Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн санаачилгаар Их дээд сургуулийн оюутнуудад “Үндэсний тэтгэлэг” нэрээр 70 мянган төгрөгийг өгөөд хоёр дахь жилийнхээ нүүрийг үзэх гэж байна. Энэ жил 70 мянган төгрөгийг үргэлжүүлэн өгөх үгүйг саяхан УИХ-ын чуулганаар шийдвэрлэсэн. Гэхдээ оюутан дунд, муу сурвал  тэтгэлэг авахгүй. Харин онц, сайн сурсан нөхцөлд сард 70 мянган төгрөгийн тэтгэлэг авах бололцоо нээгдээд байгаа юм.

Түүнчлэн улсын хэмжээнд 90 гаруй их, дээд сургууль үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа бөгөөд өөрийн гэсэн сургуулийн байртай, үндсэн багштай сургуулийн оюутанд энэхүү тэтгэлгийг олгох юм. Мөн ирэх 2014-2015 оны хичээлийн жилээс эхэлж нийт төгсөгчдийнхөө тодорхой хувийг ажлын байраар хангасан их, дээд сургуулийн оюутанд тэтгэлэг олгох боломж нээгдэнэ.

Шийдвэрийг УИХ-аар ингэж тогтоосон. Тэгвэл оюутнууд одоо ч тус хуулийн талаар тодорхой ойлголтгүй явж байна. Тэдний зарим нь тэтгэлэгийг ирэх оноос олгож эхэлнэ энэ оны мөнгөө нөхөж авч чадахгүй нь гэж байгаа бол нэг хэсэг нь 70 мянган төгрөгийг ойрын хэдэн сард өгөөд л цааш өгөхгүй гэсэн ойлголттой явж байгаа юм. Ингээд бид иргэд, оюутнуудад үнэн зөв мэдээллийг хүргэхээр Сургалтын төрийн сангийн дэд захирал П.Лхагвасүрэнтэй 70 мянган төгрөгийн тэтгэлэгийн асуудлаар ярилцлаа.


-    70 мянган төгрөгийн тэтгэлэгийг оюутнуудад ирэх оны нэгдүгээр сараас олгож эхэлнэ гэсэн мэдээлэл байна. Энэ үнэн үү?

-    Энэ бол ташаа мэдээлэл юм. 2013 оны 9-12 сар хүртэлх дөрвөн сарын санхүүжилтын тооцоо манай байгууллага дээр яг одоо бодогдож байна. Бүх сургууль Сургалтын төрийн сангийн оюутнуудын мэдээллийн нэгдсэн системд оюутнууд болон шинээр элсэгчдийнхээ мэдээллийг орууллаа. Хичээлд элссэн, гарсан, чөлөө авсан, өвчтэй байгаа, сургуулиас хасагдсан мөн голч дүн гэх мэт мэдээллүүдийг нийлүүлээд 9-12 сар хүртэлх сарын мөнгийг нь ирэх сард олгоно. Оюутнуудынхаа ерөнхий мэдээллүүдэд тулгуурлаад Сургалтын төрийн сангийн баазад бүх мэдээллээ оруулаад манай мэргэжилтнүүдээр хянуулаад санхүүгийн эрхийг нээлгэх ажил одоо явагдаж байна. Тодорхой хэлбэл дээрх дөрвөн сарын санхүүжилтын талаар оюутан бүр дээр тооцоо хийж байна гэсэн үг. Одоогийн байдлаар 20 орчим сургуулийн тооцоо хийгдээд байна. 70 мянгын тооцоог улирлаар тооцож нэг удаа олгодог журамтай.

-    Мөнгийг хуучин журмаар олгох уу? Учир нь шинэ журам гараагүй байгаа шүү дээ?

-    Тийм шинэ журам ирэх оны нэгдүгээр сараас гарч эхэлнэ. Тэгэхээр одоо 70 мянган төгрөгийг олгохдоо хуучин журмаар олгоно. Өнгөрсөн зургадугаар сард оюутан бүрд “Үндэсний оюутны тэтгэлэгийн карт” гэж олгогдсон. Арилжааны банкуудаар дамжуулж оюутны картанд мөнгө нь орно. Энэ дашрамд хэлэхэд оюутнууд картынхаа дугаарыг буруу өгсөн эсвэл мартсан, шинээр элсэн суралцагчид картаа сунгаагүй гэх мэт зүйл байвал яаралтай сургуулийн захиргаанд хандаж Сургалтын төрийн санд мэдээллээ баталгаажуулах хэрэгтэй.  Манайд 98 цаашлаад задарсан тоогоороо 100 гаруй сургууль байгаа. МУИС гэхэд 10 гаруй, ШУТИС 7 сургууль гээд задарсан 50-60 сургууль байна. Нийт багцалсан 98 сургууль байгаа. Үүнд магадлан итгэмжлэгдээгүй, шаардлага хангаагүй сургуулиуд байгаа. Ямартай ч ЭЕШ өгөөд зохих журмынхаа дагуу орсон оюутнуудад энэ ондоо 70 мянган төгрөг нь бодогдож байгаа.

