Амьдралдаа өвдөж байгаагүй хүн дэлхий дээр нэг ч үгүй биз. Африкийн бор жаалаас эхлээд Америкийн тэрбумтан хүртэл ядаж хамрын ханиад туссан л байж таарна. Харамсалтай нь бүгдээрээ өвдөж үзсэн дэлхийн долоон тэрбум хүний зарим нь хорт хавдар хэмээх аюулт өвчин тусч ... хорвоог орхисоор байна. Гурван цэг тавьсан шалтгаан нь хэрвээ та үхэхийнхээ өмнөхөн л хорт хавдартай гэдгээ мэдсэн биш бол хорвоог орхих хүртэл дэндүү олон үйл явдал болдог аж. Эдгээрийг ерөнхийд нь дараах байдлаар ангилж болох юм.
Эмгэнэлт зохиол
Бөмбөрцгийн бөөрөнд амьдарч буй 12.7 сая хүн жил бүр хорт хавдраар шинээр өвчилж, 7.6 сая нь үүний улмаас нас барж байна. Эдгээр хүмүүс бол эмгэнэлт зохиолын эзэд юм.
Яагаад та хорт хавдраар өвчилсөн юм бэ? гэж асуухад хорт хавдраар амиа алдсан болон алдах гэж байгаа хүмүүсийн 74 хувь нь хувь тавилан хэмээн хариулсан байна. Учир нь “та хорт хавдартай” гэсэн үгийг анх сонссон өвчтөний сэтгэлд хамгийн түрүүнд үхэл бас яагаад би гэсэн гэсэн бодлууд орж ирдэг болохыг судлаачид / “The coping with cancer” сэтгүүл/ тогтоожээ. Мөн амиа алдах гэж байгаа хүмүүс хэмээн оруулсан нь тэдэнд амьд гарч чадна гэсэн итгэл үлддэггүй байна. Сэтгэл санааны хувь ямар ч эрч хүчгүй болох энэ үзэгдэл нь өвчтөнийг эмгэнэлт зохиолын эзэн болгох үндсэн шалтгаан болдог аж.
Дэлхий нарыг тойрох хугацаанд манай Монгол улсын 4400 иргэн нь хорт хавдраар өвдөж, 70 гаруй хувь нь нас барж байна. Учир нь монголчууд бидний хорт хавдраар шинээр оношлогдож байгаа тохиолдлын 78% эмчлэгдэх боломжгүй хожуу шатандаа буюу III, IV үедээ эмнэлэгт ханддаг аж. Энэ бол эмгэнэлт түүхийг үлдээх болсон бас нэгэн том шалтгаан юм.
Манай улсад нас баралтын хоёр дахь шалтгаан болж буй хорт хавдар нь зөвхөн эрүүл мэнд бус эдийн засаг, нийгмийн харилцаа гээд олон зүйлтэй холбогдох өргөн хүрээний асуудал учраас өвчтөн туулж гарахад хэцүү гэдэг нь ойлгомжтой юм. Тиймээс л амьдралын хувь тавилан хэмээн үзэхээс өөр аргагүй гунигт төгсгөлүүд ар араасаа цуварсаар байгаа биз.
Эрүүл мэндийн мэргэжилтнүүдийн энэ судалгаанаас харахад хорт хавдраар өвчлөгсөд өрөвдөлтэй хувь тавилангаар энэ өвчнийг тусддаггүй нь ойлгомжтой. Ингээд бодохоор гунигт төгсгөлтэй эмгэнэлт зохиолыг хувь тавилан биш хүн өөрөө бичжээ. Тиймээс ийм төгсгөлийг өөрөө бас эргүүлж болохгүй гэж үү?
Бүгд ялгалгүй хамрын ханиад хүрээд эдгэдэг хэрнээ хорт хавдар гэж сонсоод л үхдэг гэх ойлголтыг өөрчилсөн өөр түүхүүдийг хүргэе.
Баатарлаг туульс
Амьдрал дээр баатарлаг туульсыг бичиж яваа хүмүүс хорон санаат шулам, галт лууг дарахаар тэмцдэггүй. Тэд бол үхэлтэй тэмцэж, хорт хавдраа ялан дийлж чадна хэмээн итгэдэг хүмүүс юм. Фэйсбүүк, твиттер гэх олон нийтийн сүлжээ сайтуудаар санхүүгийн тусламж хүсч буй хорт хавдартай хүмүүс ч баатарлаг туульсын эзэнд тооцогдож болно. Гэхдээ санхүүгийн дэмжлэг олох нь бүтэл муутай байсан ч олон нийт, хүрээлэн буй хүмүүсээс сэтгэл зүйн дэмжлэг авах нь баатарлаг туульсын эздэд үр дүнтэй эмчилгээ болдог байна.
