ССАЖЯ ард иргэдийн оролцоотойгоор Соёлын өвийг бүртгэн баримтжуулах ажлыг дөрвөн сарын хугацаатай зохион явуулах гэж байна. Мартагдсан соёлын өв, улсын болон аймгийн хамгаалалтад ороогүй түүх соёлын үл хөдлөх дурсгалыг бүртгүүлсэн иргэдийг ССАЖ-ын сайд Ц.Оюунгэрэл өнөөдөр хүлээн авч уулзлаа.Сайд эдгээр иргэдэд Соёлын өвийн тухай үнэ цэнэтэй мэдээллийг Соёлын өвийн улсын нэгдсэн бүртгэл мэдээллийн санд бүртгэж авсан тухай батламж гардуулав. Ховд аймгийн Буянт сумын ахмад Ц.Даваасүрэн, Ю.Должинсүрэн нарын гэр бүл тус сумын нутаг Дам ус хэмээх газрын өвөлжөөний дэргэд байрлах хадны сүг зургийг зурагжуулан, түүхэн мэдээллийг бичиж Соёлын үл хөдлөх дурсгалд бүртгүүллээ.
Хан-Уул дүүргийн дөрөвдүгээр хорооны оршин суугч, 34 дүгээр сургуулийн зураг зүй, технологийн багш Ц.Батбуян мартагдаж буй соёлын биет бус өв болох алт мөнгө хүрэл зоос дэлдэж эхэлсэн эртний үе, ширж мэтгэх урлаг “Зоос ширээ” сүлжмэлийн урлагийг бүртгүүлжээ. Тэрбээр энэхүү өвийг өвлүүлэн үлдээхийн тулд зар өгч нэг жилд 200 гаруй хүнд үнэ төлбөргүй зааж сургасан байна.
Соёлын өвийн төвийн захирал Г.Энхбат: Өнөөдрийн байдлаар манай төвд нийт 21 мэдээлэл биеэр болон утсаар, цахим хэлбэрээр ирсэн. Нийслэлийн Цагдаагийн газрын эрэлч нохойн албаны дасгалжуулагч Ш.Чулуунбаатар монгол нохой сургах уламжлалт аргыг бүртгүүлж болох уу гэсэн асуудал тавьсан. Энэ бол соёлын өв мөн” гэв.
Иргэн Ц.Батбуян: Энэхүү сүлжмэлийн зоос ширээ нь 1920-иод оноос хойш мартагдаад байгаа.Их эзэнт гүрний үед байсан урлал гэж түүхэнд тэмдэглэгдсэн байдаг. Энэ багажаар төрөл бүрийн тууз сүлждэг. Хэдээр сүлжсэн ч технологи нь алдагддаггүй. Сүлжихдээ 4-32 утсаар сүлжинэ. Музейн үзмэрүүдээс харахад чимэглэлийн зүйлд зориулсан тууз хийдэг байж. “Монгол хувцас-1989” үзэсгэлэнд Чулуунбат гэдэг хүн Өмнөговиос зоос ширээ авчирч танилцуулахад хүмүүс зоосоор мэргэлдэг гэсэн ойлголттой байлаа. Тэгвэл өнөөдөр зоос сүлжмэлийг мэддэг болоод 30-аад өнгөрчээ. Хөөрөгний даалин, аяганы уут, тамхины хавтага зэргийн эмжээрт хэрэглэдэг. Сүлжихэд их амархан, утсаа зүүчихсэн байвал 40 минутад найман утсаар сүлжинэ. Сүлжээд сурсан хүн нэг цагт найман утсаар нэг метр гаруй урттай тууз сүлждэг. Ширээг нь гэр бүлийн хүн маань тал дугуй хэлбэртэй, утас зүүний савтай зэргээр олон хийц шингээж урласан. Монгол оронд мартагдсан соёл эргээд дэлгэрэх боломжтой болж байна” гэв.
Иргэн Ц.Даваасүрэн: -Би Ховд аймгийн Буянт сумын уугуул. Манай өвөг эцэг хэдэн үеэрээ нутаглаж ирсэн Дам усны Ихэрийн хэмээх газрын дээд бууцны өвөлжөө байдаг юм. Өвөлжөөний ойролцоох хаданд өргөн нь 20 км, урт нь 100 км үргэлжилсэн хадны сүг зураг байдаг. Миний тооцоогоор 2000 гаруй хүний дүр төрх байгаа нь ажиглагдсан. Хадны сүг зураг гэхээсээ илүүтэй байгалийн хадыг урлан болгож бүтээсэн гайхамшиг гэж хэлж болно. Эмэгтэй хүний гоо сайхан, бие бялдрыг харуулсан зураг маш их бий. Тухайлбал, нэг зургийг дөрвөн талаас нь харахад дөрвөн өөр төрх харагддаг. Амаржсан эхийн тайван амгалан болсон сэтгэл, алсыг харж байгаа дүр төрх, нөгөө талаас нь харахад бөх барилдах гээд эр чадлаа үзүүлж буй төрх, мөн бөхийн өмсгөл малгай ч харагдана. Монголчууд 6000-8000 жилийн тэртээ ямар дүр төрхтэй, ямар ажил хөдөлмөр эрхэлж байсныг харж болно доо. Соёлын өвийг бүртгэн баримтжуулна гэсэн зарыг телевизээр хараад, долоодугаар сард өндөр нарийвчлалтай аппаратаар зургийг нь буулгасан. Тэгээд Соёлын өвийн төвд бүртгүүлэх нь зүйтэй гэж бодоод хот руу гарсан. Монгол нутагт эртний соёлын өв хадгалагдаж байгааг тэр бүр мэдэхгүй шүү дээ. Миний энэ өчүүхэн хувь нэмэр далайд дусал нэмэр болох байх гэж бодож сууна. Монголын өв соёлоо хайрлан хамгаалах, бүртгэх их аян өрнүүлсэнд талархал илэрхийлье гэлээ.
Өнгөрсөн оны байдлаар 21 аймгийн 314 сум, нийслэлийн 9 дүүргийн 128 хороог бүртгэлд хамруулан 150 гаруй Соёлын биет бус өвийн төрөл, 6925 өвлөгч бүртгүүлээд байна. Одоогийн байдлаар Улсын нэгдсэн бүртгэл мэдээллийн санд 30 гаруй мянган үл хөдлөх дурсгалын бүртгэл хадгалагдаж байгаа бөгөөд жил ирэх тусам нэмэгдэж байна.
Бүртгэл мэдээллийн компанит ажил ирэх арван хоёрдугаар сарын 25-ны өдөр хүртэл үргэлжилнэ.
