Монгол Улсын Гаалийн байгууллагын Удирдах ажилтны 2015 оны зөвлөлгөөн боллоо.
Сүүлийн жилүүдэд авилгал, хүнд сурталтай холбоотой бусармаг үйлдлүүд монголын нийгмийн амьдралд газар авч, иргэд, бизнэс эрхлэгчдэд хүнд дарамт учруулах болж, эдгээр нэр томъёо ч хоол хүнс адил өдөр тутмын хэрэглээ болтлоо үг ярианд хэрэглэгдэх болсныг олон нийт эрс шүүмжлэх болсон. Энэ шүүмжлэл гаалийн байгууллага, гаальчдыг ч тойроогүй юм.

Энэ байдлыг засаж залруулах талаар өнгөрсөн 2 жилийн хугацаанд монголын гаальчдын хийсэн ажил үйлс, санал санаачлагуудыг Сангийн яам анхааралтай ажиглаж, удирдан чиглүүлж байгаа аж.
Хууль ёсны худалдааг хөнгөвчлөх, гадаад худалдаанд оролцогчдод тулгарч буй саад бэрхшээлийг багасгах зорилгоор гаалийн бүрдүүлэлтийн үйл ажиллагааг цахимжуулах ажлуудыг хэрэгжүүлж эхэлсэн, гаалийн бүрдүүлэлтийн технологи үйл ажиллагааны шат дамжлагыг 2 дахин цөөрүүлсэн, хилийн хамтарсан манифестийн хэрэглээг олшруулсан зэрэг нь цаг хугацаа, зардал хэмнэсэн зоримог шийдлүүд болсон бөгөөд хүлээсэн үр дүнгээ ч өгөөд байна. Үүний нэг нотолгоо нь Америкийн Худалдааны танхимын Монгол дахь салбар, АНУ-ын хөгжлийн агентлаг, Бизнесийг дэмжих санаачлага төслийн “Сант Марал” судалгааны төвтэй хамтран хийдэг дүнгээс харахад 2014 оны 12 дугаар сарын байдлаар гаалийн байгууллагаас бизнест учруулж буй саад гэсэн үзүүлэлт 2012 оны мөн үетэй харьцуулахад бизнесийн дарамт 4.6 дахин буурч 4.2 хувьтай болсон явдал юм.
Авилгатай тэмцэх газраас байгууллагын ил тод байдал, авилгатай тэмцэх талаар авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээнд өгдөг үнэлгээгээр 2013 онд нийт 50 байгууллагаас Монголын Гааль сүүлээсээ 2-т орж байсан бол 2014 онд эхнээсээ 11-т жагсжээ. Энэ бол яах аргагүй гаалийн хяналт шалгалтын үйл ажиллагаанд шинээр нэвтрүүлсэн камерын хяналтын систем, давхар хяналтын тогтолцоо, шинээр суурилуулсан рентген тоног төхөөрөмж болон гаальчдын маань цаглашгүй хөдөлмөрийн үр өгөөж гэж тэд зөвлөгнөөний үеэр онцоллоо.
Гаалийн байгууллагын нэг гол зорилт бол улсын төсвийн орлого төвлөрүүлэх явдал байдаг. Өнгөрсөн 2014 онд гаалийн байгууллага улсын төсөвт 1.919 тэрбум төгрөг төвлөрүүлэхээс 1.566 тэрбумыг төвлөрүүлжээ. Гүйцэтгэл 81.6 хувьтай, тасалдал 353 тэрбум төгрөг байна. Манай улсын нийт импорт 1 тэрбум гаруй ам.доллароор багасч, санхүүгийн жилийн дундуур татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт, хойшлуулалтын хэд хэдэн шийдвэр гарсан зэрэг нөлөөлөх хүчин зүйлүүд байсан ч улс орон маань санхүү, эдийн засгийн хүндрэл, бэрхшээлтэй байгаа энэ цаг үед төсөв төвлөрүүлэгч бүр төлөвлөгөөгөө ягштал биелүүлэхийн төлөө зүтгэх ёстой гэдгийг Гаалийн Ерөнхий газрын дарга онцолжээ.
Сүүлийн жилүүдэд авилгал, хүнд сурталтай холбоотой бусармаг үйлдлүүд монголын нийгмийн амьдралд газар авч, иргэд, бизнэс эрхлэгчдэд хүнд дарамт учруулах болж, эдгээр нэр томъёо ч хоол хүнс адил өдөр тутмын хэрэглээ болтлоо үг ярианд хэрэглэгдэх болсныг олон нийт эрс шүүмжлэх болсон. Энэ шүүмжлэл гаалийн байгууллага, гаальчдыг ч тойроогүй юм.

