогсоож байсан.
Тэмцэл үүгээр зогсохгүй Арева компанийг Монголоос бүрэн гаргахын төлөө тэмцэнэ гэдгээ мэдэгдээд байгаа. Хэрвээ тус компанийн үйл ажиллагааг зогсоогоогүй бол Хонгор сумын түүх дахин давтагдах байсан гэдгийг ч малчид хэлж байгаа юм.
Ерөнхий сайд өчигдөр хийсэн мэдэгдлээрээ "Кожегоби" компанийг үйл ажиллагааг дэмжсэн ба Улаанбадрах сумын нутагт эрх чөлөөтэй ураны хайгуул хийж болно гэдгийг илтгэв. Мөн олон сарын турш тэмцэлдэж буй малчид болон Кожегоби компанийн тэмцлийг улам идэвхжүүлээд авлаа.
24tsag.mn
Сэтгэгдэл (12)