Казахстан Улсын иргэн Маженов Марат гэх цуутай залилагч бий. “Жи Тайм” гэх компаниараа дамжуулан Монгол Улсын 12 мянган орчим иргэнийг залилан мэхэлсэн ч хэрэг мөрдөн шалгах явцад оргон зайлаад жил гаруйн нүүр үзэж байна.

Хэргийг нэхэн сануулбал, Улаанбаатар хот, Орхон, Булган, Хөвсгөл, Архангай, Баянхонгор, Баян-Өлгий, Ховд, Дархан-Уул, Говь-Сүмбэр, Өмнөговь, Сүхбаатар, Дорнод зэрэг аймагт дээрх компаниа байгуулж, олон мянган хүнийг элсүүлж мөнгө угаах аргаар залилан хийсэн болохыг цагдаагийн байгууллагаас тогтоосон билээ. Улмаар М.Маратыг 2017 оны хоёрдугаар сарын 17-ны өдөр “Чингис хаан” олон улсын нисэх буудлаас гэр бүлийнхээ хамт хилээр гарах гэж байхад нь баривчлан саатуулсан юм.

Гэвч мөрдөн байцаалтын явцад эхнэр, хүүхдээ хилээр гаргаж дөнгөсөн бол төд удалгүй өөрөө ч оргон зайлсан байдаг.

Энэ хугацаанд “Жи тайм” сүлжээнд элсэж, хохирсон 11 мянга гаруй иргэн цагдаагийн байгууллагад мэдүүлэг өгсөн бол нийт 6.9 орчим тэрбум төгрөг, 400-аад сая төгрөгийн үнэтэй автомашин, гурав тэрбум орчим төгрөгийн үнэтэй бараа бүтээгдэхүүн битүүмжилсэн гэдгийг цагдаагийн байгууллага мэдэгдсэн. Гэхдээ энэ мөнгөөр хохирогчдыг бүрэн хохиролгүй болгох боломжгүй.

Учир нь Жи тайм сүлжээний хүрээнд 40 орчим тэрбум төгрөг цугларсан гэж прокурор үзснээс иргэд 26 тэрбум төгрөгөөр хохирсон болох нь тогтоогдсон аж.

Харин үлдсэн 10 тэрбум төгрөгийг М.Марат аль хэдийнэ улсын хил давуулсан гэх.

Хэргийн холбогдогч Казахстан улсын иргэн М.Маратыг гадаад улсад эрэн сурвалжлах ажиллагааг явуулж, эрх зүйн харилцан туслалцаатай орнууд руу прокурорын байгууллагаар хүсэлтээ тавьж шалгуулаад яг 15 сарын нүүр үзэж байна.

Гэвч тодорхой үр дүн гарсан эсэх нь өнөөдрийг хүртэл тодорхойгүй байна. Энэ зуур уг хэрэгт холбогдогчоор татагдсан этгээдүүдийг дэнслэх шүүх хурал яг энэ цаг мөчид Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхэд үргэлжилж байна. Шүүх хурлын үеэр шүүгдэгч Э.Оюунчимэг “Би 100 мянган төгрөг төлөөд 2015 оны арваннэгдүгээр  сард “Жи Тайм” сүлжээнд нэгдэж орсон. Надад ямар ч эрх мэдэл байгаагүй, би юу ч хийгээгүй. Харин ч би өөрөө хохирогч. Би нэг ч төгрөг аваагүй.

Яг үнэндээ М.Марат захирал н.Цэндпүрэв хоёр бүх ажлаа гардаж хийдэг байсан. Ийм олон хүн хохирсон гэдгийг яллах дүгнэлтээс мэдсэн.

Сүлжээнд элсээд урамшуулалд 100 ам.доллар, нэг автомашин авсан.

Намайг эмнэлэгт хэвтээд гараад ирэхэд ийм юм болсон байсан. “Жи Тайм” бол урамшуулалт хөтөлбөр гэж явдаг байсан. Хүмүүс захиалсан барааныхаа үнийн дүнд тохирсон бараа авдаг байсан. Би хувьцаа эзэмшигч биш” гэж мэдүүлсэн аж.

Тэгвэл бусад холбогдогч нарын хувьд ч ийм утгатай мэдүүлэг өгч өөрсдийгөө өмгөөлж байна. Хамгийн гол нь харь улсын хэн нэгэн этгээд Монгол Улсын иргэдийн залилан мэхлэх ажлыг хуулийн байгууллагын нүдэн дээр үйлдэж байхад хуулийнхан хаана байв. Санхүүгийн зохицуулах хороо юу хийв. Угтаа бол сүлжээний бизнес нь хууль бус зүйл гэдгийг сэтгүүлчид хуруугаа цуцтал бичиж, амаа чилтэл хэлсэн, ярьсан. Гэвч хуулийн байгууллага тэрдундаа санхүүтэй холбогдох асуудлыг хариуцсан байгууллагууд нь огтхон ч тоогоогүй, анхаараагүй. 

Тиймдээ ч олон мянган иргэн хохироч үлдэх шалтаг, шалтгаан болсон гэхэд болно. Тиймээс хэрвээ М.Марат тэргүүтний эл үйлдэлд төрийн байгууллагынхан хяналт тавьж, хууль бус гэдгийг эртхэн мэдэгдсэн бол ийм олон хүн хохирогч үлдэхгүй байв.

Нөгөө талаасаа “үнэгүй бяслаг хавханд байдаг” гэдгийг монголчууд М.Маратын буянаар ойлгосон, юу үнэн энэ үнэн.

Ийнхүү зүгээр сууж байгаад баяжихыг хүссэн монголчууд 26 тэрбумаар шатаж, Монголд амьдарсан хэдхэн жилийн хугацаандаа тэрбумтан болсон М.Марат оргон зайллаа. Гагцхүү эл хэргийн лай ланчинг түүний гар, хөл болсон нөхдүүд ял авч үүрэх нь нэгэнт тодорхой болов.

Г.Маргад