АН-ын дарга Н.Алтанхуяг  энэ амралтын өдрөөр МАХН-ын даргатай 2024 он хүртэл хамтран ажиллах гэрээ байгуулсан. Тэгвэл үүнийг Нийслэлийн АН-ын гишүүд дэмжигчид хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа талаар Нийслэлийн АН-ын дарга Э.Бат-Үүл онцоллоо. Тэрбээр дөнгөж сая сэтгүүлчдэд энэ талаар мэдээлэл хийлээ.

-АН, МАХН-тай хамтран ажиллах гэрээг Н.Алтанхуяг сайд өөрөө дур мэдэн хийсэн гэсэн үнэн үү. Цаашлаад тухайн гэрээнд хууль зөрчсөн заалтууд байгаа гэсэн. Үүнд ямар нэг тайлбар өгөөч?

-Өнөөдөр би нийслэлийн АН-ын даргын хувиар мэдэгдэл хийж байна. Надтай хамт Сүхтбаатар дүүргийн АН-ын дарга Д.Баттулга, Намын дэд дарга Баатархүү, Намын хэрэг эрхлэх газрын дарга П.Нүрзэд нар мэдэгдлийг дамжуулж байна.

Өнгөрсөн хагассайн өдөр буюу аравдугаар сарын 18-нд АН-ын дарга Н.Алтанхуяг, МАХН-ын даргатай хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулсан. Энэ гэрээг хэнтэй ч ярилгүйгээр, гэнэт өөрөө гүйж очоод хувийн шийдвэр гаргаж байгуулсан. Гэрээн дээр АН-ын эрх ашгийг маш хүнд хохироосон гурван заалт орсон байгаа.

Тухайлбал, гэрээний 3 дугаарт “Сонгуульд нэг эвсэл болж оролцоогүй тохиолдолд УИХ-ын сонгуулийн мажоритар тойрогт хоёр намын нэр дэвшигчид нэг нэгнийхээ саналыг хуваахгүй байх зарчимд нийцүүлнэ”. Өөрөөр хэлбэл хоёулаа давхацуулж нэр дэвшүүлэхгүй гэсэн үг. МАХН-д тойрог гаргаж өгөөд тэнд нэр дэвшсэн газар манайх нэр дэвшихгүй гэсэн үг.

Хоёр намын сонгуулийн бүхий л үйл ажиллагааг хооронд нь уялдуулах зарчмыг баримтална гэсэн байна. Яг үнэн хэрэгтээ энэ нь сонгуулийн хуулиар сонгуулийн эвсэл байгуулж байна гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэл, тойргоо хуваагаад тэндээ бие биентээгээ давхацуулахгүй нэр дэвшүүлээд, тэгээд сонгуулийнхаа бүхий л үйл ажиллагааг хооронд нь уялдуулна гэж байгаа.

Дараагийн заалт буюу 9 дээр АН, МАХН-тай хамтран ажиллахдаа ерөнхий гэрээнд тохирсон зарчимд нийцүүлнэ гэж байна. Нийслэл, хөдөө орон нутагт нэг нэгнийхээ нэр дэвшигч боловсон хүчнийг дэмжиж ажиллана. Энэ бол асар том заалт. Өөрөөр хэлбэл, сонгуулийн тойрогт, мөн иргэдийн хуралд нэр дэвшсэн хүнийг манай нам дэмжиж ажиллана гэсэн үг. Ерөөсөө л сонгууль албан тушаалтныг дэмжиж ажиллана гэж байна.

Үүний 14 дүгээр заалтад намын дүрмийг шууд зөрчсөн байна. Тодруулбал, “Энэхүү гэрээнд талууд гарын үсэг зурсанаар хүчин төгөлдөр болох бөгөөд 2024 оныг дуустал хүчинтэй байна”. Талууд гарын үсэг зурчихсан энэ гэрээ одоо хүчин төгөлдөр. Манай намын дарга Н.Алтанхуягт ийм эрх байхгүй. Манай намын дүрмийн 6.4.9.5 дээр АН-аас бусад улс төрийн намтай байгуулсан хамтын ажиллагааны гэрээг Үндэсний зөвлөлдөх хороо батална гэж заасан байдаг. Гэтэл Үндэсний зөвлөлдөх хороо батлаагүй байхад энэ гэрээг хүчин төгөлдөр байхаар гарын үсэг зурсан. Өөрөөр хэлбэл, бүр 2024 он хүртэл хүчин төгөлдөр байхаар гэрээнд гарын үсэг зурсан. Одоо иргэний хуулиар бол энэ гэрээ хүчин төгөлдөр болчихсон.

-Н.Алтанхуяг сайдын хувьд яагаад ийм алхам хийх болсон юм бол?

-Тэгэхээр манай намын дарга Н.Алтанхуяг сүүлийн үед үнэхээр өөрийнхөө эрх мэдлийн хадгалж үлдэхийн тулд хүний санаанд багтамгүй увайгүй үйлдлүүд гаргаж байна. Манай гишүүд байтугай жирийн хүний санаанд багтамгүй үйлдлүүд хийж байгааг та бүхэн мэдэж байгаа. Ерөнхий сайдын албан тушаалаа хадгалж үлдэхийн тулд долоон сайдаа золиосонд гаргасан тэр хүн. Ичгүүр сонжуургүйгээр танхимынхаа гишүүдийг гаргасан. Одоо тэр нь явахгүй болохоор АН-ын улс төрийн золиос болгож байна. Орон нутагт ямар ч зохион байгуулалт байхгүй нэг хүний хувийн өмч болчихсон МАХН-ыг үндэсний хэмжээнд зохион байгуулалтанд орсон эрх барьж байгаа намтай эн тэнцүү авч үзэж энэ гэрээг байгуулсан. Энэ гэрээ өнөөдөр мөрдөгдөж байгаа хууль дүрмийг бүгдийг зөрчиж байна. Яагаад гэвэл МАХН Монголын үндэсний хувьсгалт нам хамтарч “Шударга ёс эвсэл” байгуулсан. Гэтэл энэ гэрээнд эвслийн тухай ямар ч яриа байхгүй. Эвсэл бол сонгуулийн дөрвөн жил нэг хуулийн этгээд байдаг.  Тэгсэн далдуур энэ хоёр, хоёр намын нэр барьж гэрээг хийсэн байгаа.Дээрээс нь намын дарга эрх мэдлээ хэтрүүлж намын үндсэн дүрэм зөрчсөн.

