Цэцэрлэгийн бүртгэл өчигдрөөс эхэллээ. Ингэхдээ шинээр элсэж байгаа хүүхдүүдийг бус хуучин хүүхдүүдээ бүртгэж байгаа юм.  Гэвч шинээр хүүхдээ цэцэрлэгт бүртгүүлэх гэсэн ээж, аавын оочир ч их байлаа.  Ямартаа ч энэ жилийн цэцэрлэгийн бүртгэл хоёр үе шаттайгаар явагдаж байгаа төдийгүй ирэх хичээлийн сарыг эхлэхэд цагаан хорхой, шээсний шинжилгээ, бусад цэцэрлэгээс шаардсан хичээлийн хэрэгслийн хамт бүрдүүлж өгөхөөрөө онцлог юм.
   Уг нь ирэх сарын нэгэн гэхэд хүүхдийнхээ шинжилгээний бичгийг өгч болно гэж байгаа ч зарим нэг хүндрэлтэй тал их байгаа юм. Учир нь Сүхбаатар дүүргийн хувьд л гэхэд Эрүүл мэндийн хоёрдугаар төвд очиж хүүхдийнхээ шинжилгээг өгүүлээд, хариуг Зуун айлын Эрүүл мэндийн нэгдсэн төвөөс авна гэж заасан байгаа. Тэгэхээр эцэг эхчүүд нэг захаас, нөгөө захруу ганц шинжилгээний хариу авах гэж хүүхдээ дагуулан явна гэсэн үг.
    Түүнчлэн энэ жил өнөөх нь цэцэрлэгийн хүрэлцээ муу гэх нэрийн дор цэцэрлэгүүд цөөхөн хүүхэд бүртгэнэ гэж байгаа. Тухайлбал, Баянзүрх дүүргийн 129 дүгээр цэцэрлэг энэ жил хоёр настай хүүхэд 60, гурван настай 30 хүүхэд элсүүлнэ гэж байгаа. Гэтэл шинээр хүүхдүүдээ бүртгүүлэх гэсэн ээж аавын оочир 100 хол давсан байх жишээтэй. Цаасан дээр бүртгүүлээд явсан нэрсийг жагсаал бүр 200 орчим байсан юм.
   Мэдээж л өмнөх тогтсон жишгээрээ улсын цэцэрлэгүүд харьяаллын бус хүүхдүүдийг бүртгэхгүй гэж байгаа. Гэвч танил талаараа хүүхдээ цэцэрлэгт өгөх гэсэн, хүүхдийг нь цэцэрлэгт оруулж өгч чадах хүн хайсан хүмүүс олон байсныг нуух юун. Тэгэхээр цэцэрлэгийн бүртгэл бараг л их сургуулийн бүртгэл, хахуультай дүйцэж очихоор болжээ.