-    Муу сурвал тэтгэлэг авах боломжгүй гэсэн хуулийн заалттай болсон. Энэ удаад буюу 9-12 сар хүртэлх мөнгийг сурлагын чанар хамаарахгүйгээр оюутнуудад өгөх юм байна. Тийм үү?

-    Тийм. Гэхдээ тухайн сургууль элсэлтийн тоог хэтрүүлсэн болон томилолтгүйгээр сургуульдаа сурч байгаа оюутнуудад тэтгэлэг олгогдохгүй. Мөн оюутан баримжаагаар 12 кредит үзсэн байхыг шаардаж байгаа. Баклаврын боловсрол эзэмшиж буй оюутан дөрвөн жилийн дотор багтааж энэ сургалтыг эзэмших ёстой. Гэхдээ сургалтын явцад жилийн чөлөө авсан байвал таван жилийн дотор суралцах ёстой. Ер нь 12 кредитын хичээлийг судлах ёстой гэж бид шаардаж байгаа. Гэхдээ ШУТИС гэх мэт сонголттой оюутнуудын хувьд жаахан бэрхшээлтэй байна. Энэ тохиолдолд тухайн сургуулийн сургалт явуулах гэрчилгээнд заасан мэргэжлийг дөрвөн жилд олгоно гэсэн бол дөрвөн жилд хэрвээ тав, зургаан жил гэсэн бол тэр хугацаанд нь бид тооцож ерөнхий кредитыг үзсэн байхыг шаардана. Хоёрдугаарт “0” голчтой суралцаж байгаа оюутнууд байна. Хичээлдээ явдаг мөртлөө хангалтгүй суралцдаг оюутнуудад бид их том анхаарлын тэмдэг тавьж хянаж, нягталж байж мөнгийг олгоно. Энэ талаар өмнөх жил хүртэл анхааруулж байсан. Сургуулиас нь саналыг нь сонсож байгаад мөнгийг нь хасах хүртэл арга хэмжээ авна. Тухайн сургуульд элсэн орсон зохих ёсны дагуу хичээлдээ яваад кредитээ сунгасан мөртлөө аргагүйн эрхэнд тааруу 1-1,5 голчтой суралцаж байгаа оюутнуудад бид хатуу шаардлага тавихгүй. Гэхдээ “0” голчтой бол үнэхээр хэцүү. Тэр оюутан огт сураагүй, багшийн хичээлд суугаагүй гэсэн үг. Одоо нийт сургуулиудынхаа тооцоог багцлаад Сангийн яам руу нэхэмжлэх бичээд тэндээс орж ирсэн мөнгөө банкаар дамжуулж өгнө. Харин нэгдүгээр сараас шинэ журам батлагдвал оюутныг сурлагын чанараас нь хамаарч шалгууртайгаар мөнгийг нь өгнө.

-   Шаардлага хангаагүй сургуулиудын оюутнуудад тэтгэлэг олгохгүй гэж байгаа. Тэгэхээр шаардлага хангаагүй хичнээн сургуулийн нийт хэдэн оюутан мөнгө авах боломжгүй боломжгүй болчихоод байна вэ?

-    Энэ тооцоо нарийвчлан гараагүй байна.

-    Сургууль нь шаардлага хангаагүй л бол онц сурдаг байсан ч оюутанд нь тэтгэлэг олгохгүй биз дээ?

-    Тийм. Тухайн сургууль нь оюутнуудынхаа төлөө төрөөс тавьсан шаардлагыг хангах ёстой. 

-    Цөөн хэдэн сар тэтгэлэг өгчихөөд цааш энэ мөнгийг олгохгүй юм байна гэсэн яриа байна. Үүнд ямар тайлбар хийх вэ?

-    Үүнийг бид сайн мэдэхгүй байна. Цаашид муу сурдаг оюутанд л тэтгэлэг олгохгүй гэсэн шүү дээ. Сургалтын чанартай уялдуулж шатлалтай мөнгийг олгоно л гэж ярьж байгаа. Оюутан үнэхээр онц сурвал 70 мянгаас илүү мөнгө авч болно. Муу сурвал мөнгө авахгүй. Тийм л болно шүү дээ.