Тулааны өмнө нам жим болдог гэдэг үг бий. Гэхдээ 2016 оны сонгуулийн өмнөх байдал бол борооны өмнөх үе шиг шуурч эхэллээ. Арга ч үгүй биз. Нөгөө алдарт “Эрдэнэ вангийн хошуу” шиг болохыг мөрөөдсөн нөхдүүд өөрсдийн ах дүү, хамаатан саднаа УИХ-ын гишүүн гэх зөөлөн сэнтийд тухлуулахыг хүсэж, энэ мөрөөдөл нь бүтэлтэй болсонгүйд уурсан үг хаяцгааж, зарим нь зовхио унжуулан нулимс унагах дээрээ тулаад байна. Нийслэлийн нэг хэсэг нөхөд бүр эхэр татан уйлсан нь бий. Хэцүү ч тавилан юм аа даа, энэ эр хүн болно гэдэг чинь. Яагаад гэвэл эр хүн нулимс ховортой явдаг юм, эр хүн нулимсандаа харам байх ёстой гээд л уйлах ч эрхгүй. Харин зарим эрчүүд бол нэр дэвших эрхгүй боллоо гээд сад авсан гэж байгаа. Энэ чинь жинхэнэ эр хүн юм биш үү, хамаг стресс, уур уцаараа гаргаад дотроо бугшсан бүхнээ нулимсаараа хайр найргүй угаагаад. За энэ ч яахав. Гол асуудалдаа оръё.

Цэдэвийн Дашдорж. Тус аймгийн Цээл сумаас гаралтай тэрбээр тамхины бизнесээр хөл дээрээ босож, мөнгөтэй биезнесмэнүүдийн жишгийг дагаж улстөрд хөл тавьсан нэгэн. Говь-Алтай аймгаас хоёр дахь удаагаа сонгогдож УИХ-ын гишүүн гэх эрхэм алдраар өөрийгөө сэтэрлэсэн түүхтэй. Өдгөө гурав дахь удаагаа тус аймгаас нэр дэвшихээр болсон нь нэг талаар баяртай мэдээ хэдий ч нөгөө талаар бөөн харамсал дагуулж байна.

Алтай сумын айл бүрээс лааны гэрэл цацарч байгаа чинь хөгжил үү, хөгжих үндэс үү. Өөхөн дэнгийн гэрэл сүүмэлзээгүй, лааны гэрэл “цацарч” байгаа болохоор хөгжих үндэс болох л талтай юм. Монголд ганцхан байдаг, тоггүй харанхуй сум Говь-Алтайд л байгаа. 21 дүгээр зуунд лаатай зууралдаж амьдрана гэдэг үгүй мөн гамшиг аа.

Өөрийгөө Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан П.Жасрай гуай, УИХ-ын гишүүн асан Т.Очирхүү нартай нэг нутаг хэмээн бахархах, бардамнахыг зэрэгцүүлдэг түүнд эдгээр хөх харчуулын энд хүрэх сачий нь даанч нэг дутсан. Түүнд Говь-Алтайчууд 2 удаа итгэл үзүүлсэн хэдий ч хийсэн бүтээл, гавьтай хөгжүүлэлт байсангүй. Наад зах нь Монголд ганцхан байдаг, тоггүй харанхуй сум Говь-Алтайд л байгаа. 21 дүгээр зуунд лаатай зууралдаж амьдрана гэдэг үгүй мөн гамшиг аа. Харин хаа очиж Ц.Дашдоржийн зайлуулсан УИХ-ын гишүүн асан Т.Очирхүү гуай нарны энергээр ажилладаг өдрийн гэрэлэрхүү юм хийчихсэн юм шүү. Өөрөөр хэлбэл нартай өдөр л гэрэл гэгээтэй болно уу гэхээс биш, бороотой, бүрхэг, харанхуй шөнөөр бол шар шувуу л болно гэсэн үг.

Гэтэл эрхэм гишүүн Ц.Дашдорж нэгэн ярилцлагадаа “Айл бүрээс гэрэл гэгээ цацарч, үүрэн холбоо эрс сайжирч, дэд бүтэц зам харилцаа хөгжих үндэс суурь тавигдлаа.Иргэд нь хөдөлмөрлөх, хөгжих хүсэл тэмүүлэлтэй, хүн бүр ажил орлоготой, дардан замаар аймаг хотуудтай холбогдсон, залуус нь мөрөөдөлтэй, түүндээ хүрэх итгэл зүтгэлтэй XXI зууны шинэ Монголыг, шинэ Алтайг бий болгох хүмүүс нь бид өөрсдөө. Үүний төлөө хамтдаа төсөөлөх биш, харин зүтгэх учиртай” гэсэн байх юм.

Алтай сумын айл бүрээс лааны гэрэл цацарч байгаа чинь хөгжил үү, хөгжих үндэс үү. Өөхөн дэнгийн гэрэл сүүмэлзээгүй, лааны гэрэл “цацарч” байгаа болохоор хөгжих үндэс болох л талтай юм.

