Найз бүсгүйгээ хэдэн өдрийн турш зодож гэмтээн амь насыг хөнөөсөн жигшүүрт хэрэгт хүний эрхийн хуульч М.Ичинноров стратегийн өмгөөлөл хийх болсноо өчигдөр зарласан. Бид түүнтэй энэ талаар хэдэн хором ярилцлаа.

-Та чухам яагаад энэ хэргийг сонгож стратегийн өмгөөлөл хийх болов?
-Энэ бол зөвхөн нэг хүний хэрэг биш. Харин нэг хүнд тохиолдсон хэргээр дамжуулаад бид гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх хууль эрхзүйн орчинг шинэчлэх, хүчирхийлэлтэй үл дасан зохицох нийгмийн сэтгэлзүйг өөрчлөх, хорогдох байруудыг нэмж байгуулах, энэ чиглэлээр ажилладаг цөөн хэдэн ТББ-уудыг бэхжүүлэх, үүний эсрэг ажилладаг цагдаа нийгмийн ажилтан шүүх эмч гэхмэтчилэн бүх ажилдаг механизмыг нь баталгаатай болгохыг зорьж байгаа юм. 2004 он батлагдсан Гэр бүлийн хүчирхийллийн эсрэг хууль өнөөдөр хэрэгжих боломж алга. Энэ хуулийг хэрэгждэг заалттай хэрэгжүүлдэг хууль болгохын төлөө энэ хэргийг сонгож стратегийн өмгөөлөл хийхээр болсон. Мэдээж энэ хэргийг бид анхааралдаа аваад хяналт тавихгүй бол магадгүй замхарч мэднэ. Гэр бүлийн хүчирхийлэл далд хэлбэрээр явагддаг учраас замхарсан тохиолдол олон бий. Тухайлбал Дарханы Болорчулууны хэрэг бүр хаагдаад байсныг нь стратегийн өмгөөлөл өрнүүлж хэрэгтэн ял авч байсан. Тэгэхээр гэр бүлийн хүчирхийллийн хэрэг дээр чимээгүй өнгөрөх юм бол замхраад хаагдах, хохирсон хүмүүс хохирсон дээрээ хохироод үлддэг магадлал өндөр гэсэн үг. Хохирогчийн эцэг эхийн хувьд охиныхоо амийг алдчихаад дээрээс нь хэрэгтэнд ял хүлээлгэхгүй байна гэдэг ямар их зовлон байх вэ. Тэгэхээр үүнд та бид хамтдаа хяналт тавьж энэ хэргийг шударга шийдэгдэхэд анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй байна. Анхаарал тавих явцдаа бид иймэрхүү хэрэг юунаас болж гараад байна гэдэг тэр уг үндсийг нь өөрчлөх нөлөөллийн ажлууд хийнэ. 

-Хохирогчийн ар гэрийнхэнтэй уулзсан гэсэн энэ талаар дэлгэрэнгүй ярихгүй юу?
-Хохирогч Ц нь энэ жил 20 настай. Дараа жилийн дөрвөн сард 21 хүрэх байсан юм билээ.   Дээд боловсролтой, япон хэлтэй, гадаадын хөрөнгө оруулалттай компанид ажиллаж байсан бүсгүй байгаа. Түүнийг найз залуу нь хардаж зоддог байсан бөгөөд хэд  хэдэн удаа хүнд гэмтэл учруулж байсан гэсэн. Байнгын дарамтанд байсан гэдэг нь юугаар мэдэгдэж байна вэ гэхээр хохирогчийн ээжийнх төрсөн эгч хотод амьдардаг. Бүсгүй эгчийндээ хэд хэдэн зодуулаад зугатаж ирсэн гэж байгаа юм. Хохирчийн ар гэрийнхэн түүнийг бараг долоон хоногийн турш зодуулсан гэж сэжиглэж байгаа.

-Олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслүүдээр гарсанаас өөр ямар мэдээлэл байна вэ? Байцаагч нь солигдоод байгаа гэсэн?
-Одоогийн байдлаар  хэргийн материалтай сайн танилцаж амьжаагүй байна. Ерөнхийдөө хоёр байцаагч сольчихоод байгаа. Өмнө нь нэлээн туршлагатай байцаагч байсныг нь залуу хүнээр сольчихсон гэсэн. Хохирогчийн ар гэрийнхэн тэр залуу байцаагч дээр очиж уулзахад уурлаад бараг гэмт хэрэгтэн шиг өрөөнөөсөө хөөсөн гэж эгч нь хэлсэн. Харин өнөөдөр буцаагаад өмнөх туршлагатай байцаагчид нь шилжүүлсэн гэж байна. Магадгүй энэ хэрэгт олон хүн анхаараад эхлэхээр тэгсэн байх. Бидний болгоомжлол юу байна гэхээр гэр бүлийн хүчирхийлэл далд хэлбэрээр үйлдэгддэг учраас хэргийг замхруулах, ял завших асуудал их гарч болзошгүй. Тиймээс ийм зүйл гаргахгүйн төлөө та бидний хүчин зүтгэл их юм. Дээрээс нь магадгүй тэр хүмүүс өндөр үнэтэй сайн өмгөөлөгч хөлсөлж авахыг үгүйсгэхгүй. Бид ч гэсэн өмгөөллийн баг энэ хэрэг дээр ажиллуулах хүсэлтэй байгаа. Тэгэхээр энэ хэргийг шударга шийдэгдтэл шахалт үзүүлнэ. Энэ хэргийг та бид анхааралдаа аваад мэдээллээд эхлэхээр цагдаа хуулийн байгууллага их няхуур ажиллах болов уу гэж найдаж байна. Хэрэв хэргийг замхруулах юм бол бид тэмцэнэ.

-Сэжигтэнг гэр бүлийнхэн нь батлан даалтад гаргахаар хөөцөлдөж байгаа сураг байна. Ийм төрлийн гэмт хэргийн сэжигтэнг энэ үед нь батлан даалтад гаргаж болох уу?
-Ер нь ховор. Маш ховор тохиолдолд батлан даалтад гаргадаг. Оргон зайлах магадлал гээд нөхцөл байдлыг тооцоолж прокурор өөрөө гаргах эсэхийг шийднэ. Энэ хэргийн сэжигтэнг батлан даалтад гаргана би бодохгүй байна.

-Хохирогчтой холбоотой өөр ямар мэдээлэл байна вэ?
-Хохирогчтой холбоотой мэдээлэл тийм их биш байна. Би ирэх долоо хоногт Баянхонгор аймагт амьдардаг хохирогчийн эцэг эхтэй очиж уулзах бодолтой байна. Надтай хамт явах туслалцаа дэмжлэг үзүүлэх хүмүүстэй ч холбогдоно. Ээж нь уйлаад утсаар ярьж чадахгүй байсан. Гэмтлийн эмнэлэгт очиж охиныг нас барахын өмнөх байдлыг харсан ээжийнх нь эгч ч бас шоконд орсон байх шиг байна. Тэр эгч надад хэлэхдээ сэжигтний гэр бүлд та нар ороод хараач миний дүүг ямар болгосныг хараач гэхэд нь тэд үл тоомсорлосон байдал гаргасан гэсэн. Хэргийн талаар тодорхой мэдээлэл өгөхөд арай эрт байна. Дараагийн долоо хоногт нарийн мэдээллүүдийг өгнө. Мөн албан ёсны стратегийн өмгөөллийг яаж хийх тухай мэдээллийг ч гэсэн дараагийн долоо хоногт танилцуулна.

