МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ж.Мөнхбаттай  ярилцлаа.

-Найр наадам гээд ажил төрөл хийж байгаа улс төрчид ховор байх шиг байна. Танай намын хувьд энэ зун амрахгүй, ажлаа хийнэ гэдгээ мэдэгдээд байгаа. Тиймээс яг ямар ажил хийж гүйцэтгэв гээд л шинэ мэдээлэл байна уу?
-Хүмүүс амарч байгаа энэ найр наадмын цагаар бид бүхэн ажиллаж байгаа. Наймдугаар сарын 18-нд “Эзэн 100” буюу 100 хоног эдийн засгийн эрчимжүүлэх хөтөлбөр дуусна. Тэгэхээр наймдугаар сарын 20-нд МАН “Эзэн 100” хөтөлбөрийг албан ёсоор дүгнэнэ. Шинэчлэлийн гэх засгийн газар  2 жилийн өмнө байгуулагдаж үйл ажиллагаагаа эхэлж, төрийн тамга тэмдэгийг хүлээж авахад Монгол Улсын эдийн засаг нийгмийн амьдрал ямар байсан, 100 хоног эхлэхэд ямар байв, 100 хоног дуусахад ямар болов гэдгийг дүгнэх юм. Тиймээс энэ хөтөлбөр дээр нэлээн сууж ажиллаж байна.

Мөн намын гишүүдийнхээ дунд уралдаан зарласан. Намрын чуулганаар хэлэлцэх чухал хуулиуд юу байна, нийгэмд тулгамдаж буй хуулийн төслүүд зэргээр оролцоно. Энэ хуулийн төслийн уралдаан удахгүй дүнгээ гаргах гэж байна.

-Ерөнхий сайд болоод Хууль зүйн сайдын гаргасан үйлдэлд ямар байр суурьтай байна?
- 2014 оны долдугаар сарын 31-ний өдөр Төваймгийн цагдан хорих байранд Монгол Улсын Ерөнхий сайд, Хууль зүйн сайд нар хууль зөрчиж Ерөнхий сайдын ахлах зөвлөх Л.Гансүхтэй уулзсан энэ үйл явдлын талаар бид байр сууриа албан ёсоор илэрхийлье гэж бодож байгаа.

АТГ-ын мөрдөн байцаагч комиссор Золжаргалын гаргасан шийдвэрийг үл хүндэтгээд Монгол Улсын Ерөнхий сайд нь өөрөө яваад оччихсон. Очихдоо хууль зөрчиж очсон гэдгийг АТГ албан ёсоор мэдэгдсэн. Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дээр хуулийг хэрэгжүүлэх үүргийг Монгол Улсын Засгийн газар, түүнийг тэргүүлж байгаа Ерөнхий сайд хүлээдэг. Тэр ч утгаараа  Монгол Улсад хууль хэрэгжүүлдэг биелүүлдэг хүн маань хуулиа хэрэгжүүлэхгүй, хууль зөрчсөн ноцтой үйлдэл болсоныг МАН онцолж байна.

Ерөнхий сайд, Хууль зүйн сайдтайгаа хууль зөрчин очсон энэ уулзалт бол хэд хэдэн хуулийн заалтыг зөрчиж байна.

Тухайлбал, Хууль зүйн сайдын 2013 оны 4 сарын 3-ний өдрийн А 75 дугаар тушаалын хавсралтаар батлагдсан журмын 12,1 дүгээр зүйлийг зөрчиж байгаа юм. Журам гаргасан Хууль зүйн сайд нь өөрийнхөө гаргасан журмын зөрчөөд очсон үйлдэл Монгол Улсад анх удаагаа тохиолдож байна.

