ХХААХҮ-ийн мал аж ахуй хөгжлийн бодлого зохицуулалтын газрын мэргэжилтэн Н.Бямбадоржоос өвөлжилтийн бэлтгэл ажилтай холбогдуулан зарим зүйлийг тодрууллаа.
-Бэлчээрийн даац хэтэрсэн талаар жилийн жилд ярьдаг. Энэ жилийн хувьд бэлчээрийн даац ямар байна вэ?
-Засгийн газрын 2020-2021 оны өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангах тухай аравдугаар сарын 22-ны өдрийн Хөдөө аж ахуйн салбарын өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангах зарим арга хэмжээний тухай 19 дүгээр тогтоол гарсан. Тогтоолын дагуу аймаг, сумдын Засаг дарга гарч орон нутагт мал өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангаж байна. Улсын онцгой комисс аймгуудын бүсчилсэн байдлаар орон нутагт хурал зохион байгуулан ажиллаж байна.
2020-2021 оны бэлчээрийн даацыг Цаг уур, орчны шинжилгээний газраас гаргасан. судалгааны дүнгээр нийт бэлчээрийн 50 хувьд нь хүрэлцээтэй. 25 хувьд нь 1-3 дахин бэлчээрийн даац хэтэрсэн. Үлдсэн 25 хувьд нь гурав буюу түүнээс дээш хэмжээгээр бэлчээрийн даац хэтэрсэн ийм дүнтэй байна.
-Бэлчээрийн даац 1-3 дахин хэтэрсэн дүн гарчээ. Тэгвэл эдийн засгийн эргэлтэд хэчнээн сая толгой мал оруулна гэж төлөвлөж байга аюм бэ?
-Дотоодын болон гадаадын зах зээлд бэлтгэх малын тоо толгойн судалгааг аймгуудан Хөдөө аж ахуйн газраас авч байна. Аль аймгаас хэчнээн тоо толгой малыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах хүсэлттэй байгааг нэгтгэж, холбогдох тогтоол шийдвэр гаргахаар ажиллаж байна. Манай улс дотоодын хэрэгцээндээ 10 сая орчим толгой мал хэрэглэдэг. Нийт 23-25 сая орчим толгой малыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах тооцоо хийсэн. Энэ нь тухайн жилийнхээ бэлчээрийн даацтай уялдуулж гаргасан тоо юм. Өнгөрсөн хавар 22.1 сая толгой төл бойжуулсан учраас ийм хэмжээний малыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах тооцоо гаргаж, судалгааны ажил үргэлжилж байна.
-Малчдыг отроор өвөлжүүлж, хаваржуулах шийдвэр гарсан. Энэ талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?
-Наймдугаар сарын сүүлээр хур бороо элбэг орсонтой холбогдуулан наймдугаар сарын 30-нд ургацын мэдээ гаргасан. Тодруулбал, нийт бэлчээрийн 60 орчим хувьд нь бэлчээрийн ургац сайн, 30 хувьд нь дунд, 10 хувьд нь муу гэсэн судалгаа гаргаад байна. Мал аж ахуйн өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангах Засгийн газрын 19 дүгээр тогтоолд малыг отроор өвөлжүүлж, хаваржуулах ажлыг зохион байгуулахаар тусгасан. Энэ дагуу ХХААХҮЯ отроор өвөлжиж, хаваржих малчдын судалгаа хийсэн. Үүнд улсын тусгай хамгаалалттай газар, хилийн зурвас газар, улсын тусгай хэрэгцээний аймаг отрын дундын бүс нутаг, орон нутгийн тусгай хэрэгцээний сумын отрын бүс нутгуудад өвөлжиж, хаваржих малчдын судалгааг гаргаад байна. Тусгай хэрэгцээний отрын нөөц нутгуудад нийт 16386 өрхийн 8.353.0 мянган толгой малыг отроор өвөлжүүлж, хаваржуулах хүсэлт орон нутгаас ирүүлсэн.
-Хүсэлт ирүүлсэн малчдыг өүгдийг нь отроор өвөлжүүлж, хаваржуулах боломжтой юу?
-Тийм боломж байхгүй. Улсын тусгай хэрэгцээний аймаг, дундын бүс нутагт арваннэгдүгээр сарын 1-ээс дөрөвдүгээр сарын 1-ний хооронд отроор өвөлжүүлэх ажлыг яамны харьяа Аймаг дундын бэлчэжэр ашиглалтын захиргаа, холбогдох аймгийн Хөдөө аж ахуйн газар сумын засаг даргатай хамтарч ажиллана. Ингэхдээ Цаг уур, орчны шинжилгээний газраас гаргасан тухайн отрын бүс нутгуудын бэлчээрийн даацад тохирсон малыг отроор өвөлжүүлнэ.
Улсын тусгай хамгаалалттай газар, хилийн зурвас газруудын тухайд тухайн газрыг хариуцаж байгаа Хилийн цэргийн газар, БОАЖЯ-нд холбогдох хүсэлтийг хүргүүлж байж уг ажлыг зохион байгуулах юм.
-Малын өвс, тэжээл бэлтгэх ажил ямар байна вэ?
-Энэ жилийн хувьд хур бороо элбэг байсантай холбогдуулан хадлан бэлтгэх ажил удаашралтай байна. Өнөөдрийн байдлаар Баян-Өлгий аймаг 50 мянган тонн өвс, дорнод аймаг 11.6 мянган тонн, Сэлэнгэ аймаг 14 мянган тонн, Хэнтий аймаг 10 мянган тонн нийт 95.6 мянган тонн өвч бэлтгэсэн байна. Хур бороо татарч бүх хадлангийн бүс нутгуудад хадлангаа хийгээд эхэлбэл энэ тоо нэмэгдэх боломжтой.
А.Сүх