Үүний жишээ бол Австралийн алдарт дуучин, 45 настай Кайли Миноуг юм. Тэрээр 2005 онд 37 настайдаа хөхний хорт хавдартайгаа мэджээ. Онош батлагдсаны дараа сэтгэл санаагаар ихэд унасан Кайли Миноуг өөрт нь итгэл хайрласан зүйлийн талаар хожим дурсахдаа “Би үхчихсэн юм шиг л санагдсан. Толгойд хов хоосон, сэтгэлд нэг л дарамттай байсан. Эмнэлгээс гараад явж байтал нэгэн охин гүйж ирээд гарын үсгээ зурж өгөхийг хүссэн юм. Би түүнд дурсгалаа үлдээхэд тэр охин надад инээмсэглэж буй жижиг зүрх бүхий энгэрийн тэмдэг бэлэглээд тэвэрсэн. Энэ мөчид л би амьдрал үргэлжлэх ёстой гэдгийг ойлгосон” хэмээн ярьжээ.
Дуучин бүсгүй хөхөө тайруулах хагалгаанд орж, химийн эмчилгээг олон курсээр хийлгэсний эцэст 38 кг болтлоо турж байсан билээ. Папарациуд түүнийг орхихгүй сэтгэл санаагаар унагааж байсныг та бүхэн мэдэх биз. Аймшигт өвчин, сэтгэл санааны гүн хямралыг давж чадсан тэрээр өдгөө хорт хавдартай тэмцэх сан байгуулж, ном бичиж олон мянган эмэгтэйчүүдийг тогмтол үзэлэгт хамрагдаж сурахад нөлөөлсөөр байна.
Хорт хавдраа эрт үед нь илрүүлсэн тэрээр “Хөхний хорт хавдар эсвэл өөр ямар ч төрлийн хавдар туссан бай үүнтэй тэмцэх жижигхэн алхам хийх хэрэгтэй. Өвчинтэйгөө тэмцэх ямар нэгэн алхам хий, дахиад хий, дандаа хий, маш том үр дүнг дагуулах л болно. Би өөрийгөө маш их азтай хүн гэж боддог” хэмээн уриалсан юм.
Тиймээс хорт хавдар туслаа гээд хувь тавилан хэмээн гутарч суулгүй өвчинтэйгөө тэмцэх ямар нэгэн алхам хийсээр байвал ялалтаар дуусдаг баатарлаг туульсыг бичиж чадна.
Үлгэр
Үлгэр яагаад аз жаргалтай төгсдөг юм бол? гэж асуухад амьдралаас тэс өөр түүх, тэрийг чинь хүн зохиогоод биччихдэг юм, бага насны хүүхдүүдийг мөрөөдөхөд зориулсан зүйл гэх мэтээр хариулах хүмүүс олон байв. Дээрх сөрөг хариултуудын дараа нээрээ ч тийм дээ, хэрвээ амьдрал, үлгэр хоёр адилхан байсан бол Монголд өдөр бүр хорт хавдраар 2-4 хүн үхэхгүй шүү дээ хэмээн бодогдов. Гэхдээ хүний амьдралд үлгэрлэх, даган дуурайх ёстой тийм сайхан үйлийг алдаршуулахын тулд үлгэр байдаг юм гэж хариулсан хүмүүс бий.
Тэгвэл хорт хавдартай хүнд туслаж буй сайн санаат хэн бүхэн үлгэрийн аз жаргалтай төгсгөлийг авчирч байна. Итгэл урам хайрлагчид, донорууд, нөгөө талаас санхүүгийн хувьд тусалж чадах хүн ч үлгэр бүтээгчид оролцоно. Мэдээж гол баатар болох өвчтөн өөрөө ч үүнд багтах юм. Гэхдээ үлгэр бичигчид ихэвчлэн гэнэтийн сайн үр дүнг авчрагчид юм.
