Хотын удирдлагууд Туул голоор туг тахих нь. Амтай болгон “Туул” голоо аваръя гэж дуугарч буй энэ үед нийслэлийн удирдлагууд харин ч иргэдийнхээ эсрэг шийдвэр гаргаж байгаа нь хэн хүний анхаарлыг татаж байна.

Сүүлийн үед “Хатан Туул бохирдож, усны нөөц нь багаслаа”, “Туул голын эрэг дагуух амралтын газрууд байгаль орчныг бохирдуулж байна” хэмээн ярьж, бичиж, харин албаныхан даруйхан арга хэмжээ авч сэргээх тухай мэдээлсээр өнөө хүрсэн ч үр дүнд хүрсэн зүйлгүй байна.

 Харин ч хотын удирдлагуудын сая гаргасан шийдвэрээр бол энэ гол цаашид амь тасрах шинжтэй. Тодруулбал, хотын дарга Туул, Дунд голын эргийн дагуу амралт зугаалгын бүс байгуулах тухай захирамж гаргажээ. Уг захирамжаар энэ хоёр голын эрэг дагуу нийт 18 байршилд амралт зугаалгын бүс байгуулж газрыг нь нийслэлийн Захирагчийн ажлын алба /ЗАА/- нд эзэмшүүлэх эрх олгосон байна.

Захирамжинд зааснаар бол тус 18 байршилд архигүй цэнгээний газар байгуулах юм гэнэ. Бас био нойлтой, цэвэр орчинг бүрдүүлэх юм байх. Хотын даргын гаргасан энэ шийдвэрийг сонссон хүмүүс болон Байгаль орчныг хамгаалах ТББ-ууд нэгдэн эхнээсээ босч байна. Тэд хотын удирдлагуудын шийдвэрийг эсэргүүцэж, цаашид тэмцэнэ гэдгээ илэрхийлж байна.

Цэнгээний газар л бол цэнгээний газар. Тэнд хүмүүс наргина, цэнгэнэ. Хүмүүс байгаа л бол тэнд их, бага хэмжээгээр бохирдол үүснэ гэсэн үг. Адаглаад тухайн цэнгээний газарт очсон хүмүүсийн хөлөөр Туул голын эрэг орчмын хөрсөнд өөрчлөлт орж талхлагдана шүү дээ.  Ер нь архигүй цэнгээний газар гэж хаана ч байдаг юм. Амралтын бүсэд үйл ажиллагаа явуулдаг аж ахуйн нэгжүүдээс зөвхөн цайны газарт л архи, согтууруулах ундаа худалдаалдаггүй гэдгийг мэднэ. Түүнээс биш амралтын газрын бар, ресторан, паб, караоке, зочид буудал гээд бүгдэд нь архи, дарс нээлттэй байдаг. Эхнээсээ архигүй цэнгээний газар гээд заагаад өгсөн юм хойно ил цагаанаар согтууруулах ундаа зарахгүй байх. Гэхдээ далд нууцаар архийг зарах нь мэдээж.

Өнөөдрийн байдлаар Богдхан уулын Дархан цаазат газарт амралт, зугаалгын 24 байгууллага үйл ажиллагаа явуулж байгаа. Эднээс “River beach”, “Болор туул” гэх жуулчны бааз, мөн нэг цэцэрлэгт хүрээлэн Туул голын яг эрэг дээр нь байрладаг. Ямартаа ч тэдний олонхи нь “Уул усандаа ойр, амарч, зугаалахад тохиромжтой” хэмээн рекламддаг. Очиж амарсан хүмүүс голын эрэг, уулын энгэр, хад асганы нөмөрт уусан архи, шар айрагныхаа шил, лаазыг нь овоолоод буцдаг юм билээ. Хүмүүс амралтын газар очилгүйгээр байгалаар баар хийгээд тэндээ хог тарьчихаад явж байхад 18 цэнгээний газар нэмэгдвэл Туул гол чинь юу болж таарах вэ?

Хүмүүс олноор цугласан л бол хог тарина л гэсэн үг. Заавал архи, дарс, пивоны шил гэхгүйгээр идэж уух зүйл, өөр бусад төрлийн хог тэнд цугларна. Ингэхээр энэ олон цэнгээний газрын уршгаар Туул гол маань хогондоо дарагдах юм биш биз. Одоо ч хогийг нь цэвэрлээд барахгүй л байгаа шүү дээ бид.

