"Дэлхий дахинд галзуу өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх өдөр"-т зориулсан хэвлэлийн бага хурлыг зохион байгууллаа. Хэвлэлийн хуралд  ЗӨСҮТ-ийн ерөнхий захирал М.Нямсүрэн, АУ-ны доктор, зөвлөх эмч З.Адъяасүрэн, тархвар судлалын албаны дарга Б.Уянга, ЗГХА-МЭҮГ-ын мэргэжилтэн Ц.Пүрэвхүү, ДЭМБ-ын Монгол дахь суурин төлөөлөгч Су Нюнт-У нар оролцлоо.

Галзуугийн хяналтын холбоо  болон АНУ-ын өвчний хяналт сэргийлэлтийн төвөөc санаачлан Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагатай хамтран жил бүрийн 09 дүгээр сарын 28-ны өдрийг дэлхий дахинд галзуу өвчинтэй тэмцэх, сэргийлэх өдөр болгон 2007 оноос эхлэн тэмдэглэж эхэлсэн. Одоог хүртэл 135 оронд “Галзуу өвчинтэй тэмцэх өдөрлөг”-ийг зохион байгуулдаг бөгөөд “галзуу өвчнөөс 100 хувь урьдчилан сэргийлэх боломжтой” гэдгийг дэлхийн олон мянган хүмүүст хүргэдгээрээ энэ арга хэмжээ нь онцлог байдаг. Манай оронд 2010 оноос хойш энэхүү өдрийг сурталчилан өнгөрүүлэх болсон юм.

Галзуу өвчин нь вирусээр үүсгэгддэг зоонозын халдварт өвчин юм. Өвчний үүсгэгч нь зэрлэг болон тэжээвэр амьтдаас халдварладаг. Уг өвчнөөр бог, бод мал, нохой, муур, гахай, гэрийн тэжээмэл амьтад, үнэг, чоно, хярс, цөөвөр чоно, сарьсан багваахай, сармагчин зэрэг зэрлэг, хөхтөн амьтад өвчилдөг аж.

Халдвар тээгч болон өвчилсөн амьтдад хазуулахад вирус нь гэмтсэн арьс салстаар дамжин хүний биед нэвтрэн орж, мэдрэлийн тогтолцоог гэмтээж, тархи нугас, шүлсний булчирхайд хуримтлагдаж, улмаар өвчлөл үүсгэдэг байна. Галзуу өвчин нь дэлхийн 150 гаруй оронд бүртгэгдэж, жилд 55000 хүн өвчлөн, нас бардаг бөгөөд 15 сая хүн галзуугаар өвчлөхөөс сэргийлж, халдварын эрсдэлд өртсөний дараа урьдчилан сэргийлэх эмчилгээг хийлгэж, дунджаар 327000 халдварт өртсөн иргэд урьдчилан сэргийлэх вакцинжуулах эмчилгээнд хамрагдсанаар галзуу өвчнөөр өвдөж, нас барахаас сэргийлж чаддаг байна.

Иргэд галзуу өвчний үүсгэгчийг тээгч амьтдад хазуулахаас сэргийлэхийн тулд өвчний сэжиг бүхий мал, амьтадтай болгоомжтой харьцах, малын эмчид үзүүлж, оношлуулах, өвчилж, үхсэн амьтдыг устгуулах зэрэг арга хэмжээг авах хэрэгтэй юм. Мөн өөрийн мал, гэрийн тэжээвэр нохой, муур зэрэг амьтдыг мал эмнэлгийн байгууллага, малын эмчид жил бүр үзүүлж, хянуулах, урьдчилан сэргийлэх вакцинд хамруулах шаардлагатай аж.

Ингээд ЗӨСҮТ-ийн ерөнхий захирал М.Нямсүрэнгээс галзуу өвчний сэжигтэй амьтанд хазуулбал ямар арга хэмжээ авах талаар тодрууллаа?

-Шархыг савантай усаар 5 минутын турш сайтар савандаж угаах, хэрэв тамедин зэрэг уусмал байвал тухайн уусмалаар шавшиж угаана.  Мөн эмчид яаралтай хандах, эмнэлгийн нөхцөлд шарханд анхны цэгцлэлт хийлгэх, орон нутгийн эрүүл мэндийн байгууллага, зоонозын өвчин судлалын байгууллагад мэдээлж, галзуу өвчний эсрэг вакциныг бүрэн тунгаар тариулах хэрэгтэй. Хазуулсны дараа, өвчин эхлэхээс өмнө зөв арга хэмжээ, эмчилгээг авч чадвал галзуугийн халдварыг зогсоож хүн болон амьтанд өвчин үүсэхээс урьдчилан сэргийлэх бүрэн боломжтой юм.

-Одоогоор манай улсад галзуу өвчин халдсан хүн хэчнээн байдаг вэ?

- Монгол орны 21 аймгийн 226 суманд галзуу өвчний байгалийн голомттой бөгөөд 1972-2013 онд 12 аймаг, хотын 26 сум, дүүрэгт галзуугийн хүний өвчний 36 тохиолдол бүртгэгдсэнЭнэ оны 9 дүгээр  сарын байдлаар 15 аймгийн 58 сум, Нийслэл хотын 5 дүүргээс галзуугийн сэжигтэй мал, амьтанд хазуулан, халдварын эрсдэлд өртсөн нийт 136 хүний дуудлагыг хүлээн авч, хариу арга хэмжээ авч, вакцинжуулалтад бүрэн хамруулсан байгаа.

Мал, амьтны халдварт галзуу өвчнөөр 2009 онд давхардсан тоогоор 61 суманд 70 гаралт, 2010 онд давхардсан тоогоор 181 суманд 232 удаагийн гаралт гарч, 2011 онд 72 суманд 82 удаагийн тохиолдол бүртгэгдсэн. Галзуу өвчнөөр 2010 онд 18 аймаг, нийслэлд нийт 232, 2011 онд 14 аймаг, нийслэлд 101 мал амьтан, 2012 онд 15 аймагт 195 мал амьтан өвчилсөн байна.

-Тэгэхээр сүүлийн жилүүдэд галзуу өвчний тархалт нэмэгдсэн байна. Энэ нь юунаас хамааралтай вэ?
 Сүүлийн жилүүдэд галзуу өвчний гаралт нэмэгдэж байгаа ба гол шалтгаан нь зэрлэг махчин амьтнаас үүдэлтэй байна. Монгол улсад мал амьтныг галзуугаас сэргийлэх арга хэмжээнд зориулан 2007-2013 онд дунджаар 1,0 сая тун вакциныг үйлдвэрлэж дархлаажуулалтанд хамруулж байна. Сүүлийн 5 жилд галзуугийн вакцины үйлдвэрлэл 900,2-1388,2 мянган тун болтол нэмэгдүүлсэн.