Монгол инженерүүд утаа сорогч төхөөрөмж буюу “Smoke tower” байгууламж байгуулах замаар Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлын асуудлыг эцэслэн шийдэхээр зорьж буйг манай сайт өмнө нь мэдээллэсэн. Тэгвэл энэ удаагийнхаа “Шинэ технологи” булангаараа дээрх төслийг санаачлагч “Экологбус” үйлдвэрийн инженер Д.Дорждагватай “Smoke tower” байгуулламжийн талаар ярилцсанаа толилуулъя.

-Утаа сорох байгууламжийн талаар мэдээлэл гарахад иргэд маш ихээр сонирхсон. Та энэ талаар дэлгэрэнгүй тайлбарлаж өгнө үү?

-Энэ байгууламж нь ойролцоогоор 80-100 орчим метрийн өндөртэй, 20 метр радиустай, эргэн тойрондоо 20 орчим сэнс байрлуулаад даралтын зөрүүгээр, сэнсний хүчээр гэр хорооллын утааг сорж дээш нь гаргах юм.Төхөөрөмж зөвхөн өвлийн нөхцөлд ажиллаад зун нь ажиллахгүй гэх зүйл байхгүй. Зуны улиралд дээд талаасаа сэрүүн хүйтэн агаар сорж, байгууламжийн доод хэсгийн усан бассейн руу үлээлгэж, сэрүүн чийгтэй агаар гаргах юм. Ингэснээр Улаанбаатар хотын зөвхөн утаа гэлтгүй тоосжилт багасах сайн талтай.

-Нэг байгууламж 80 метрийн өндөртэй 20 метр  радиустай гэлээ. Хэдэн км газрын утааг сорох боломжтой бэ?

-Арван км радиус тойрогт байгаа утааг сорох боломжтой.

-Энэ төслийг анх хэн санаачилсан бэ?

- Ерөнхий санааг нь би өөрөө гаргасан. Баяжуулах тал дээр нэлээн хэдэн салбарын инженерүүд тусалж, дэмжсэн.

-Төсөл дээр хэдэн инженер ажиллаж байна?

-10 орчим инженер хамтарч ажиллаж байна. Миний гаргасан санааг баяжуулаад өвөлдөө ажиллах биш, байгууламжийн үйл ажиллагааг эсрэг тийш нь ажиллуулж зундаа сэрүүн чийгтэй агаараар хангаж байя гэдэг санааг хамтран гаргасан. Ерөнхий санаа гурван жилийн өмнө гарсан. Нийгэмд хүргэж чадалгүй явсаар байгаад өнөөдрийг хүргэлээ.

-Төслөө анх ямар хүнд хандсан бэ. Төслийг тань дэмжсэн хүн бий юү?

-Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга асан Ж.Мөнхбатад танилцуулсан. Нийгэмд бол фэйсбүүк, сошиал хэрэглэсээр тодорхой хэмжээнд явуулж үзсэн. Тиймээс нийгэмд чиглэсэн байдлаар дотоодоос тусламж дэмжлэг хайх санаа бий. Цөөнгүй хүнд и-мэйл явуулж, утсаар ярьж үзсэн. Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга Г.Занданшатарын туслах руу и-мэйл явуулахад “Удахгүй хариу өгнө” гэсэн.

-Санхүүжилт орж ирвэл төслөө шууд эхлүүлэх үү?

-Багахан хэмжээний судалгааны хэсэг дутуу үлдсэн. Сайжруулах хэрэгтэй байна. Санхүүжилт бүрдчихвэл байршуулахад асуудал байхгүй.

-Хэдэн газар байршуулахаар төлөвлөж байна ?

-Хамгийн их утаатай хэсэг буюу Баянбүрдийн тойрог, 32-н тойрог, Баянхошуу, Толгойт, Зурагт гээд энэ цэгүүд дээр байршуулахаар төлөвлөсөн.

-Утааг хэдэн хувиар бууруулах тооцоо бий вэ?

- Хотод дотор нийт массаар нь тооцвол 80 орчим хувь буруулан гэж үзэж байгаа.

-Та бүхний санаачилсан “Smoke tower” утаа сорох байгууламж  шиг иймэрхүү байгууламж өөр улс оронд байдаг юм болов уу?

-Төхөөрөмжийг зөвхөн бид сэтгэж, анх санаачилчихсан гэхээс илүүтээ нэлээн олон утаа арилгадаггүй эрчим хүч гаргадаг “Solar tower”,  цөлжилтийг багасгах зориулалттай  Texas хотод барьж байгаа төхөөрөмж, одоо хятадад баригдаж байгаа утаа цэвэршүүлдэг “Tower” гэх мэтчилэн олон төхөөрөмжийн ажиллагааг судалж “утааг сорох” байгууламжийг бодож олсон.

-Нэг байгууламж нь хэдэн төгрөгийн үнэ өртөгөөр баригдах бэ?

-Одоогоор үүнийг нийтэд зарлах боломжгүй. Үнэ ярингуут өлгөж аваад шүүмжлэж эхлэх байх.  

-Эрчим хүч зарцуулалтын хувьд ямар байх бэ?

-Бид ОХУ-д шөнөдөө илүүдэл эрчим хүчээ худалддаг. Тэгвэл эрчих хүчээрээ бүрэн хангах боломжтой.

Ч.Энхнамир