Ер нь амралтын газруудын өдөр дутмын үйл ажиллагаанд байгаль орчинд ээлтэй нэг ч сайн зүйл байдаггүй аж. Орчныг бохирдуулж, газар нутгийг талхалж, уулыг нурааж, усыг ширгээж, бохирдуулж байдгийг албаныхан шүүмжилсээр байгаа. Тиймээс Туул голын эрэг дагуу үйл ажиллагаа явуулдаг амралт, зугаалгын газруудыг нүүлгэн шилжүүлэх шаардлагатайг холбогдох газраас сануулдаг. Гэвч тэдний шалгалтаараа илрүүлсэн зөрчлийг арилгах дараагийн ажил биелэлээ ололгүй замхраад өнгөрдөг нь нууц биш.

Уг нь хууль дүрмийн дагуу бол голын эргээс 200 метр хүртэлх газрыг онцгой бүсэд хамааруулдаг юм билээ. Харин 500 метр доторхийг энгийн хамгаалалтын бүс гэж заасан бөгөөд аливаа үйл ажиллагаа явуулахыг хориглодог.
Харамсалтай нь Улаанбаатар хотод байгаль орчинтой холбоотой хууль тогтоомж ерөөс үйлчилдэггүй. Иргэд нь ч энэ хуультайгаа танилцаагүй явж байдаг. Гэтэл хууль зөрчигчдийг шийтгэх, таслан зогсоох, хуулийг сахин биелүүлэх үүрэгтэй хүмүүс нь харин ч эсрэгээрээ ажиллаж байна.

Зарим хүний хэлснээр нэр бүхий эрхэм дарга нарын өөрсдийнх нь амралт зугаалгын газар Туулын эрэг орчмоор олон байдаг аж. Туул гол орчим Ерөнхий сайдын мэдлийн амралтын газар үйл ажиллагаагаа явуулдгаас эхлээд Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүн хүртэл хувийн байшингаа бариад амьдарч байна.  Үүний цаана эрх мэдэлтнүүдийн эрх ашиг сонирхол байгаа гэж иргэд үзэж байгаа юм. Янз бүрийн үйлдвэрийн химийн хог хаягдлаас болж загаснууд нь үхэж, ундарга нь багасч буй Туул гол одоо цэнгээний газруудын уршгаар хөрс, ус нь бохирдож, хогоор урсах нь...


Жич: Туул, Дун голын эргийн дагуу амралт зугаалгын бүс бйагуулахаар төлөвлөгдсөн газруудын байршлыг жагсаалтаар танилцуулъя.

Дунд гол- 1 Алтай хотхоны баруун урд талын байршил-1.4 га
Дунд гол-2 Энхтайваны гүүрнээс Нарны гүүр хүртэлх Дунд гол дагуух байршил- 7.5 га
Дунд гол- 3 Үндэсний соёл амралтын хүрээлэнгийн урд талын байршил- 18.5 га
Дунд гол- 4 Дүнжингарав хотхоны хойд талын байршил- 4 га
Туул гол- 5 Сонсголонгийн гүүрний баруун талын байршил- 6 га
Туул гол-6 Сонсголонгийн гүүрний зүүн талд Туул голын урд талын байршил- 4.5 га
Туул гол-7 Сонсголонгийн гүүрний зүүн талд Туул голын хойд талын байршил- 17 га
Туул гол- 8 Мишээл экспо худалдааны төвийн урд талын байршил- 4 га
Туул гол- ХААИС-ын баруун талын байршил- 6.2 га
Туул гол- 10 Зайсан толгойн зүүн талын байршил- 5га
Туул гол- 11 Маршлын гүүрний баруун талын байршил- 1 га
Туул гол- 12 Маршлын гүүрний зүүн талын байршил- 7 га
Туул гол- 13 Их тэнгэрийн амны зүүн хойд талын байршил- 5 га
Туул гол- 14 Их тэнгэрийн амны зүүн хойд талын байршил- 7 га
Туул гол-15 Хорчин булан ХХК-ний баруун талын байршил БЗД-ийн 11 дүгээр хороо- 6 га
Туул гол-16 Скай резортын баруун талын байршил БЗД-ийн 11 дүгээр хороо- 9.5 га
Туул гол-17 Скай резортын гольфын талбайн хойд талын байршил БЗД-ийн 11 дүгээр хороо- 0.6 га
Туул гол-18 Баянзүрх гүүрний баруун урд талын байршил БЗД-ийн 11 дүгээр хороо- 12 га