Хүн бүр ажил орлоготой болсон юм байх Даш даргын үед. Үүнд “Хэ цэс...” гэдэг хариулт л таарах байх. “Дардан замаар хотуудтай холбогдсон” гэнэ. Зам нь там болсон аймаг байв даа Говь-Алтай. Харин Шинэчлэлийн Засгийн газрын үед 21 аймгийг хоттой хатуу хучилттай замаар холбосон гавъяаг мань эр өөр дээрээ наах хэрэггүй байх. Тэртэй тэргүй ард түмэн хэн хийсэн бэ гэдгийг мэдэж байгаа хойно. Уг нь түүнд хийе, хөгжүүлье гэсэн сэтгэл байсан бол боломж нь байсаан. Зам, тээвэр, барилга, хот байгуулалтын сайдаар ажиллаж байхдаа Алтай руугаа чиглүүлж болох байсан ч даанч тийм санаа түүнд байгаагүй гэхэд хилсдэхгүй. Харин тамхиныхаа бизнесийг хөгжүүлэх тал дээр бол онцгой анхаарсан хүн.

Гэхдээ ухаангүй ноёнд урагш үгүй албат гэгчээр эрхэм гишүүний гол пи ар болох ёстой бай шагналын мотоциклийг нь хав дарж байгаад зараад идчихсэн сумын засаг дарга байдаг л юм.

Бас Ц.Дашдорж гишүүн “Говийнхныг эвдрээгүй гээд хувь хүний мөн чанар талаас нь их ярьдаг байсан. Гэхдээ одооны говьчууд жаахан өөрчлөгдсөн байх аа. Ерөөсөө хүмүүсийг юу эвдээд байна гэхээр зах зээл л эвдээд байгаа юм” гэчихэж. Нээрээ зах зээл говийнхоныг эвдээд байгаа юм уу даа. Ах данзан ч өөрөө чамгүй эвэрсэн дэг ээ. Ямар сайндаа л манай хойд хөршийн “АРД” цахим сайтад “Монголын парламентын гишүүн Ц.Дашдорж Сөүлийн казиногоос 100 мянган ам.доллар /200 гаруй сая төгрөг/ хожсон” тухай мэдээлэл гарч байхав дээ. Тус мэдээлэл дотор УИХ-ын гишүүн Цэдэвийн Дашдорж Өмнөд Солонгосын Ганнам дүүрэг дэх “InterContinental Seoul COEX” зочид буудлын “Seven Luck” казиногийн покерын тэмцээнд түрүүлж, шагналын мөнгө болох 100 мянган ам.долларыг хожсон хэмээсэн байдаг.

Энэ мэтээр эвдэрсэн гишүүн маань нэг хэсэг тойрог гээч үгийг бараг мартсан байх. Харин сүүлийн 1 жилд бол сонгуулийн сургаар жаахан “амилсан” байх. Тэмээний уралдаан зохион байгууллаа л гэнэ, тэндэхийн сумын наадамд байны мотоцикл өглөө л гэнэ. Гэхдээ ухаангүй ноёнд урагш үгүй албат гэгчээр эрхэм гишүүний гол пи ар болох ёстой бай шагналын мотоциклийг нь хав дарж байгаад зараад идчихсэн сумын засаг дарга байдаг л юм. Гэсэн атлаа гишүүнээ харахаараа эрх хав шиг хөлд нь шарвалзаж, холливуд смайлыг нүүрнээсээ салгадаггүй гэж байгаа. Нэг үгээр хэлбэл наашаа харж инээж, цаашаа харж араас нь “....” юм уу даа. Тэгэхээр УИХ-ын гишүүн Ц.Дашдорж, Говьчууд хоёрын хэн нь их эвдэрсэн байна.

2012 оны сонгуулиас хойш Ц.Дашдорж гишүүнд Говь-Алтай руу зүглэх зорилго, шаардлага хоёр байхгүй байсан байх. УИХ-д гурван удаа суучихсан, намдаа чамлахааргүй хэмжээний хөрөнгө мөнгө хандивлачихдаг түүнд намын жагсаалтад орж, амар хялбар аргаар УИХ-д орчих шаанстай. Тиймдээ ч тойрог гэдэг үгийг үгийн сангаасаа хасаж, харин өөрийнхөө орон зайд дүүгээ оруулчих санаа бол цээжинд нь байсан.

Түүний дүү нь “Монгол Тамхи Со” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Ц.Баянмөнх шүү дээ. Улстөрийг удамшуулах санаатай байгаа нь Нийгэм, улс төрийн “Оны залуу” шалгаруулах “Next Stop” наадамд нэрээ сойсноор илэрсэн дээ. Говь-Алтайд дархлагдах, довны “Дошдорж” болохыг хүссэн нэгэн эрхэмийн түүх Алтайд дахин шинээр эхлэхийн даваан дээр “Гай газар дороос гахай модон дотроос” гэгч болж “Намын жагсаалт” гэгч өрөм зөөхийтэй бэлэн талх үгүй болов. Ийнхүү тойргоос нэр дэвших болсон нь Ц.Дашдорж гишүүнд хатуу самар болж Алтайчуудыг дахин санагалзаж хайр зарлахад хүргээд байна. Эцэст нь хэлэхэд “Үнэгүй бяслаг зөвхөн хулганы хавханд л байдаг юм шүү дээ” Ц.Дашдорж гишүүн ээ.

24tsag.mn