Мөн хэрэг бүртгэл, мөрдөн байцаах, шүүн таслах ажиллагаанд саад учруулсан гэдэг хэрэг буюу эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 245.2 дугаар заалтыг зөрчсөн. Энэ байдлаар Ерөнхий сайдаас албан ёсоор тайлбар авна гэдгийг АТГ-аас албан ёсоор мэдэгдсэн. Хэрэг бүртгэл, мөрдөн байцаалт, шүүн таслах ажиллагаанд санаатайгаар саад учруулсан гэсэн зүйл заалттай. Үүнийг зөрчвөл 3 жил хүртэлх хорих хуультай. Ийм зүйлийг Монгол Улсын ерөнхий сайд, Хууль зүйн сайдтайгаа хийчихсэн.

-Та нарын зүгээс яг юуг онцолмоор байна?
-МАН өнөөдөр УИХ-д цөөнх болсон. Цөөнхийн үүрэг гүйцэтгэж байгаа нам. Дэлхийн аль ч орон цөөнхий үүрэг гэдэг хууль бүс үйл ажиллагааг газар дээр нь таслан зогсоох үүрэг хүлээдэг. Үүнийг нь хэлэх шүүмжлэх эрх байдаг. Тэр утгаараа энэ үйл ажиллагааг бид бүхэн буруутгаж байна. АТГ-ын мэдэгдсэнээр мөрдөн байцаалтын шатанд Ерөнхий сайдын ахлах зөвлөх Л.Гансүх, УИХ-ын зөвлөхөөр ажиллаж байсан Тулга, Ерөнхий сайдын охин А.Саранзаяа нар нийлж компани байгуулж “Нүүрс” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлсэн гэж байгаа. Энэ хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхдээ 1 тонныг нь 27 мянга 500 төгрөгөөр аваад 80000 төгрөгөөр борлуулсан гэж байгаа. Зөрүүг нь тооцохоор 52500 төгрөг болж байгаа. Нийтдээ 279000 мянган тонн нүүрс борлуулсан. Тонн тутмаас нь 52500 төгрөг ашиг болгосон гэхээр нийтдээ 14 тэрбум 647 сая 500 мянган төгрөгийг “Нүүрс” хөтөлбөрөөс олсон байх магадлалтай гэсэн тооцоо гарч байгаа.

Хэдийгээр ийм хэмжээний ашиг олох магадлалтай боловч ашиггүй ажилласан гэж Жижиг дунд үйлдвэрийн тусгай сангаас 1.5 тэрбум, 800 сая төгрөг зэргийг авсан.

-“Нүүрс” хөтөлбөрийн эргэн тойронд Ерөнхий сайдын хамаатан саднууд байсан гэх юм?
-Угтаа бол “Нүүрс” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж байгаа нь маш том ашиг сонирхолтой байгаа. Хэрэгжүүлж байгаа компанид нь Ерөнхий сайдын төрсөн охин, ахлах зөвлөхийнх нь эхнэрийнх нь дүү нь явж байдаг ийм нөхцөл байдал нь өнөөдөр Монгол Улсад төрийн ажил гэр бүлийн шинжтэй болсоныг харуулж байна. Цаашлаад гэмт хэргийн шинжтэй үйлдэлрүү ч орчихжээ.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягийн дээрх үйлдэл Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 1.2-т заасан заалтыг зөрчиж байгаа. Мөн ҮХ-ийн 41.1 дүгээр зүйлд заасан “Ерөнхий сайд Засгийн газрын удирдаж төрийн хууль мэдүүлэх ажлыг УИХ-ын өмнө бүрэн хариуцна” гэсэн заалтыг зөрчсөн. Түүнчлэн Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн 21.2 дүгээр зүйл заалтыг алдагдагдуулсан байгаа. Дээр нь Эрүүгийн хуулийн 245.2 дугаар зүйл заалтыг зөрчсөн үйлдлүүдийг хийжээ.

Ерөнхий сайд Хууль зүйн сайдаа дагуулан хууль зөрчин, яаран сандран очсон энэ үйлдэл өөрийнхөө зөвлөхийг намын гишүүний зүгээс эргэж очсон үйлдэл биш юм байна. Энэ бол дээрх үйлдэгдсэн хэргээ хаацайлж, үгсэн тохирох зорилго гэж бид бүхэн дүгнэж байна.

