Монгол Улсын Хүний эрхийн  Үндэсний Комисс хүний эрх, эрх чөлөөтэй холбоотой асуудлаар хийж хэрэгжүүлсэн үйл ажиллагаагаа сар бүр олон нийтэд мэдээлдэг уламжлалтай билээ. Комиссын энэ удаагийн хэвлэлийн бага хурлыг ХЭҮК-ын дарга Ж.Бямбадорж 2013 оны 11 дүгээр сарын 11-ний өдөр хийлгэж, Комиссоос өнгөрсөн 10 дугаар сард авч хэрэгжүүлсэн үйл ажиллагааны тойм мэдээллийг өглөө.

Хүний эрхийн Үндэсний Комисс нь иргэдээс өргөдөл, гомдол хүлээн авч зөрчлийг арилгуулах, зөрчигдсөн эрхийг  сэргээх, хууль зүйн туслалцаа үзүүлж олон нийтэд үйлчилдэг. ХЭҮК иргэдийн өргөдөл, гомдлыг 262786 дугаарын утсаар болон www.mn-nhrc.org цахим хуудсаараа, мөн биечлэн авч байгаа тул эрх, эрх чөлөөгөө зөрчигдсөн гэж үзсэн тохиолдолд хандах боломжтой юм. Комисс өнгөрсөн сард нийт 45 гомдол хүлээн авч, 11 гомдлыг хуульд заасан журмын дагуу шийдвэрлэж, 34 гомдолд холбогдох ажиллагаа явуулж  байна. Нийт 17 иргэнд  хууль зүйн зөвлөгөө өгсөн байна. Гомдол гаргагчдын 80 орчим хувь нь Улаанбаатар хотод оршин суугчид, нийт гомдлын 51% нь ШШГЕГ-ын харьяа хорих болон цагдан хорих ангиудаас ирсэн байна.

ХЭҮК-оос өнгөрсөн сард хийсэн томоохон ажлын нэг нь эрүү шүүлтийг таслан зогсоох нөлөөллийн цогц ажиллагаа байлаа. Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх нийгэмлэг, Хүний эрхийн Үндэсний Байгууллагын Ази номхон далайн бүс нутгийн чуулган, Швейцарийн Холбооны улсын Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх Үндэсний механизмын мэргэжилтнүүдийг урьж ирүүлэн хүний эрхийн үндэсний байгууллагын ажилтнуудыг чадавхжуулах "Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх үндэсний механизм" сэдэвт сургалт, ШШГЕГ-ын харьяа 0461 дүгээр ангид хяналт шалгалтын ажил зохион байгуулж, "Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх хамтын ажиллагаа” сэдвийн хүрээнд хууль сахиулах байгууллагуудын 100 гаруй төлөөллийг оролцуулсан хэлэлцүүлэг, нийгмийн ажилтан, сэтгэл зүйч, сэтгэцийн эмч, багш нартай уулзалтуудыг хийлээ.

Хүний эрхийн Үндэсний Комисс 2008 онд "Эрүү шүүлтийг таслан зогсоох нь” Санамж бичгийг ЦЕГ, УМБГ, ТЕГ, АТГ, УЕПГ, ШШГЕГ зэрэг 6 байгууллагатай байгуулж, Монгол Улс дахь эрүү шүүлтийн асуудлыг таслан зогсоох, урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр олон үйл ажиллагааг хамтран явуулж чамгүй амжилтад  хүрээд байгаа билээ.
Хамтран ажилладаг төрийн болон иргэний нийгмийн байгууллагууд, олон улсын байгууллагын хүчин зүтгэлийн үр дүнд дэвшилд хүрээд байгаа ч цаашид сайжруулах, боловсронгуй болгох асуудал ч бий. Энэ удаагийн уулзалт хэлэлцүүлгээр Эрүү шүүлтээс ангид байх эрхийн төлөв байдалд анхаарал хандуулж, байгууллагууд "Санамж бичиг”-ийн хүрээнд Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр хийсэн ажил, хүрсэн үр дүнгийн талаар мэдээлэл солилцсон юм. Хэлэлцүүлэгт оролцогчдоос гаргасан саналыг нэгтгэн нэгдсэн дүгнэлтийг бэлтгэн хүргүүлэхээр болоод байна.

Хүний эрхийн боловсрол олгох чиг үүргийн хүрээнд хүний эрхийн захиалгат болон төлөвлөгөөт сургалтуудыг нийт 30 гаруй байгууллагын 327 төлөөлөл, хувь хүнд явууллаа. Тухайлбал, Дорноговь аймгийн шүүх, цагдаа, прокурор, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагын ажилтнуудад “Хүний эрхийн ерөнхий ойлголт”, “Хүний эрхэд суурилсан хандлага”, “Хүний эрхийн зөрчлийг таних нь”, “ХЭҮК-т гомдол шийдвэрлэх ажиллагаа”, “Хууль сахиулах байгууллагын ажилтнуудын ёс зүй”, “Эрүүгийн байцаан шийтгэх ажиллагаа ба хүний эрх”, “Эрүү шүүлт ба хүний эрх” сэдвээр нэг өдрийн сургалт, аймаг бүрийн ИТХ-ын төлөөлөгчдөд зориулсан сургагч багш бэлтгэх сургалт, МУИС-ийн НШУС-ийн оюутнуудад, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд, Төрийн удирдлагын академийн сонсогчдод, Баянзүр дүүргийн ЗДТГ-ын ажилтнуудад тус тус сургалт явуулав.

Мөн ХЭҮК-оос Жендэрийн эрх тэгш байдлыг хангах тухай хуулийн хэрэгжилтэд дүн шинжилгээ хийх судалгааны байгууллагуудын сонгон шалгаруулалтыг нээлттэй зарлаж, 10 байгууллагаас санал хүлээж аваад байна.

ХЭҮК-оос жил бүр “Монгол Улс дахь Хүний эрх, эрх чөлөөний байдлын талаарх илтгэл”-ийг УИХ-д өргөн барьдаг билээ. 2014 онд ХЭҮК 13 дахь илтгэлээ өргөн барина. Энэ удаагийн илтгэлд “Хөдөлмөрлөх эрхийн зарим асуудал”, “Эрүүдэн шүүхээс ангид байх, хууль зүйн туслалцаа авах эрх”, “Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн эрхийн асуудал”, “Гомдол шийдвэрлэх ажиллагаа” зэрэг бүлэг сэдвийг хөндөхөөр Ажлын хэсэг байгуулан ажиллаж байна.

"Хүний эрхийн тухай ярилцъя" сэдвээр өглөөний чөлөөт уулзалт сар бүр тогтмол зохион байгуулахаар төлөвлөж, анхны арга хэмжээг 2013 оны 10 дугаар сарын 24-нд зохион байгуулж, хүний эрхийн чиглэлээр үйл ажиллагааг явуулдаг иргэний нийгмийн байгууллагуудын 24 төлөөлөлтэй санал солилцов.  Нээлттэй нийгэм форумтай хамтран 2 дахь жилдээ зохион явуулж буй хүний эрхийн цуврал лекцийг өнгөрсөн сард “Тэгш эрхийн зарчим ба ялгаварлан гадуурхахыг хориглох нь” сэдвээр зохион байгууллаа.