Хятадуудаас болж нөхөр, хүүхдээ алдахад хүрээд буй Сүхбаатар дүүргийн 12-р хорооны иргэн Ч.Мөнхцэцэг гэх эмэгтэй хэвлэлийнхэнд хандлаа.  Тодруулбал, Хятад улсын Жужай мужийн харъяат Сун Зи Хуа, Цай Жу гэх хоёр иргэн арван жилийн өмнө манай улсад орж ирэн барилгын компани байгуулжээ. Эдгээр иргэд Монголд анх орж ирэхдээ хармай хоосон байсан ч одоо барилгын хэд хэдэн том компанитай болсон байна.

Тэгвэл дээрх хятад иргэд Монголын улсын хууль тогтоомжийг биелүүлдэггүйгээс гадна, татвараас зайлсхийдэг мөн ажилчдадаа хортой хоол өгч хордуулдаг гэж Ч.Мөнхцэцэг ярьсан юм.

Уг эмэгтэйн нөхөр, хүү хоёр нь тус компанид олон жилийн өмнөөс ажиллаж ирсэн байна. Түүний хүүг Очгэрэл гэдэг бөгөөд тус компанид дээрх хятад захирлуудын жолооч хийгээд дөрвөн жилийн нүүрийг үзэж байгаа аж. Тиймээс хүү нь захирлуудынхаа бүх булхиа луйвар, авлига хээл хахууль зэргийг мэддэг байсан байна. Гэтэл өнгөрөгч сард ажил дээрээ байхад нь хүүгийнх нь бие гэнэт мууджээ. Ингэхэд захирлууд нь хоолонд нь хор хийж хордуулсан байж болзошгүй гэнэ. Бие нь муудсан даруйд хятад захирлууд хүүд нь есөн ширхэг цагаан эм өгсөн гэнэ. Тэр эм нь манай улсын эмэнд бүртгэлгүй байсан бөгөөд ар гэрийнхэн нь хор байсан хэмээн сэжиглэж байгаа гэлээ. Хүү нь одоо эмнэлэгт ходоодонд нь цооролт өгөх гэж байгаа шарах нь хүндэрсэн гэсэн оноштойгоор хэвтэн эмчлүүлж байгаа аж. Бүх булхиа луйврыг нь мэддэг учраас хүүд нь хор өгч хордуулсан байж болзошгүй гэж эмэгтэй хардаж байгаа гэнэ.

Мөн Ч.Мөнхцэцэгийн нөхөр Батсүх тус хятад компанид долоон жил тасралтгүй ажиллаж ирсэн ба одоо хорт хавдартай эмнэлэгт хэвтэрт байгаа аж. Эмэгтэйн нөхөр тавин настай бөгөөд ходоодны хорт хавдартай, элэг, цөс, бөөр, уушиг нь хорт хавдар дамжсан бөгөөд Бээжин рүү эмчилгээнд явсан боловч эмчилгээгүй гэсэн оноштой эргэн иржээ. Ингээд энэ айлын хоёр эр хүн хятад компаниас болж хөдөлмөрийн чадвараа алдаад байгаа гэнэ.

Уг хятад компанид ажилладаг байх хугацаанд нь нийгмийн даатгал болоод эрүүл мэндийн дэвтэр бөглүулдэггүй байснаас ажилласан жил байхгүй, эмчилгээний хөнгөлөлт гэх зүйл байхгүй гэсэн юм. Уг компанид хандсан боловч танай гэр бүлийнхэн манай хөлсний ажилтан байсан гэж хүлээж авдаггүй байна.

Ч.Мөнхцэцэг Баянзүрх дүүргийн мэргэжлийн хяналтад хандан уг хятад компанийн гал тогоонд шалгалт явуулахад бактер, хүний биед хортой бодисууд байх ёстой хэмжээнээсээ хоёр дахин их байсан ч уг компанийг мэргэжлийн хяналт 960,000 төгрөгөөр торгоод л орхисон байна.

Тус компани стандартад нийцээгүй, даацанд тохирохгүй материалаар барилга барьдаг, төрийн албан хаагчдад үргэлж хахууль өгдөг, ажилчиддаа “Барс” захын хаягдал хүнсний ногоо, “Далай ээж” захын хаягдал гахайны яс зэргийг авчирч долоо найман жил хуванцар саванд дарсан ногоотойгоо хольж өдрийн хоол болгон өгдөг гэнэ. Эрүүл ахуйд нийцэхгүй хоол өгдөгөөс жилд хоёроос гурван хятад ходоод нь цоорч нутаг буцдаг мөн гурван хүн үхсэн тохиолдол гарсан гэнэ. Мөн ажлын байран дээр Түвшин гэх монгол залуу нас барсан байна.

Ч.Мөнхцэцэгийн хэлж буйгаар Баянзүрх дүүргийн мэргэжлийн хяналтын нэр бүхий хоёр байцаагчид өнгөрсөн наймдугаар сарын 28-ны өдөр Сун цай хиама компаний эздээс арван сая төгрөгийн хахууль авсан байна. Нийслэлийн 26 дугаар хорооны засаг дарга уг компаний барьж буй барилгыг шалгуулахаар мэргэжлийн хяналтад хандахад олон зөрчлүүд илэрсэн байна. Зөвшөөрөлгүй 80 хятад иргэд таван монгол залуу ажилладаг бөгөөд ажилчдын нийгмийн даатгалыг төлүүлдэггүй, эрүүл мэндийн даатгал, хүн амийн ашиг орлогын даатгалыг төлүүлдэггүй, өглөө 6.00 цагаас шөнийн 00 цаг хүртэл ажилуулдаг ихэнх тохиолдолд хонож ажиллуулдаг, илүү цагийн мөнгө төлдөггүй, амралтын өдрүүдэд ажилчдаа амраадаггүй гэсэн дүгнэлт гарчээ. Энэ дагуу ажилчид удирдлагадаа гомдол гаргахад танай хууль манайд хамаарахгүй манай компанийн журмаар ажиллана гэсэн хариултыг өгдөг байсан гэнэ.