Үндсэн хууль болон бусад хуулийг гардан хэрэгжүүлэх үүрэгтэй Монгол Улсын ерөнхий сайд, Хууль зүйн сайдын энэ үйлдэл Ардчилалын амин сүнс болсон хууль шүүхийн өмнө бүгд адил тэгш үүрэгтэй байна гэсэн зарчмыг уландаа гишгэж байна.

Өөрөөр хэлбэл, АН-ын дарга Н.Алтанхуягийн удирдсан шинэчлэлийн гэх тодотголтой энэ засгийн газрын үед Монгол Улсад ямар ч хууль дүрэм үйлчлэхгүй дураарай дургидаг байдал бий болж хуулийн засаглал устсан гэж албан ёсоор дүгнэж байна. Ардчилсан нийгмийн амин сүнс хууль дээдлэх зарчим байдаг. Цаашдаа Монгол Улсад ямар нэг хууль биелүүлэх тухай иргэдээсээ шаардах эрх Засгийн газарт байхгүй болсон. Хууль зүйн яаманд ч байхгүй болсон.

Төр нь өөрөө хуулиа зөрчсөн байж иргэдээсээ хууль биелүүлэх шаардах эрхгүй юм.

-УИХ-ын дарга З.Энхболдод хүргэж байгаа мэдэгдлийнхээ товч агуулгаас дурдахгүй юу?
-Төрийн хуулийг сахин биелүүлэх ажлыг УИХ-ын өмнө хариуцах ёстой Ерөнхий сайд, Хууль сайд хоёрт УИХ-ын ээлжит бус чуулган зохион байгуулж хууль зөрчсөн энэ үйлдлүүд дээр нь улс төрийн хариуцлага тооцохыг УИХ-ын дарга З.Энхболдод албан ёсоор мэдэгдэж байгаа юм. Өнөөдөр бид бүхэнд хариуцлага байх ёстой. Хариуцлага зөвхөн жирийн ард иргэдэд үйлчилдэг эсвэл албан тушаалтнуудад үйлчилдэггүй байдлаар байх ёсгүй.

Хуулийн өмнө тэгш байх ёстой. Хариуцлага алдсан, хууль зөрчсөн бол хариуцлагаа хүлээдэг байх ёстой. Цаашдаа улс төрчдийн ёсзүйн асуудал их хурцаар тавигдана. Зөвхөн хуулийн хариуцлагаас гадна ёсзүйн асуудлыг энд хөндөхөөр өөр аргагүй. Бусад улс оронд иймэрхүү үйлдэл хийгдсэн нөхцөлд ёсзүйн хариуцлагаа хүлээж өөрсдөө огцордог жишигтэй. Үүнийг  заавал “бүдэрсэн дээр нь түлх” гэдэг зарчмаар ярьж байгаа юм биш.

-Ээлжит бус чуулган хэдийд хуралдах бол гэсэн иргэд их байна?
-Бид энэ асуудлыг УИХ-ын даргад тавьж байгаа. Хэзээ хуралдахыг нь УИХ-ын дарга зөвлөлөөрөө хуралдаж шийд гаргах байх.

Одоогийн байдлаар УИХ-ын дарга З.Энхболд амарч байгаа. Их хурлын даргын захирамж гарч түүнийг амарч байгаа учраас манай намын дарга УИХ-ын дэд даргын хувьд УИХ-ын даргыг орлож байгаа. МАН-ын дарга УИХ-ын даргыг амралтын хугацаанд нь буюу энэ сарын 5-нийг хүртэл орлоно. Тэгэхээр бид бүхэн УИХ-ын даргыг ажлын долоо хоногтоо багтаж дээрх мэдэгдэлийн хариуг өгөх байх гэж ойлгож байгаа.