УИХ-ын гишүүн Ж.Чинбүрэнтэй ярилцлаа.

-Засгийн газраас ирэх оны төсвийн төслийг өргөн барьсан байна лээ. Эрүүл мэндийн салбарт хэдийн хэмжээний төсөв төсөвлөсөн бол та мэдсэн үү?

-2021 оны төсөвт эрүүл мэндийн салбарын чиглэлд ямар ажил тусгасан талаар хараахан танилцаж амжаагүй байна. Эрүүл мэндийн салбар ялангуяа ковид-19 цар тахал арилаагүй байгаа учраас онцгой анхаарч төсөв санхүүжилтийг хязгаарлахгүй байгаа. Өнгөрсөн төсвийн тодотголд ч бууруулаагүй. Мөн цар тахал дотоодод тархаагүй байгаа учраас иргэдийн дунд дархлаагүй үүсээгүй байгаа гэсэн үг. Тиймээс ямар нэг байдлаар халдвар дэгдвэл хүчтэй тархах эрсдэл өндөр учраас вакциныг чухалчилж байна. Вакцины баталгаажилт, үйлдвэржилт бий болчихвол Монгол Улс онцгой анхаарч худалдаж авна. Энэ утгаараа шаардлагатай эх үүсвэрийг төсөвлөчихсөн байгаа.

Сүүлийн үед гарч байгаа судлагааны сайн тал гэвэл халдвар авсан хүмүүсийн 90 гаруй хувьд нь амь насны дархлаа тогтсон байна.

-Ирэх сараас хөнгөлөлттэй эм олгож эхэлнэ. Бэлтгэл ажил хангагдсан уу?

-Арваннэгдүгээр сараас хөнгөлөлттэй эм олгож эхэлнэ. Үүнтэй холбогдуулан Эрүүл мэндийн яам, Эрүүл мэндийн даатгалын газраас эрчимтэй ажиллаж байна. Амь нас нь эрсдэлтэй, тогтмол эм уух ёстой хүмүүсийн эрсдэлийг бууруулах зорилготой. Энэ бол иргэдийг тав тухтай байлгах гэж байгаа зүйл биш. Өвчний эрсдэлийг бууруулах гэж байгаа хэрэг юм. Тухайлбал, даралттай хүн даралтны эмээ уухгүй байж байгаад харвал яах вэ. Энэ эрсдэлийг бууруулах зорилгоор шаардлагатай эмээ төвөггүй авдаг болох боломжийг хангах нь чухал. Энэ утгаар Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн төсвийг нэмэх төсөөллийг Эрүүл мэндийн яамнаас оруулсан.

-Эрүүл мэндийн даатгалын сан/ЭМДС/-д хэчнээн төгрөг нэмж тусгах юм бэ?

-Жилд 28 орчим тэрбум төгрөг төсөвлөдөг. Үүнийг 60 орчим тэрбум болгож нэмэгдүүлэх санал оруулсан. Энэ нь Эрүүл мэндийн даатгалын сангаа хамгаалж буй хэрэг юм. Эмэнд замбараагүй мөнгө зарцуулах гэж байна гэсэн шүүмжлэл яваад байгаа. Тийм зүйл биш. Эдийн засгийн тооцоотой ингэж оруулж байгаа шүү дээ. Хүний амь насны эрсдэл, хөдөлмөрийн чадвар алдалтын эрсдэл зэрргээс ЭМДС-аас гарах зардал улам нэмэгддэг. Тиймээс аливаа зүйлээс урьдчилан сэргийлэх нь өөрөө чухал байна.

-Нөгөөтээгүүр, эмэнд тавих хяналт чухал байх?

-Эрүүл мэндийн яам, ЭМДС-аас хөнгөлөлттэй эмийн жагсаалтаа шинэчилж байна. Учир нь онц шаардлагагүй эмийг хөнгөлөлттэй эмийн жагсаалтад оруулах нь төсөвт дарамт учруулж байгаа учраас зарим шаардлагагүй эмийг хасаж байгаа. Эмийн зөв зохистой хэрэглээ, чанарын асуудал, үнийн зохицуулалтыг Эмийн агентлагаар хийгддэг. Тиймээс эмийн агентлаг гэж байгуулна. Уг байгууллагыг 2021 оны нэгдүгээр сараас ажиллуулна. Иргэдийн дахиад л орон тоо нэмж байна гэсэн сөрөг шүүмжлэл гаргаж байна лээ. Уг нь тийм биш л дээ. МХЕГ, ЭМЯ, Эрүүл мэндийн хөгжлийн төвүүдэд зөвхөн эмийн асуудлаар ажилладаг 70 гаруй хүн байдаг. Эдгээрийг нэг газар зангидах гэж байгаа асуудал юм.