-Энэ хэрэгтэй хамт манайхны нэгэндээ тусалдаггүй дуугүй өнгөрдөг байдал ихээхэн шүүмжлэл дагууллаа. Та ч гэсэн үүнтэй санал нэг байна уу?
-Өнөөдөр хүн гэртээ эмэгтэй хүнийг хоёр байна уу, долоо хоног байна уу хамаагүй тасралтгүй зодож байхад уйлсан хашгирсан чимээ гарсан байж таараа. Манай хөршүүд ерөөсөө тусалдаггүй. Хөршүүд тусалдаггүй маш олон жишээ байна. Тухайлбал татварын байцаагч эмэгтэйг 75 удаа хутгалж алсан хэрэг гэхэд 20-21 цагийн үед гарсан байдаг. Хүмүүс гэртээ ирчихсэн хөлөө жийгээд тв-ээ үзээд, халуун хоол цайгаа идээд сууж байдаг цаг. Тэгэхэд эмэгтэй хүнийг 75 удаа хутгалж тэр их орилж хашгирч байхад яагаад нэг ч хүн гарч ирээд тусалж болдоггүй юм бэ. Ядахнаа яагаад цагдаа дуудаж болдоггүй юм бэ. Яг энэ хэрэг дээр ажиллахад хамгийн том сэдэл өгсөн зүйл бол хөршүүдийн чимээгүй өнгөрдөг байдал. Энэ юуг харуулж байна вэ гэхээр бид хүчирхийлэлд хэтэрхий дасан зохицсон байна. Бас миний охиныг зодож алаагүй л бол би туслалцаа үзүүлэх ямар хэрэгтэй юм гэсэн үзлээр ханддаг. Бас нэг зүйл хэлэхэд эр эмийн хооронд илжиг бүү жороол гээд зүйр үг үүнд их нөлөөлж байна. Зүйр цэцэн үгсийг хүмүүс туйлын үнэн гээд хүлээгээд авчихдаг. Гэтэл уламжлалаар дамжиж ирсэн зүйр цэцэн үгс зарим нь бидний одоогийн эрхээ хамгаалах, тэгш байх эсвэл зөв сэтгэлгээтэй байх зэрэгт сөрөг нөлөө үзүүлж байна. Хууль эрхзүйн онолоороо бол бичигдсэн бичигдээгүй уламжлалын гээд  хуулиуд байдаг. Гэтэл уламжлалын хууль бичигдсэн хуультай адилхан нөлөөлөл үзүүлээд байна. Та бидний хувьд бид чинь орчин цагийн хүмүүс. Орчин цагийн гэхээр хүний эрх, эрх чөлөөг хүндэлж дээдэлдэг хүмүүсийг хэлээд байгаа юм. Миний охинд ч гэсэн ийм зүйл тохиолдвол би яах вэ? гэсэн нинжин сэтгэл хэрэгтэй байна. Тийм болохоор хүүхдэд багаас нь шударга ёс, хайрлах, хувиа хичээхгүй амьдрах зан суртахууныг боловсролын систем дээр нь суулгаж өгөх шаардлага их байгаа.

-Та түрүүн гэр бүлийн хүчирхийллийн хуулийг шинэчлэх талаар ярьж байсан. Тухайлбал ямар шинэчлэл хийх хэрэгтэй вэ?
-Миний олон жил хүсч байгаа нэг хуулийн шинэчлэл байдаг. Тэр юу вэ гэвэл хүчирхийлэл байнга үйлдэгддэг орон гэрт цагдаа   шүүгчийн зөвшөөрөлгүйгээр шууд дайрч ороод баривчлах эрхийг нь олгох хэрэгтэй. Энэ нь тэр хэрэг болсон эсэхийг тогтооно, шүүгчээс зөвшөөрөл авна гэж цаг алдахгүй гэсэн үг. Хаалгаа цоожлоод зодож байгаа бол буу гаргаад шууд баривчилж аваачаад шоронд хийх хэрэгтэй. Маш энгийн. Энэ л манайд хэрэгтэй байна. АНУ-д 1970-аад онд энэ хууль хэрэгжээд хүчирхийллийн тоо эрс багассан байдаг. Мөн манайд гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдэгчдэд захиргааны арга хэмжээ л авдаг.  Тэр нь эргээд эхнэр дээр нь өс хонзон болж буугаад байдаг. Бас торгуулийг нь эхнэр өөрөө төлөх хэрэг гарна. Ийм маягаар хохирогч дахин дахин хохирол амсаад байгаа юм. Хүчирхийлэл үйлдэж байгаа хүмүүс чинь үнэндээ хулчгар хүмүүс байдаг. Тэд эр бяраа хүч сул дорой эмэгтэй хүнд л гаргадаг. Тэгэхээр төр төмөр нүүрээ үзүүлээд эхлэхээр хүчирхийлэгчид тэс өөр болно.

Ярилцсанд баярлалаа.