-Танай хүүхэд хэдэн настай вэ?
-Би 3 настай хүүхдээ бүртгүүлэх гээд энд 17-ноос хойш сууж байна. Өнгөрсөн жил хүүхдээ 2 настай байхад нь өгөх гээд чадаагүй. Энэ цэцэрлэг өнгөрсөн жил 2 настай 20 хүүхэд л авсан. Би 33-т бүртгүүлсэн байсан юм лдаа. Энэ жил дахиад л би 30 гаруй хүний дараа орчихоод л сууж байна. Орж чадах уу үгүй юу гэдэг нь эргэлзээтэй байна.
-Юу бичиж авч байгаа юм бэ?
-Бид өөрсдийн оочер дугаарыг алдахгүйн тулд тэр ирлээ энэ ирлээ гэж бичиж авч байна. Ороод бүртгүүлчихсэн юм бол байхгүй. Гадаанаа оочероо аваад зогсож байна. Одоогийн байдлаар 2-5 насны 187 хүүхэд энэ дугаарлалтанд нэрээ бичүүлсэн.
-Цэцэрлэгийн удирдлагууд оочер дугаар бичиж авч байгааг мэдэж байгаа юу?
-Мэдэж байгаа. Хамгийн эхний хүн 15-нд ирсэн. Энэ оочер дугаараа алдахгүйн тулд шинээр элсэх хүүхдүүдийн бүртгэл эхэлтэл бид  эндээ сууна. Өдөр болгон эндээ ирж сууна.
-Дандаа шинээр элсэх хүүхдүүд үү?
-Тийм. Дандаа шинээр элсэх хүүхдүүд. Хоёр настай хүүхдүүдийг авах магадлал өндөр байгаа . 4-5 настай хүүхдүүд энд шинээр элсэх ямар ч боломжгүй. Тэр байтугай 3 настай 30-хан хүүхдийг л авна гэсэн.
-Өнөөдөр уг нь хуучин хүүхдүүдээ бүртгэх ёстой өдөр. Энэ цэцэрлэг яагаад хуучин хүүхдүүдээ бүртгэхгүй байгаа юм бол?
-Хуучин хүүхдүүдээ бүртгэхгүй гэсэн. Яагаад гэвэл өнгөрсөн хавар цэцэрлэгүүд амрахаас өмнө нэг батламж өгсөн гэсэн. Тэрүүгээрээ хүүхдүүдээ бүртгэчихсэн байна лээ.  Тэр бичигтэй хүүхдүүд нь автоматаар орчихно.
-Хэрвээ та хүүхдээ цэцэрлэгт өгч чадахгүй бол яах вэ?
-Гомдолтой л байна. Харъяаныхаа цэцэрлэгт өгч чадахгүй хоёр гурван жил явна гэдэг чинь үнэхээр гомдолтой.
-Эцэг эхчүүдээс хандив нэрээр хахууль авч хүүхдүүд авдаг гэсэн. Энэ цэцэрлэг тэгэх сураг байна уу?
-Өнгөрсөн жил энэ цэцэрлэг тэгж хүүхэд авсан. Өнгөрсөн жил хоёр настай гучин хүүхэд авна гэчихээд намар нь 40-50 болчихсон.  Бүр хоёр настай хүүхдийн гурван бүлэгтэй болчихсон байсан.  Тэр хүүхдүүд яаж орсон байх вэ? Бүгд л арын хаалгаар эсвэл хандиваар л орж байгаа шүү дээ.  Манай байрны нэг хүүхэн хүүхдээ 200 мянгаар оруулсан байсан.

-Танай цэцэрлэг аль аль хороодоос хүүхэд бүртгэж авах ёстой вэ?
-14, 15, 18, 25 гэсэн дөрвөн хорооны байруудаас түүвэрчилсэн байдлаар цаанаас тогтоож өгсөн харъяалалаараа авна.
-Харъяалалын бүсд цэцэрлэгийн насны хэдэн хүүхэд байдаг вэ?
-1000 гаруй хүүхэд оршин суудаг гэсэн судалгаа байгаа.
-Танай цэцэрлэгт жил бүр хэдэн хүүхэд суралцдаг вэ?
-Манай цэцэрлэг уг нь 330 хүүхдийн нормтой. Гэсэн ч жил бүр 600 гаруй хүүхэд авч байна.
Мөн 129 дүгээр цэцэрлэгийн гадаа 9 сарын нэгнээс өмнө төрсөн 2 настай хүүхдийг бүртгэнэ гэсэн зарлалтай холбоотой гомдол их гарч байсан юм.

-Манай зээ 10 сард хоёр ой хүрнэ. Гэтэл энэ цэцэрлэг дээр 9 сарын нэгнээс өмнө төрсөн хүүхдүүдийг бүртгэж авна гэсэн байгаа юм. Цэцэрлэгийн удирдлагуудаас асуухаар Боловсролын хуулин дээрээ 2 нас хүрсэн хүүхдийг бүртгэнэ гэсэн байдаг болохоор бид танай хүүхдийг бүртгэж авахгүй гэнэ. Үүнийг өөрчилж оноороо хоёр нас хүрсэн хүүхдийг бүртгэж болдоггүй юм уу. 10 , 11 , 12 сард хоёр нас хүрч байгаа хүүхдүүд ялгаварлан гадуурхагдаж байна . Эдгээр саруудад төрснөөрөө буруутан болж цэцэрлэгт явах эрхгүй болж байна шүү дээ.