2001 оны есдүгээр сарын 11-нд АНУ-д болсон террорист халдлагын гол төлөвлөгч гэж буруутгагдаж буй Халид Шейх Мохаммед болон хамтран яллагдагч гурван хүний шүүх хурлыг 2028 оны зургадугаар сарын 5-нд эхлүүлэхээр АНУ-ын цэргийн шүүх товлолоо. Шүүхийн шүүгч, Агаарын цэргийн хүчний дэд хурандаа Майкл Шрама наймдугаар сарын 26-нд уг шийдвэрийг гаргасан байна. Прокурорууд шүүх хурлыг 2027 оны нэгдүгээр сард эхлүүлэх санал гаргасан ч хэрэгтэй холбоотой олон асуудлыг урьдчилан шийдвэрлэхэд илүү хугацаа шаардлагатай гэж шүүх үзжээ.
Кувейтэд төрсөн Халид Шейх Мохаммедыг АНУ-ын эрх баригчид “Аль-Каида”-гийн 9/11 халдлагын гол зохион байгуулагч, төлөвлөгч гэж үздэг. Түүнийг зорчигч тээврийн онгоцуудыг барьцаалан зэвсэг болгон ашиглах төлөвлөгөөг боловсруулж, Осама бин Ладен болон бусад этгээдтэй хамтран халдлагыг хэрэгжүүлсэн гэж буруутгадаг.
Мохаммед 2003 онд Пакистанд баривчлагдсаныхаа дараа Тагнуулын төв газар буюу CIA-ийн нууц хорих газруудад саатуулагдаж байжээ. Тэрээр 2006 онд Кубын Гуантанамогийн цэргийн баазад шилжүүлэгдсэн бөгөөд одоо хүртэл тэнд хоригдож байна.
Энэ хэрэг 20 гаруй жилийн турш сунжирсан гол шалтгаан нь яллагдагчдыг CIA-ийн хорих газруудад байхад авсан мэдүүлэг, эрүү шүүлттэй холбоотой нотлох баримтыг шүүхэд ашиглах эсэхтэй холбоотой маргаан юм. АНУ-ын Сенатын тайланд Мохаммедыг 183 удаа waterboarding буюу усанд живүүлж буй мэтээр эрүү шүүсэн талаар дурдсан байдаг.
2024 онд Мохаммед болон зарим яллагдагчид гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, цаазаар авах ялаас зайлсхийхийн тулд бүх насаар хорих ял авах тохиролцоонд хүрсэн. Гэвч уг тохиролцоог АНУ-ын Батлан хамгаалахын сайд асан Ллойд Остин зогсоохыг оролдсон бөгөөд улмаар хэрэг дахин шүүх хурлын шатанд шилжсэн.
2001 оны 9 дүгээр сарын 11-ний халдлагын үеэр 19 террорист дөрвөн онгоцыг барьцаалж, Нью-Йорк дахь Дэлхийн худалдааны төвийн ихэр цамхаг болон Пентагоныг онилсон. Халдлагын улмаас 2,977 хүн амиа алдсан юм. Ийнхүү халдлагаас хойш бараг 27 жилийн дараа түүний гол төлөвлөгчийн хэргийг эцэслэн шүүхээр хэлэлцэх тов гарч байна.
Л.Баяр
