Дорноговь аймгийн Улаанбадрах суманд үйл ажиллагаагаа явуулдаг Франц улсын төрийн өмчит “Бадрах Энержи” ХХК тун удахгүй үйл ажиллагаагаа албан ёсоор эхэлнэ. Тус компани нь хайгуулын болоод туршилтын олборлолт хийж эхэлсэнээс хойш мал амьтан мутацад орж, хүний эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлөх болсон. Тиймээс Дорноговьчуудын төдийгүй монголчуудын эрүүл мэнд, үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлсэн энэхүү компанийн үйл ажиллагааг зогсоож өгөхийг нутгийн иргэд хүсч байгаа талаар бид өмнө нь мэдээлсэн.

Нутгийн иргэдийн мэдээлж буйгаар уран олборлоход ашигладаг хүхрийн хийг газрын гүнд шахсанаар хөрсөн доор 120 нэр төрлийн химийн элемент задарч хөрс, усанд шингэж улмаар өвс ургамал, ундны усанд нөлөөлж хүн, малгүй хордож мутацад орж байгаа аж.

Тиймээс ч хууль шүүхийн байгууллагаар явсан ч үр дүнд хүрээгүй учир мутацад орсон зургаан хөлтэй ямааг олон нийтэд үзүүлж, олны анхаарлыг энэ чигт татсан.   

Дорноговь аймгийн Улаанбадрах суманд үйл ажиллагаа явуулдаг “Бадрах Энержи” ХХК-ийн хайгуулын олборлолт хийж буй газарт хяналт, шинжилгээ хийсэн ажлын хэсэг өчигдөр зургадугаар сард хийсэн шалгалтын дүнгээ танилцуулав.

Ажлын хэсгийн шалгалтаар уран олборлох гэж байгаа “Бадрах Энержи “онц”, ураны аюул нүүрлээд байгаа талаар мэдээлсэн нутгийн иргэд “муу” дүн авсан бололтой.  

Ажлын хэсгийнхний мэдээлж буйгаар “19 өрхийн 330 орчим малаас дээж авч лабораторид шинжлэхэд малын эрүүл мэндэд зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс илүүгээр эмгэг үүсгэх нөхцөл тогтоогдоогүй. Хайгуулын болон туршилтын олборлолт хийсэн цэгүүдэд шинжилгээ хийхэд энэ цэгээс 10-100 метр орчим тодорхой зайд холдоход цацрагийн тун хэмжээ байгалийн ердийн түвшиндээ хүрдэг. Эндээс малчдын эрүүл мэнд, хүн ардад ямар нэгэн өндөр тунгийн хорт нөхцөл байхгүй. Монгол орны дундаж хэмжээнээс ураны цацрагийн тун хэмжээ Дорноговьд өндөр байдаг. Өндөр гарсан цэгүүдэд хэмжилт хийсэн. Уснаас авсан дээжид ч мөн зөвшөөрөгдөх хэмжээнд байна. Тиймээс нутгийн иргэд тайван байж болно” хэмээв.

Харин шалгалтын хэсгийн дүнг эсэргүүцсэн Дорноговь аймгийн иргэд уг мэдээллийн дараа мутацад орсон зургаан хөлтэй ямаанууд болон Улаанбадрах сумаас эрүүл гэгдэж авч ирсэн хонь ямаануудаа нядалж, гэдэс дотор нь уранд хэрхэн хордсон байгааг олон нийтэд үзүүлэв.

Газар дээр нь очсон хэвлэл мэдээллийнхэн болон иргэд нядалсан малын гэдэс дотор ямар нэгэн байдлаар өөрчлөгдсөн байна гэдгийг хэлж, цахим сүлжээнд “Ураны аюул нүүрлэсэн байна. Төр засгийн удирдлагууд ямар учраас “Бадрах энержи” ХХК-ийг хаацайлж, төрийн албан хаагчдаар худал дүгнэлт гаргуулж, олон нийтэд мэдээлүүлээд байгаа юм. Зургаан сард хийсэн шалгалтын дүнг юуны учир өнөөдөр мэдээлэв” гэгчлэн байр сууриа илэрхийлж байна.  

Дорноговьчууд геологийн тогтоцын хувьд уран өндөр байдаг нутагт төрж өсчихөөд сүржигнээд хэрэггүй гэх утгатай ажлын хэсгийн дүгнэлт олон нийтийн бухимдлыг төрүүлээд байгаа юм.

Ямартай ч багагүй хэл ам таталж, компанийхаа нэрийг хүртэл хэдэнтэй сольж, амжсан уран олборлох “Бадрах Энержи” ХХК-ийн үйл ажиллагаа хэвийн үргэлжилж болох эсэхэд төр засгийн удирлагууд анхаарал хандуулах шаардлагатай болоод байна.

Ураны хор хөнөөл гэдэг үнэхээр нэг аймаг сумын асуудал бус үндэсний аюулгүй байдлын хэмжээний зүйл. Монголчууд бидэнд мөнгө хэрэгтэй ч хүн ардын эрүүл мэнд, тусгаар тогтонол хэдэг юугаар ч солихгүй үнэт эд билээ.

 

Б.Батчимэг