Хөл хөдөлгөөн ихтэй таван шарын автобусны буудлаас баруунтайхан амьдардаг нийтлэлийн гол баатараа зорин алхах зуур тархинд олон бодол эргэлдэнэ. Ямархуу аж төрдөг бол, хэр ааш зантай хүмүүс бол гээд л. Ингэх сацуу их хотын гүн шөнөөс урьтаж, нүүрс хүчлийн хий хоолой хорсгохтой зэрэгцэн оройн тэсгэм жавар хацар алгадах нь нэн хэцүү. Ийн бэдэрсээр зорьсон газартаа ирэхэд долоон давхар хүрэн байр тэр хавьдаа л хамгийн өнгөлөг нь аж. Бидний зорьсон айл нэг давхарт байрлах бөгөөд цонхоо шар хөшгөөр чимсэн нь улам өнгө оруулжээ.

Зорьсон айлынхаа үүдээр ороход эгнүүлэн өрсөн гутал, хувцасны жижиг шүүгээ угтав. Цааш явбал авсаархан бичгийн ширээг дүүртэл өрсөн ном. Сайтар ажиглавал хос залуус ихэд нямбай, цэвэрч хүмүүс гэдэг нь илт.

Энэ байранд энгийн нэгэн хос аж төрдөг бөгөөд өнгөрсөн хавар МУБИС-ийн Монгол хэл, уран зохиолын багшийн ангийг дүүргэсэн. Сургуулиа төгссөн даруйдаа нөхөр Г.Барсболд нь 52 дугаар дунд сургуульд, эхнэр Д.Даваажаргал нь 62 дугаар дунд сургуульд ажилд оржээ.

Хэдийгээр сурагчид амарсан ч багш нарын ажил мундахгүй. Өглөө эртлэн босч тус тусын ажлын зүг явж, орой гэртээ учирна. Энэ л жишгээр тэд саяхан гэртээ ирцгээж. Нийтлэлийн баатар залуус маань ой хүрээгүй бяцхан ханхүүтэй.

Бяцхан үртэйгээ хамт гурвуулаа аз жаргалыг мэдэрч, элэг бүтэн амьдрахыг хүссэн ч тэд ажиллах ёстой. Тиймдээ ч нулимсаа дотогшоо эгшээн байж, Хөвсгөл аймгийн Мөрөн хотод суух ээж, аав руугаа явуулсан байна. Г.Барсболд “Аав болсон тэр үеэс үүрэг, хариуцлага нэмэгдснийг ухамсарлаж, бусдын гар харж, залхуурч суух ёсгүй. Хүүгийнхээ төлөө хөдөлмөрлөх хэрэгтэй гэсэн бодол цаанаасаа л төрдөг юм билээ” гэв. “Хүүгээ их санаж байна. Зав чөлөөгөөрөө нэг очихсон” гэж эхнэр Д.Даваажаргал учирлав. Дөнгөж хорин хэдхэн настай энэ хосын ирээдүй хүү шиг нь торнин буйд итгэнэ. Хүүгээ зүүдэлж хоносон өдрүүд тэдэнд олон. Гэвч хүүтэйгээ уулзахын тулд өмнөх ажлаа амжуулж дундуур нь хэсэгхэн өдрийн зав гаргахыг хичээн ажиллаж байна. Магад хүүдээ очиж, түүнийгээ тэвэрнэ гэсэн бодол тэдэнд хүч өгдөг байх.

Тэдний хайрын түүх хачирхалтай сайхан. Учир нь яруу найраг тэднийг холбосон гэхэд хилсдэхгүй. МУБИС-ийн нэг ангид гурван жил суралцсаны эцэст хайр сэтгэлийн нэг учигт тохиожээ. Мөн шаггүй  найрагчид.