Хүний амьд гарахыг хүссэн итгэл найдвар, хичээл зүтгэл зөвхөн аз жаргалтай төгсдөг үлгэр бус шидэт үлгэрийг ч бичиж болно. Хорт хавдраар өвчилсөн хүмүүст үнэгүй аз жаргал бэлэглэдэг бусдыг шидэт үлгэрийн дагинатай зүйрлэмээр санагддаг. Үнэгүй аз жаргал гэдэгт тэврэлт, инээмсэглэл, үнсэлт, найз нөхөд, гэр бүлийнхэнтэйгээ хамт өнгөрүүлэх мөч, хайр дурлал, сайхан дурсамжууд багтана. Тиймээс үнэгүй гэж нэрлэгддэг хэрнээ асар үнэтэй энэ аз жаргалыг нэгэндээ бэлэглэх нь гэр бүл хийгээд нийгмийн ухамсар, хариуцлага бас амьдралын үнэ цэнийг мэдрүүлэх чухал алхам билээ. Хайрыг түгээснээр хорт хавдар хэмээх аюулт өвчин туссан ч аз жаргалтай, сэтгэл хангалуун амьдарчээ гэсэн төгсгөлийг ч хийж болно.
Сургамжит өгүүллэг
Хорт хавдраа эрт үед нь илрүүлж эмчлүүлсэн болон тусахаас ч урьдчилан сэргийлж чадсан хүмүүс сургамжит өгүүллэгийн эзэд юм. Судлаачдын үзэж буйгаар амьдралын зөв хэв маягийг дагаж мөрдөх нь хорт хавдрын нийт өвчлөлийн 80 хувиас урьдчилан сэргийлдэг байна. Сургамжит өгүүллэг бичигчдийн тоонд амьдралын зөв хэв маягийг бий болгосон хувь хүмүүсээс гадна нийгмийн сайн сайхны төлөө хариуцлага хүлээж яваа цагаан халадтай, цагаан сэтгэлтэй хүмүүс багтана. Үүнд жилээс жил “Хорт хавдрын эсрэг үндэсний аян”-аа өргөжүүлэн зохион байгуулж буй “Оюуны дархлаа ТББ” болон “Хаан банк сан” бусад хамтран зохион байгуулагчдыг үлгэрлэгч болгон нэрлэж болох юм.
Өнгөрсөн хоёр жилийн аяны хүрээнд хорт хавдрын талаарх сургалтыг аймаг сумдад зохион байгуулсан, иргэдийн мэдлэгийг дээшлүүлснээс эхлээд 40 мянган иргэнийг үнэгүй оношлогоонд хамруулж өвчнийг урьдчилсан илрүүлсэн, орон нутагт 168 яаралтай мэс ажилбарыг хийсэн гээд олон буянтай үйлсийг нэрлэж болно.
Дэлхий нийтээр тогтоогдоод байгаа хорт хавдрыг vvсгэгч гурван vндсэн шалтгаан байгааг судлаачид тогтоожээ. Эдгээрийг хими, физик, вирусын гаралтай хэмээн ангилж байна. Үүн дээр нэмээд генетикийн гаралтай гэж ангилж болох аж. Харин энэ судалгаанаас онцолж авах гол мэдээлэл нь хавдар үүсгэгчийн дийлэнх нь химийн гаралтай болохыг тогтоожээ. Энэ нь буруу хооллолт хийгээд эрүүл бус амьдралын хэв маяг хорт хавдрыг авчирдаг гэсэн үг юм. “Хорт хавдрын эсрэг үндэсний аян” 2011 онд хорт хавдраас сэргийлж чадах долоон алхмыг зөвлөмж болгон гаргажээ. Тамхи бүү хэрэглэ, эрүүл хүнс хэрэглэ, идэвхитэй хөдөлгөөнтэй байж өөрийгөө хэвийн жинтэй байлгах, нарнаас хамгаалах, дархлаажуулалтад хамрагдах, эрсдэлтэй байдал гаргахаас зайлсхийх, үзлэг шинжилгээнд хамрагдах гэсэн долоон алхмыг амьдралдаа хэрэгжүүлж чадваас та сургамжит өгүүллэгийн эзэн болох нь.
Хожуу үедээ хорт хавдар туссан хүмүүсийн тухай бодохоор хэрвээ тэд эрт мэдсэн бол?, хэрвээ урьдчилан сэргийлж чадсан бол? хэмээн харамсах хүн олон. Тиймээс хувь хүн, нийгэм өөрсдийнхөө төлөө үлгэрлэж чадвал амьдрал дээр сургамжит өгүүллэг, шидэт үлгэр, баатарлаг туульс өөр сайхан юуг ч бичиж үлдээж болох юм. Бид биднийхээ төлөө “Хорт хавдраас урьдчилан сэргийлж амар сайхандаа жаргажээ”, “Хорт хавдар тусаад ..., ... эцэст нь амар сайхандаа жаргажээ” гэсэн бусдын сонсох дуртай зохиолыг хамтдаа бичицгээе.
