“Уяхан замбуутивийн наран” дуугаараа хүн зоноо уярааж, уртын дууны шуранхайг тал нутгийн тэнгэр дор эгшиглүүлсэн уртын дуучин  Н.Норовбанзад агсны тухай 24 баримтыг хүргэж байна.

“Уяхан замбуутивийн наран” дуугаараа хүн зоноо уярааж, уртын дууны шуранхайг тал нутгийн тэнгэр дор эгшиглүүлсэн уртын дуучин  Н.Норовбанзад агсны тухай 24 баримтыг хүргэж байна.

    1.    Н.Норовбанзад нь 1931 оны 12 сарын 10-нд Дундговь аймгийн Сүүдэртийн улаан овоо гэдэг газар мэндэлжээ.
2.    Түүний аавыг  Дамдин гэцэл, ээжийг нь Намжил гэдэг. Тэрээр өргөмөл нэг эгч, 2 эрэгтэй, 1 эмэгтэй дүүтэй.
3.    Хэдийгээр түүний аавыг Дамдин гэдэг ч тэрээр ээжээрээ овоглодог.
4.    Бага насанд нь “Бундан цагаан” хэмээн өхөөрдөн нэрлэдэг байв.  
5.    1940 оны төмөр луу жилийн намар 9 настайдаа Дэлгэрцогт сумын бага сургуульд элсэн оржээ.
6.    Сургуульдаа дуу дуулдгаараа алдаршиж “Дуучин шар” хэмээх хочтой болсон байна.
7.    Н.Норовбанзадын анхны дуулж сурсан уртын дуу нь “Сэрүүн сайхан хангай” хэмээх дуу аж. Тэрээр “Сэрүүн сайхан хангай бол миний зүрхний дуулал, миний сүлд дуу юм” гэжээ.
8.    Түүнийг гуравдугаар ангид орох жил буюу 1942 онд эцэг Дамдин нь нас барж, тэрээр сургуулиа орхин малчин болов.
9.    1946 оны гал нохой жил буюу Ардын хувьсгалын 25 жилийн ойн баярт сайн дурын уран сайханч Н.Норовбанзад Нийслэл хотод ирж “Идэр Жинчин” хэмээх уртын  дууг дуулснаар их урлагт хөл тавьжээ.
10.    1949 оны хавар 18 настайдаа Банзрагч хэмээх залуутай танилцан тэр жилийн намраа гэрлэж Мандалговь хотод суурьшив.
11.    1950 оны бар жилийн намар 19 настайдаа анхны охиноо төрүүлсэн байна.
12.    Харин 1952 оны намар 21 настайдаа ажил хөдөлмөрийн гараагаа аймгийн шүүхэд бичээчээр орсноор эхэлжээ. Үүний дараа 1954 онд Үйлдвэрчний зөвлөлд бичээч, бичиг хэргийн эрхлэгч болон дэвшсэн байна.
13.    1954 оны өвөл нь хоёр дахь охиноо төрүүлсэн байна.
14.    Тэрээр 1957 онд Москва хотод болсон Дэлхийн Залуучууд Оюутны VI-р Их Наадамд оролцож тэргүүн байр эзлэж алтан медаль хүртсэн.  
15.    1959 оны намар 3 дахь охин Дэлгэрмаа нь мэндэлсэн.
16.    Дуучин бүсгүй 1961 онд дээд сургуулиа төгссөн байна. Ийнхүү дуучны мэргэжил эзэмшсэн аж.
17.    1963 оны усан туулай жил 32 настайдаа Ардын Их Хурлын депутатаар сонгогдож 3 жил ажиллажээ.
18.    1993 онд Фүкүокагийн Азийн Соёлын Шагналыг хүртсэн. Монгол уртын дууг дэлхий дахинд таниулсан түүний гавъяаг үнэлж 1997 онд Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар цолоор шагнажээ.
19.    Анхны “Норовбанзад” шагналыг Улсын дуурь, бүжгийн эрдмийн театрын уран бүтээлчдийн Ж.Вердийн “Аида” дуурьт олгожээ. “Шилдэг Уран бүтээлч” шагналын эзнээр Үндэсний дуу, бүжгийн эрдмийн чуулгын хөгжимчин, Ардын жүжигчин, Морин хуурч Ч.Батсайхан тодорсон бол “Шилдэг оюуны бүтээл”-ээр Уртын дууг монголчуудын бүтээсэн сонгодог урлаг болохыг анх удаа шинжлэх ухааны судалгаа, шинжилгээнд тулгуурлан баталсан урлаг судалын ухааны доктор Д.Оюунцэцэг тодорч, “Норовбанзад” шагналын анхны эздээр тодоржээ.
20.    Зууны манлай уртын дуучин Н.Норовбанзад 1961 онд гавьяат, 1969 онд Ардын жүжигчин болж, 1984 онд Төрийн шагнал, 1993 онд Японы Фукуокогийн Азийн соёлын шагнал, мөн 1997 онд Монол Улсын Хөдөлмөрийн баатар цол хүртэж байв.
21.    Монголын уртын дууны их оргил болсон “Өвгөн шувуу хоёр”, “Дуртмал”, “Цэвцгэр хурдан шарга”-аас эхлээд дунд гарын “Алтан богдын шил”, “Урьхан хонгор салхи” бэсрэг дуу, “Зээргэнэтийн шил”, “Хүрэн толгойн сүүдэр” өргөн түмний сонорт хүргэжээ. Мөн “Сэрүүн сайхан хангай”, “Уяхан замбуутивийн наран” дууг дуулж Монголд болоод дэлхийд танигдсан байна.
22.    Түүнд дуулахаас гадна мөн жүжиглэх  авъяас байжээ. Мандалговь аймгийн клубд жүжигчнээр ажиллаж, “Далан худалч” жүжгийн Алимагийн дүрийг бүтээжээ.   
23.    1955 онд нөхөр Банзрагч нь “Ээмэг” жүжиг бичиж, 2000 төгрөгөөр шагнагдаад зогсохгүй аймгийн гүйцэтгэх захиргааны соёлын хэлтсийн орлогч дарга болж байжээ.
24.    Н.Норовбанзад “Би жаргалтай хүн. Хөдөлмөрийн баатар, Ардын жүжигчин, Төрийн соёрхолт, Зууны манлай гээд төр түмнээс хайрладаг алдар цол бүхнийг үлдээж тунгаалгүй бүгдийг хүртлээ. Би ер нь хаанахын ч бай хүн зонд дуугаа зориулж явахдаа жаргалтай байдаг. Ард олныхоо хайр ивээлийг өдөр тутам хүртэж явна. Тэр дундаа “Уяхан замбуутивийн наран” дуугаа дуулахдаа нэгэн ер бусын гайхамшигт ертөнцөд нисэн хүрэх мэт болж, үлэмж жаргал эдэлдэг юм даа” хэмээн нэгэн ярилцлагадаа дурдсан байдаг.