Г.Барсболд өнгөрсөн намар анхны яруу найргийн түүврээ өлгийдөн авчээ. Түүний хувьд дунд сургуульд байхаасаа утга зохиолд шимтсэн бөгөөд оюутан ахуй цагтаа их сургуулиудын яруу найргийн дугуйлан хэсч өөрийгөө хөгжүүлж ирсэн байна. Тэрбээр анхны шүлгийн түүвэрээ “Ялагдал” хэмээх нэрлэж өлгийджээ. Номыг нь дэлгэн үзвэл, Яруу найрагч Г.Хашбаатарын бичсэн өмнөтгөл байх. Энд “Энэ залуу ялагдав. Тэрбээр эс бичихийн дайнд ялагдав. Бичихгүй байхсан гэсэн мухар бодолдоо ялагдав. Дотроо шаналсан олон мэдрэмжүүдээ бичих ёстой ялалтад тэр ялагдаж хүрчээ. Бичихээс өөр арга үгүй, ял шийтгэлийг үүрч амьдрахаар тэр ялагдав” хэмээжээ. Өмнөтгөлийн энэ хэсэг тун их таалагдлаа. Түүний шүлгүүд Монголын уран зохиолд өөрийн гэсэн өнгө төрхийг авчирч, үеийн олон залуустаа танигдаж эхлээд байгаа юм.

Тэрбээр бидэнд шүлгээсээ сонордуулсан юм. 
“Энэ олон бурхадын алинд нь ч итгэх хийгээд эргэлзэх хүсэл нэгээхэн ч алга”
Бусдын орхисон дурсамжуудыг
Би өөрсдөд нь таалагдахаар засч
Буцааж зарах тухай бодсоор
"Бугын гээсэн эврийн дэргэд
Домгийн тэмээ мэт зогссон"
Дээр өглөөний зүүдийг үүрд хайрлаач
Эрх чөлөө гэдэг олон сонголтын дунд
Эдэлж буй шаналан гэж хашхирсан хүмүүнд
Сонголт гэдэг ялгаагүй даван туулахын нэр гэж хэлмээр байна
Үүний сацуу
"Мөр чинь биелж байхад 
Хормой чинь үл хөдөлнө" хэмээсэн
Хөгшин бийгээч самганыг
Хөх гэрлийн зүг хөтлөх сонсгоод уншиж өгмөөр байна... хэмээн  цовоо тунгалаг хоолойгоор уншив. “Яруу найраг гэдэг угтаа яруу байх ёстой” шиг. Түүний шүлгээс философийн гүн утга санаа мэдрэгдэнэ. Энэ нь магадгүй түүний бусдаас ялгарах онцлог байж мэднэ.

Эхнэр Д.Даваажаргал нь мөн утга зохиолд хайртай, шүлэг бичдэг. Мөн 62 дугаар дунд сургууль дээрээ утга зохиолын дугуйлан хичээллүүлдэг байна. Тэд оюутны амьдралынхаа ихэнх цагийг ном уншихад зарцуулжээ. Хоёр талаасаа хамжиж хураасан ном нь гурван 50-ийн шуудай дүүрэн гэнэ.

Аж төрөхүйн сайхныг ч, саарыг ч мэдэрч түүгээрээ гэгээн хүслээ дүүргэн амьдарч байгаа гэр бүл эднийх. Шүлэг бичиж буй нөхрийнхөө дэргэд ном уншин суух бүсгүйг харахад тааламжтай. Нэгнээ ойлгож хайрладгийн үлгэр жишээ болсон энэ хос ирээдүйг зорих эрмэг хүсэлтэй аж төрөн амьдарч байна. Бичгийн ширээндээ суухаараа цаг орой болсон үл анзааран байх нь тэдний  хийж буй зүйлдээ шаргуу ханддагийг илтгэнэ. Хоёулаа багш, хоёулаа утга зохиолд хайртай. Тиймдээ ч нэгнээ ойлгож хайрладаг байх гэмээр. “Багшийн цалин хаанаа ч хүрдэггүй. Гэлээ ч ажилтай яваа минь сайхан шүү дээ” гэж тэд ярих. Гэвч ийм бодол тээн амьдарна гэдэг бахархууштай.

Аливаа хүн эцэг эхийнхээ зовлон, жаргалыг мэдэрч аав, ээж болдог жамтай. Тэд энэхүү жамыг дагаж яваа залуухан эцэг, эх бас залуу яруу найрагчид билээ. Үүний адил олон хосууд амьдралынхаа төлөө тэмцэж буй гэж бодсоор эх орны минь мандах цаг тун удахгүй ирнэ дээ гэж итгэсээр буцлаа.

                                                                                       Л.Сайнбаяр