-  АНУ-аас авчрах гэж байгаа санал тоолох машин ямар зарчимаар ажилладаг вэ? Санал тоолоход хүний гар оролцохгүй байж чадах уу?

- Энэ машин нь нэг хуудсыг 5-8 секундэд тоолох хүчин чадалтай. Дүрс авах системтэй болохоор сонгогчийн хийсэн тэмдэглэгээ зурган хэлбэрээр хадгалагдана гэсэн үг. Ийм учраас саналын дүнг будлиулах оролдлого хийж чадахгүй. Харин сонгуульд өрсөлдөж байгаа нэр дэшигчид санал хураалтын дүнг нягтлах, хүсвэл хуудсаа тоолох нөхцөл боломжийг хуульд оруулж өгсөн байгаа.

- Тог тасарвал яах вэ гэсэн асуултыг өмнө нь УИХ-ын гишүүд тавьж байсан. Үүнийг яаж шийдсэн бэ?

- Санал тоолох энэ машин бол программ хангамжийн хувьд тусгай зөвшөөрөл, гэрчилгээтэй. Алдаа гарах магадлал нь бага гэж үздэг юм билээ. Найман цаг ажиллах хүчин чадалтай жижигхэн зайтай болохоор тог тасарсан ч санаа зовох зүйлгүй. Бас битүү сүлжээнд ажиллах зарчмаар бүтээгдсэн кодтой, түлхүүртэй, нууцлалтай учраас будлиан гарна гэж хардах хэрэггүй юм. Ямар нэгэн байдлаар хэн нэгэн ажиллагааг нь саатуулах боломжгүй. Энэ “Имиж каст” машиныг АНУ-ын ихэнхи муж сонгуульдаа хэрэглэдэг юм.

- Тэгвэл баталгаат хугацаа нь хэр удаан байх вэ? Эвдэрсэн тохиолдолд яаж засах вэ?

- Бидний байгуулсан гэрээнд тусгаснаар бол АНУ-ын тал санал тоолох машин эвдэрсэн бол үнэ төлбөргүй засна гэж заасан байгаа. Манай талаас ч гэрээ хийхдээ эхнээсээ ийм шаардлагыг тавьсан.  Харин “Доминион вотинг” компани  банкны, гэрээ гүйцэтгэлийн баталгаагаа гаргуулахаар хөөцөлдөж байна. Эхний ээлжинд хоёрдугаар сарын эхээр таван санал тоолох машин авчирахаар болсон.

- Үлдсэнийг нь хэзээ авчирах вэ? Нийт хэдэн машин авчрахаар гэрээ хийсэн юм бэ?

- Хоёрдугаар сарын 20-ноос эхлээд графикийн дагуу бусад санал тоолох машинаа авна. Хамгийн сүүлийн машиныг тавдугаар сарын арван гэхэд авчирсан байна байх. Нийт 2500 машин авахаар болсон. УИХ-аас баталсан 24 тэрбум төгрөгөөр авна л даа. Гэхдээ долларын үнэ өссөн болохоор зөрүү гарч магадгүй. Бүр болохгүй бол Засгийн газрын нөөц хөрөнгөөс гаргуулаад, зөрүүг нь төсвийн тодотголоор оруулах байх даа. Мэдээж аль болох мөнгөндөө багтаагаад техник хэрэгслээ худалдаж авахаар ярьж байна. Монгол руу авчирахад гаалийн татвараас чөлөөлж өгөөч ээ гэсэн хүсэлтийг УИХ-д тавьчихаад байгаа. Тэгвэл нэлээн хөнгөрөх байх шүү. Харин авсныхаа дараа техникийн үзүүлэлтүүдийг нь сайн шалгана гэж бодож байгаа. Эхэнд авчирах таван санал тоолох машиныг монгол хэлэнд тааруулж программ зохиоход ашиглана.

- Монгол хэлэнд тааруулж программчилах эрхийг нь зарж байгаа компани нь хүлээн зөвшөөрсөн юм уу? Урьд нь яригдаж байсан АНУ-ын компани программ хангамжийн нууцаа  хэлэх боломжгүй гээд байсан шүү дээ?

- Энэ удаа гэрээндээ тусгайлан оруулсан байгаа. Саналын дүнг  ямар үзүүлэлтээр яаж гаргах вэ, хэрхэн кодлох, нууцлах вэ гэдгээс гадна  мэдээллийн аюулгvй байдлын тал дээр тусгай программ зохиох шаардлагатай болсон л доо. Үүнийг  “Интерактив” компани, СЕХ-ны дэргэдэх мэдээллийн тав хариуцаж ажиллана. Мөн хаана, яаж хадгалах вэ гэдгийг шийдэх аргуудыг хайж байгаа. Гэхдээ кодыг нь мэдээд авчихвал хэн нэгэн нууцлалыг нь задруулчих болохоор хянах ажлын хэсгийг тусад нь гаргахаар болсон. Гэрээнд ч ингэж тусгагдсан байгаа. Харин автомат машиныг яаж ажиллуулах вэ гэдэг нь бүгдэд бүрэн нээлттэй байна. Угаасаа сонгуулийн өмнө олон нийтэд тайлбарлаж өгөх шаардлагатай.

- Ярилцсанд баярлалаа

Б.Баяр