Хууль ёсны худалдааг хөнгөвчлөх, гадаад худалдаанд оролцогчдод тулгарч буй саад бэрхшээлийг багасгах зорилгоор гаалийн бүрдүүлэлтийн үйл ажиллагааг цахимжуулах ажлуудыг хэрэгжүүлж эхэлсэн, гаалийн бүрдүүлэлтийн технологи үйл ажиллагааны шат дамжлагыг 2 дахин цөөрүүлсэн, хилийн хамтарсан манифестийн хэрэглээг олшруулсан зэрэг нь цаг хугацаа, зардал хэмнэсэн зоримог шийдлүүд болсон бөгөөд хүлээсэн үр дүнгээ ч өгөөд байна. Үүний нэг нотолгоо нь Америкийн Худалдааны танхимын Монгол дахь салбар, АНУ-ын хөгжлийн агентлаг, Бизнесийг дэмжих санаачлага төслийн “Сант Марал” судалгааны төвтэй хамтран хийдэг дүнгээс харахад 2014 оны 12 дугаар сарын байдлаар гаалийн байгууллагаас бизнест учруулж буй саад гэсэн үзүүлэлт 2012 оны мөн үетэй харьцуулахад бизнесийн дарамт 4.6 дахин буурч 4.2 хувьтай болсон явдал юм.
Авилгатай тэмцэх газраас байгууллагын ил тод байдал, авилгатай тэмцэх талаар авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээнд өгдөг үнэлгээгээр 2013 онд нийт 50 байгууллагаас Монголын Гааль сүүлээсээ 2-т орж байсан бол 2014 онд эхнээсээ 11-т жагсжээ. Энэ бол яах аргагүй гаалийн хяналт шалгалтын үйл ажиллагаанд шинээр нэвтрүүлсэн камерын хяналтын систем, давхар хяналтын тогтолцоо, шинээр суурилуулсан рентген тоног төхөөрөмж болон гаальчдын маань цаглашгүй хөдөлмөрийн үр өгөөж гэж тэд зөвлөгнөөний үеэр онцоллоо.
Гаалийн байгууллагын нэг гол зорилт бол улсын төсвийн орлого төвлөрүүлэх явдал байдаг. Өнгөрсөн 2014 онд гаалийн байгууллага улсын төсөвт 1.919 тэрбум төгрөг төвлөрүүлэхээс 1.566 тэрбумыг төвлөрүүлжээ. Гүйцэтгэл 81.6 хувьтай, тасалдал 353 тэрбум төгрөг байна. Манай улсын нийт импорт 1 тэрбум гаруй ам.доллароор багасч, санхүүгийн жилийн дундуур татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт, хойшлуулалтын хэд хэдэн шийдвэр гарсан зэрэг нөлөөлөх хүчин зүйлүүд байсан ч улс орон маань санхүү, эдийн засгийн хүндрэл, бэрхшээлтэй байгаа энэ цаг үед төсөв төвлөрүүлэгч бүр төлөвлөгөөгөө ягштал биелүүлэхийн төлөө зүтгэх ёстой гэдгийг Гаалийн Ерөнхий газрын дарга онцолжээ.
Д.Ундрах /24tsag.mn/

























































Сэтгэгдэл (1)