-Томуугийн вакцины химийн найрлагатай. Хорт хавдар үүсгэдэг гэсэн мэдээлэл цахим сүлжээгээр гараад байна. Үүнээс шалтгаалан эцэг эхчүүдэд эргэлзээ бий болоод байна?

-Ковид-19 цар тахлын эсрэг вакцин гэхэд олон шалгуур давж гарч байна шүү дээ. Жишээлбэл, вакуин хамгаалаад байна гэдэг эхний шатны нотолгоо гарчихсан. Гэсэн ч үйлдвэрлэхгүйү байгаа шалтгаан нь урт хугацаандаа яадаг гэдгийг судлаад байгаа м. Олон судалгаа, туршилтаар орж хүний эрүүл мэндэд хорт нөлөөгүй гэдгийг баталж байж хэрэглээнд нэвтрүүлдэг. Тиймээс томуугийн вакциныг Монголд авчирч туршаад байгаа зүйл байхгүй. Энэ бол ташаа ойлголт. ДЭМБ-аас зөвшөөрч хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй гэдгийг зарласны дараа хэрэглэдэг. Миний бие хүртэл хамрагдсан. Тиймээс томуугийн эсрэг вакцин хүүхдүүддээ хийлгэхийг эцэг эхчүүддээ зөвлөж байна.

-Иргэд өөрт ойр эмнэлэгт аливаа төрлийн шинжилгээ хийлгэж, үйлчилгээ авах боломжтой болсон. Иргэн жилд тодорхой хэмжээний мөнгөөр үйлчилгээ үнэгүй авах эрхтэй. Гэвч шинжилгээгээ үнэгүй өгч чадахгүй байна. Эрүүл мэндийн даатгалын шинжилгээгээр уг асуудлыг шийдвэрлэхээр зохицуулсан. Хэзээнээс хөрсөндөө буух бол? 

-Ээллжит бус чуулганаар гол хийсэн ажил бол Эрүүл мэндийн даатгалын шинэчлэлийн ажил. Энэ эрүүл мэндийн тогтолцоонхоо санхүүжилтийг эрүүл болгож байна гэсэн үг м. Шинэчлэлийн хүрээнд өртөгт нь тохирсон санхүүжилт олгох явдал. Өмнө нь иргэд жилд хоёр сая төгрөгийн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ авдаг байсан. Өөрөөр хэлбэл, хоёр сая төгрөгнөөс илүү өвдөж болохгүй шүү гэсэн утгатай. Энэ хязгаарыг болиулаад өвдсөн л бол эмчлэхийн төлөө даатгалаас санхүүжилтээ хангалттай өгнө. Яг үүнтэй ижил урьдчилсан сэргийлэх үзлэг ч төсөв мөнгөндөө таарахгүй бага зардал тавьчихдаг. Мөнгө нь хүрдэггүй. Хоёрдугаарт, эрт илрүүлэг урьдчилан сэргийлэх үзлэгийн гарч байгаа зардал нь төсөвлөж байгаа мөнгөтэйгөө тэнцдэггүй байсан учраас нэмэлтээр мөнгө төлөх асуудал гараад байна. Эдгээрийг арилгах зорилгоор иргэн дагасан санхүүжилтын тогтолцоог бий болгохоор хууль баталж чадсан. Холбогдох газраас нь мөрдүүлэхээр ажиллаж байна.

-Ер нь эрүүл мэндийн салбарт хэчнээн төгрөг төсөвлөдөг юм бэ?

-Эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний даатгалд 1.1 их наяд гаруй төгрөг төсөвлөж байна. Өмнө нь аль болох мөнгөө бага зарцуулж, хадгаламжийн сан шиг ажиладаг байсан бол эрсдэлийн сан гэж тодорхойж хангалттай төсөвлөх шаардлагатай гэдэг харах өнцөг нь өөр болсон.

Б.Лхам