-Таны мэдэгдлийг хүлээж авахгүй бол дараагийн авах арга хэмжээ юу вэ?

-Үндэсний зөвлөлдөх хороонд хүргүүлж манай намыг ийм ноцтой байдалд оруулсан намын дарга энэ этгээдэд хариуцлага тооцохыг шаардаж байна. Миний энэ мэдэгдлийг манай намын мянга мянган гишүүд дэмжинэ гэдэгт би огтхон ч эргэлзэхгүй байна. Өнөөдөр орон нутгийн гишүүд үнэхээр цочирдож, аргаа барсан гишүүд намын удирдлага бидэнрүү байнга ярьж байна. Өнөөдөр ард түмэн олон түмэнд “авлигын загалмайлсан эцэг” гэж нэрлэгдсэн тэр хүнийг авлигатай тэмцэнэ гэдэг сонгуулийн улс төрийн хөтөлбөртэй, авлигтай тэмцэх үйл ажиллагааг манлайлж явж байгаа энэ нам ийм хүнийг өмгөөлөн хамгаалах ийм гэрээ байгуулсанд эсэргүүцэж байна. Түүнийг улс төрийн үйл ажиллагааг дэмжинэ гэж, цаашлдаад тойрог гаргаж өгөөд намын байгууллагууддаа ажиллуулна гэнэ. Манай нийслэлийн намын байгууллага хэзээ ч дэмжиж ажиллахгүй. Иргэний хууль бариад явбал энэ гэрээ гарын үсэг зурсанаар хүчин төгөлдөр болчихсон. Хамгийн гол аюул. Одоо шүүхэд заргалдахаас өөр ямар ч арга байхгүй. Ийм байдалд АН-ыг орууллаа. Бид үүнийг үнэхээр эсэргүүцэж байна.

-Н.Алтанхуяг ерөнхий сайдын хэлж буйгаар "Үндэсний зөвлөлдөх хороо"-той зөвшилцсөний үндсэн дээр энэ гэрээг хийсэн гэсэн?

-Үнэхээр ямар ч үндэслэл байхгүй. Н.Алтанхуяг намын даргын хувьд" ичсэн хүн, хүн ална" гэдэг зүйлийг л ярьж байна. Энэ дүрэм дээр Үндэсний зөвлөлдөх хороо энэ гэрээг батална гэж заасан байгаа. Гэтэл гэрээн дээр талууд гарын үсэг зурсанаар хүчин төгөлдөр болсон. Үндэсний зөвлөлдөх хороо бүү хэл УИХ-ын бүлэгтэй ч яриагүй. Тэр бүү хэл дүрмээрээ би намын удирдлагын нэг гишүүн байхад надтай огт яриагүй.

-Удахгүй ИЗНН-тай ийм гэрээ хийнэ гэсэн зүйл яригдаж байна?

-Энэ гэрээг харахад ИЗНН-тай гэрээ хийх орон зай байхгүй байгаа. Яагаад гэвэл энэ гэрээн дээр хоёр талын гэрээ байгуулсан. Өөрөөр хэлбэл, зөвхөн хоёр талын намууд бие биенийхээ өмнө үүрэг авсан байгаа байхгүй юу.п

-ҮЗХ-г хуралдуулах боломж бий юу. Мөн танай намын бусад фракц хэрхэн хүлээж авч байна?

-Одоо эрүүл саруул ухаантай л юм бол хэн ч хүлээн зөвшөөрөхгүй. АН-ыг МАХН-ын барьцаа болгосон ийм гэрээг манай намын ямар ч гишүүн хүлээн авахгүй гэж бодож байна. Ямар ч хариуцлагагүй, дарга нь авлигалын загалмайлсан эцэг гэгддэг намд АН-ыг энэ гэрээгээр барьцаанд өгчихсөн.  Одоо энэ гэрээг бид бүх шатанд нь хүртэл явж хүчингүй болгоно. Олон түмний өмнө ч нүүрээ хийх арга алга. Үндэсний зөвлөлдөх хороог хуралдуулахыг шаардана. Бидний эрх хэмжээнд Нийслэлийн намын зөвлөлийг хуралдуулна. Нийслэлийн намаас асуугаагүй энэ гэрээг хийсэн.

-Энэ гэрээ өмнө нь ч яригдаж байсан санагдах юм?

-Хоёр, гурван сарын өмнө нээлттэй сэдэв буюу нээлттэй яригдах сэдвээр яригдаж байсан. Гэвч одоо бол гарын үсэг зураад хуулийн хүрээнд хүчин төгөлдөр болчихлоо. Дүрэм журмаараа хэлэлцүүлээд явах хэрэгтэй шүү дээ.

-Гэрээг зөрчсөн намын гишүүдийг намаасаа хөөнө гэж яригдаад байгаа?

-Одоо энэ гэрээг байгуулсан этгээдэд өөрт нь хариуцлага тооцох цаг болсон.