Эмгэнэлт зохиолБөмбөрцгийн бөөрөнд амьдарч буй 12.7 сая хүн жил бүр хорт хавдраар шинээр өвчилж, 7.6 сая нь үүний улмаас нас барж байна. Эдгээр хүмүүс бол эмгэнэлт зохиолын эзэд юм.
Яагаад та хорт хавдраар өвчилсөн юм бэ? гэж асуухад хорт хавдраар амиа алдсан болон алдах гэж байгаа хүмүүсийн 74 хувь нь хувь тавилан хэмээн хариулсан байна. Учир нь “та хорт хавдартай” гэсэн үгийг анх сонссон өвчтөний сэтгэлд хамгийн түрүүнд үхэл бас яагаад би гэсэн гэсэн бодлууд орж ирдэг болохыг судлаачид / “The coping with cancer” сэтгүүл/ тогтоожээ. Мөн амиа алдах гэж байгаа хүмүүс хэмээн оруулсан нь тэдэнд амьд гарч чадна гэсэн итгэл үлддэггүй байна. Сэтгэл санааны хувь ямар ч эрч хүчгүй болох энэ үзэгдэл нь өвчтөнийг эмгэнэлт зохиолын эзэн болгох үндсэн шалтгаан болдог аж.
Дэлхий нарыг тойрох хугацаанд манай Монгол улсын 4400 иргэн нь хорт хавдраар өвдөж, 70 гаруй хувь нь нас барж байна. Учир нь монголчууд бидний хорт хавдраар шинээр оношлогдож байгаа тохиолдлын 78% эмчлэгдэх боломжгүй хожуу шатандаа буюу III, IV үедээ эмнэлэгт ханддаг аж. Энэ бол эмгэнэлт түүхийг үлдээх болсон бас нэгэн том шалтгаан юм.
Манай улсад нас баралтын хоёр дахь шалтгаан болж буй хорт хавдар нь зөвхөн эрүүл мэнд бус эдийн засаг, нийгмийн харилцаа гээд олон зүйлтэй холбогдох өргөн хүрээний асуудал учраас өвчтөн туулж гарахад хэцүү гэдэг нь ойлгомжтой юм. Тиймээс л амьдралын хувь тавилан хэмээн үзэхээс өөр аргагүй гунигт төгсгөлүүд ар араасаа цуварсаар байгаа биз.
Эрүүл мэндийн мэргэжилтнүүдийн энэ судалгаанаас харахад хорт хавдраар өвчлөгсөд өрөвдөлтэй хувь тавилангаар энэ өвчнийг тусддаггүй нь ойлгомжтой. Ингээд бодохоор гунигт төгсгөлтэй эмгэнэлт зохиолыг хувь тавилан биш хүн өөрөө бичжээ. Тиймээс ийм төгсгөлийг өөрөө бас эргүүлж болохгүй гэж үү?
Бүгд ялгалгүй хамрын ханиад хүрээд эдгэдэг хэрнээ хорт хавдар гэж сонсоод л үхдэг гэх ойлголтыг өөрчилсөн өөр түүхүүдийг хүргэе.
Баатарлаг туульс Амьдрал дээр баатарлаг туульсыг бичиж яваа хүмүүс хорон санаат шулам, галт лууг дарахаар тэмцдэггүй. Тэд бол үхэлтэй тэмцэж, хорт хавдраа ялан дийлж чадна хэмээн итгэдэг хүмүүс юм. Фэйсбүүк, твиттер гэх олон нийтийн сүлжээ сайтуудаар санхүүгийн тусламж хүсч буй хорт хавдартай хүмүүс ч баатарлаг туульсын эзэнд тооцогдож болно. Гэхдээ санхүүгийн дэмжлэг олох нь бүтэл муутай байсан ч олон нийт, хүрээлэн буй хүмүүсээс сэтгэл зүйн дэмжлэг авах нь баатарлаг туульсын эздэд үр дүнтэй эмчилгээ болдог байна.
