ХХЕГ-ын Захиргааны удирдлага эрхэлсэн дэд дарга, хошууч генерал Ш.Лхачинжаваас харуулын даргаа буудаж, амийг нь хөнөөгөөд зугтсан хоёр байлдагчийн талаар тодрууллаа.

-Харуулын даргаа буудаж амийг нь хөнөөгөөд зугтсан хоёр байлдагчийн талаар шинэ мэдээлэл байна уу. Ер нь юу болсон талаар ярихгүй юу?

-Говь-Алтай аймгийн Хилийн цэргийн 0214 дүгээр ангийн дөрөвдүгээр заставын харуулын байранд энэ сарын 8-ны өдрийн 18 цагт Монгол Улсын  хилийн манаанд үүрэг гүйцэтгэж байсан байлдагч Х, М нар  харуулын даргаа буудаж хөнөөгөөд байрлалаа орхиод явсан ноцтой хэрэг гарлаа. Говь-Алтай аймгийн цагдаа  болон тагнуулын байгууллагынхан өнгөрсөн шөнөжин ажиллаж, одоогийн байдлаар хоёр байлдагч Хонхор заг гэдэг  газарт мотоциклоо орхиод цааш явсан мөрийг мөшгиж байна.

-Харуулд дөрвөн байлдагч гарсан гэсэн. Хоёр нь оргоод, хоёр нь үлдсэн гэлээ. Тэд ямар мэдээлэл өгч байгаа вэ. Дарамт шахалт байснаас цэргүүд оргосон уу. Үүнийг тогтоов уу?

-Эдгээр залуус 2020 оны аравдугаар сард хилийн цэрэгт татагдан ирсэн. Үлдсэн хоёр байлдагч нь нөгөө хоёрыгоо манаанд явж ирээд гэнэт ийм үйлдэл хийсэн гэсэн мэдээлэл өгч байна. Дарамт шахалт байсан уу гэхэд урьдчилсан мэдээллээр бол, тийм зүйл ер байгаагүй.  Харин ч харуулын дарга нь цэргүүдтэйгээ эвтэй найртай харьцдаг, их оюунлаг, шүлэг уншиж өгдөг гэсэн.

-Оргосон цэргүүдийн сэтгэл зүйн байдал ямар байсан юм бол. Тэд хаанаас ирсэн бэ?

-Оргосон хоёр цэргийн нэг нь Ховд амгийн Чандмана сумын харьяат Х, нөгөө нь Орхон аймгийн Баян-Өндөр сумын харьяат М нар байсан. Хоёулаа 19 настай. ХХЕГ-ын бүх чиглэл, нэгж дээр сэтгэл судлал хариуцсан офицерүүд ажилладаг. Тэдний хэлж буйгаар бол, ямар нэгэн анхаарал татахаар шинж тэмдэг илрээгүй гэж байсан. Юунаас болов гэдэгт дүгнэлт хийгээд сууж байна.

-Оргосон хоёр цэргийн ар гэрийнхэнтэй холбогдсон уу?

-Хэлсэн байгаа. Аав, ээжтэй нь холбогдсон. Хүүхдүүд маань сайн байгаа гэж ойлгож байсан. Гэтэл ийм зүйл сонсдог гээд одоо бид яах уу, яаж холбоо барих уу зэргээр хамтран ажиллаж байгаа.

-Мотоцикл дээрэмдээд зугтсан гэсэн. Өөр бусдад халдсан явдал гарав уу?

-Одоогийн байдлаар гараагүй байна. Оргосон цэргүүд шөнөжин яваад хилээс 15 орчим км-т байдаг Алтай сумын  иргэн М-гийнхээс мотоциклийг нь гуйж аваад, боорцог, гамбир  өвөртлөөд явсан байдаг. Тэд 50 орчим км яваад шатахуун нь дууссан учраас мотоциклоо замдаа орхичихоод өнөө өглөө 7.30  цагт уул руу орсон байна.

-Чиглэл нь гэрийнхээ зүг явж байна уу?

-Ер нь нутгийн зүг тал руу. Тэдний яваа зүгт  120-150 км-т ямар нэгэн суурин баг байхгүй.

-Буудуулж амиа алдсан харуулын даргын талаар мэдээлэл өгөөч. Ар гэрт нь ямар тусламж, дэмжлэг үзүүлэх вэ?

-Хамгийн сайн шилдэг харуулын дарга байсан. Саяхан болж өнгөрсөн “Эх орны манаа” сонины 8 жилийн ойн баяраар шүлгийн уралдаан зарлахад дэд байрт орсон шүлэгч залуу. Харуулын дарга ам бүл тавуулаа. Эхнэр нь заставт цэргүүдийн хоол хийдэг. Тэд гурван хүүхэдтэй. Хүүхдүүд нь өнчирч хоцорч буйд үнэхээр харамсалтай байна.  Хилээ манаж байгаад амь насаа алдсан харуулын даргын ар гэрт таван жилийнхтэй тэнцэх цалин буюу 50-60 сая төгрөгийг олгох хууль эрх зүйн орчин бий. Харин оргосон хоёр цэргийн хувьд Х нь ам бүл дөрвүүлээ аав, ээж, дүүгийн хамт амьдардаг бол М нь ам бүл тавуулаа. 19-хөн настай ийм сайхан залуус өргөсөн тангаргаасаа няцан ингэж яваад үнэхээр их харамсч байна.

-Оргосон цэргүүд  байлдааны галт зэвсэгтэй яваа гэлээ. Хэчнээн сумтай явааг тогтоосон уу?

-Монгол Улсын хил хамгаалах байгууллага улсын хэмжээнд байлдааны зэвсэг хэрэглэдэг гол субьект. Тэр ч үүднээсээ байлдагчдад  галт зэвсэг хэрэглэхийг зөвшөөрдөг. Харин оргосон цэргүүдийн хувьд 45 сумтай явааг нь тогтоогоод байна. Нэмж галт зэвсэг, сум аваагүй.

-Цэргүүдэд ямар хариуцлага тооцох вэ?

- Эрүүгийн хуульд Цэргийн гэмт хэрэг гэсэн бүлэг байдаг. Анги байрлалаа орхих, хүч хэрэглэх, алба хаахаас зайлсхийсэн тохиолдолд хариуцлага тооцох хуулийн заалттай. Хуулийн байгууллага тэднийг олж, саатуулсны дараа хууль тогтоомжийн дагуу хариуцлага хүлээлгэнэ.

У.Тэргэл