Үүний жишээ бол Австралийн алдарт дуучин, 45 настай Кайли Миноуг юм. Тэрээр 2005 онд 37 настайдаа хөхний хорт хавдартайгаа мэджээ. Онош батлагдсаны дараа сэтгэл санаагаар ихэд унасан Кайли Миноуг өөрт нь итгэл хайрласан зүйлийн талаар хожим дурсахдаа “Би үхчихсэн юм шиг л санагдсан. Толгойд хов хоосон, сэтгэлд нэг л дарамттай байсан. Эмнэлгээс гараад явж байтал нэгэн охин гүйж ирээд гарын үсгээ зурж өгөхийг хүссэн юм. Би түүнд дурсгалаа үлдээхэд тэр охин надад инээмсэглэж буй жижиг зүрх бүхий энгэрийн тэмдэг бэлэглээд тэвэрсэн. Энэ мөчид л би амьдрал үргэлжлэх ёстой гэдгийг ойлгосон” хэмээн ярьжээ.
Дуучин бүсгүй хөхөө тайруулах хагалгаанд орж, химийн эмчилгээг олон курсээр хийлгэсний эцэст 38 кг болтлоо турж байсан билээ. Папарациуд түүнийг орхихгүй сэтгэл санаагаар унагааж байсныг та бүхэн мэдэх биз. Аймшигт өвчин, сэтгэл санааны гүн хямралыг давж чадсан тэрээр өдгөө хорт хавдартай тэмцэх сан байгуулж, ном бичиж олон мянган эмэгтэйчүүдийг тогмтол үзэлэгт хамрагдаж сурахад нөлөөлсөөр байна.
Хорт хавдраа эрт үед нь илрүүлсэн тэрээр “Хөхний хорт хавдар эсвэл өөр ямар ч төрлийн хавдар туссан бай үүнтэй тэмцэх жижигхэн алхам хийх хэрэгтэй. Өвчинтэйгөө тэмцэх ямар нэгэн алхам хий, дахиад хий, дандаа хий, маш том үр дүнг дагуулах л болно. Би өөрийгөө маш их азтай хүн гэж боддог” хэмээн уриалсан юм.
Тиймээс хорт хавдар туслаа гээд хувь тавилан хэмээн гутарч суулгүй өвчинтэйгөө тэмцэх ямар нэгэн алхам хийсээр байвал ялалтаар дуусдаг баатарлаг туульсыг бичиж чадна.
Үлгэр Үлгэр яагаад аз жаргалтай төгсдөг юм бол? гэж асуухад амьдралаас тэс өөр түүх, тэрийг чинь хүн зохиогоод биччихдэг юм, бага насны хүүхдүүдийг мөрөөдөхөд зориулсан зүйл гэх мэтээр хариулах хүмүүс олон байв. Дээрх сөрөг хариултуудын дараа нээрээ ч тийм дээ, хэрвээ амьдрал, үлгэр хоёр адилхан байсан бол Монголд өдөр бүр хорт хавдраар 2-4 хүн үхэхгүй шүү дээ хэмээн бодогдов. Гэхдээ хүний амьдралд үлгэрлэх, даган дуурайх ёстой тийм сайхан үйлийг алдаршуулахын тулд үлгэр байдаг юм гэж хариулсан хүмүүс бий.
Тэгвэл хорт хавдартай хүнд туслаж буй сайн санаат хэн бүхэн үлгэрийн аз жаргалтай төгсгөлийг авчирч байна. Итгэл урам хайрлагчид, донорууд, нөгөө талаас санхүүгийн хувьд тусалж чадах хүн ч үлгэр бүтээгчид оролцоно. Мэдээж гол баатар болох өвчтөн өөрөө ч үүнд багтах юм. Гэхдээ үлгэр бичигчид ихэвчлэн гэнэтийн сайн үр дүнг авчрагчид юм.
Хүний амьд гарахыг хүссэн итгэл найдвар, хичээл зүтгэл зөвхөн аз жаргалтай төгсдөг үлгэр бус шидэт үлгэрийг ч бичиж болно. Хорт хавдраар өвчилсөн хүмүүст үнэгүй аз жаргал бэлэглэдэг бусдыг шидэт үлгэрийн дагинатай зүйрлэмээр санагддаг. Үнэгүй аз жаргал гэдэгт тэврэлт, инээмсэглэл, үнсэлт, найз нөхөд, гэр бүлийнхэнтэйгээ хамт өнгөрүүлэх мөч, хайр дурлал, сайхан дурсамжууд багтана. Тиймээс үнэгүй гэж нэрлэгддэг хэрнээ асар үнэтэй энэ аз жаргалыг нэгэндээ бэлэглэх нь гэр бүл хийгээд нийгмийн ухамсар, хариуцлага бас амьдралын үнэ цэнийг мэдрүүлэх чухал алхам билээ. Хайрыг түгээснээр хорт хавдар хэмээх аюулт өвчин туссан ч аз жаргалтай, сэтгэл хангалуун амьдарчээ гэсэн төгсгөлийг ч хийж болно.
Сургамжит өгүүллэгХорт хавдраа эрт үед нь илрүүлж эмчлүүлсэн болон тусахаас ч урьдчилан сэргийлж чадсан хүмүүс сургамжит өгүүллэгийн эзэд юм. Судлаачдын үзэж буйгаар амьдралын зөв хэв маягийг дагаж мөрдөх нь хорт хавдрын нийт өвчлөлийн 80 хувиас урьдчилан сэргийлдэг байна. Сургамжит өгүүллэг бичигчдийн тоонд амьдралын зөв хэв маягийг бий болгосон хувь хүмүүсээс гадна нийгмийн сайн сайхны төлөө хариуцлага хүлээж яваа цагаан халадтай, цагаан сэтгэлтэй хүмүүс багтана. Үүнд жилээс жил “Хорт хавдрын эсрэг үндэсний аян”-аа өргөжүүлэн зохион байгуулж буй “Оюуны дархлаа ТББ” болон “Хаан банк сан” бусад хамтран зохион байгуулагчдыг үлгэрлэгч болгон нэрлэж болох юм.
Өнгөрсөн хоёр жилийн аяны хүрээнд хорт хавдрын талаарх сургалтыг аймаг сумдад зохион байгуулсан, иргэдийн мэдлэгийг дээшлүүлснээс эхлээд 40 мянган иргэнийг үнэгүй оношлогоонд хамруулж өвчнийг урьдчилсан илрүүлсэн, орон нутагт 168 яаралтай мэс ажилбарыг хийсэн гээд олон буянтай үйлсийг нэрлэж болно.
Дэлхий нийтээр тогтоогдоод байгаа хорт хавдрыг vvсгэгч гурван vндсэн шалтгаан байгааг судлаачид тогтоожээ. Эдгээрийг хими, физик, вирусын гаралтай хэмээн ангилж байна. Үүн дээр нэмээд генетикийн гаралтай гэж ангилж болох аж. Харин энэ судалгаанаас онцолж авах гол мэдээлэл нь хавдар үүсгэгчийн дийлэнх нь химийн гаралтай болохыг тогтоожээ. Энэ нь буруу хооллолт хийгээд эрүүл бус амьдралын хэв маяг хорт хавдрыг авчирдаг гэсэн үг юм. “Хорт хавдрын эсрэг үндэсний аян” 2011 онд хорт хавдраас сэргийлж чадах долоон алхмыг зөвлөмж болгон гаргажээ. Тамхи бүү хэрэглэ, эрүүл хүнс хэрэглэ, идэвхитэй хөдөлгөөнтэй байж өөрийгөө хэвийн жинтэй байлгах, нарнаас хамгаалах, дархлаажуулалтад хамрагдах, эрсдэлтэй байдал гаргахаас зайлсхийх, үзлэг шинжилгээнд хамрагдах гэсэн долоон алхмыг амьдралдаа хэрэгжүүлж чадваас та сургамжит өгүүллэгийн эзэн болох нь.
Хожуу үедээ хорт хавдар туссан хүмүүсийн тухай бодохоор хэрвээ тэд эрт мэдсэн бол?, хэрвээ урьдчилан сэргийлж чадсан бол? хэмээн харамсах хүн олон. Тиймээс хувь хүн, нийгэм өөрсдийнхөө төлөө үлгэрлэж чадвал амьдрал дээр сургамжит өгүүллэг, шидэт үлгэр, баатарлаг туульс өөр сайхан юуг ч бичиж үлдээж болох юм. Бид биднийхээ төлөө “Хорт хавдраас урьдчилан сэргийлж амар сайхандаа жаргажээ”, “Хорт хавдар тусаад ..., ... эцэст нь амар сайхандаа жаргажээ” гэсэн бусдын сонсох дуртай зохиолыг хамтдаа бичицгээе.
Д.Идэр
www.24tsag.mn
www.24tsag.mn
Сэтгэгдэл (13)