Ирэх долдугаар сард манай улсад зохион байгуулах АСЕМ-ийн дээд хэмжээний 11 дэх удаагийн чуулга уулзалтад хүрэлцэн ирэх зочид төлөөлөгчдийг баталгаатай, эрүүл ахуй, аюулгүй байдлын шаардлага хангасан хоол, хүнсний бүтээгдэхүүнээр үйлчлэх зорилгоор “АSЕМ-tag” наалтыг ашиглах саналыг Монголын хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа, эрүүл ахуй, байгаль орчны нийгэмлэг/MOSHEA/-ээс гаргажээ. Энэ талаар тус нийгэмлэгийн тэргүүн Д.Батбаатартай ярилцлаа.

-Өнгөрөгч амралтын өдрүүдэд “Мишээл экспо”-д зохион байгуулсан үзэсгэлэнгийн үеэр танай нийгэмлэгээс санал болгож буй “АSЕМ-tag” наалттай танилцлаа. Энэ ямар учиртай, ямар технологиор бүтсэн эд вэ?

-АСЕМ-ийн 11 дэх чуулга уулзалтын бэлтгэлийг хангах ажлын хүрээнд зочид төлөөлөгчдийг эх орны байгалийн, цэвэр экологийн гаралтай, үндэсний үйлдвэрлэлийн болон импортын бүтээгдэхүүнээр үйлчлэх, хуурамч бараа бүтээгдэхүүн зах зээлд нэвтрэхээс хамгаалах зайлшгүй шаардлага гарч ирж байна. “АSЕМ-tag” гэдэг нь сүүлийн үеийн нанотехнологид суурилсан аргыг ашиглаж, хэрэглэгч болон үйлдвэрлэгчид өөрсдөө маш хурдан хялбар аргаар бүтээгдэхүүнийхээ жинхэнэ эсэхийг шалгах боломжтой наалт юм. Энэ наалтыг хэрэглэснээр аж ахуйн нэгж, байгууллагууд өөрийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх ажиллагаандаа хариуцлагаа нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ тухайн бүтээгдэхүүнийхээ зах зээлийг ижил төстэй болон хуурамч бараа бүтээгдэхүүнээс хамгаалах бүрэн бололцоотой болох юм. Түүнчлэн хэрэглэгч ч гэсэн зах зээл дээр борлогдож буй бараа бүтээгдэхүүний баталгаатай, жинхэнэ эсэхэд эргэлзсэн тохиолдолд буюу тухайн бараа бүтээгдэхүүнийг шилж сонгож авахдаа уг бараа бүтээгдэхүүний талаарх бүхий л мэдээллийг хоромхон зуур шалгаж мэдэх ач холбогдолтой юм. Нөгөө талаар хэрэглэгч өөрөө зах зээлийн хөндлөнгийн хяналтыг хэний ч оролцоогүйгээр шууд тавих өргөн боломж нээгдэнэ.Энэ ч үүднээс манай нийгэмлэг уг технологийг Монголдоо нутагшуулахын тулд ASEM-ийн хурлын үеэс эхлэн хэрэглэж хэвшүүлэх санал санаачилга гаргасныг Э.Бат-Үүл даргын ажлын хэсгээс бүрэн дэмжсэн юм. Ингэснээр АСЕМ-ийн бэлтгэл ажил, хуралдааны үед хэрэглэх бараа бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд ашиглахаар болж байна. Мөн зочид төлөөлөгчдөд үйлчлэх ААН, байгууллагууд өөрсдийн бүтээгдэхүүнд ашиглах биз ээ

-Нанотехнологид суурилсан наалт гэлээ. Үүгээр хуурамч бараа бүтээгдэхүүнийг яаж ялгах боломжтой вэ?

-Энэ наалт зах зээлд хуурамч бараа бүтээгдэхүүн нэвтрэхээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор бүтээгдсэн. Олон давуу талтай. Нэг талаас хэрэглэгчид хялбараар тухайн бүтээгдэхүүний жинхэнэ эсэхийг шалгах боломжтой юм. Тухайн бүтээгдэхүүн дээр наасан энэ наалтыг ашиглан газар дээр нь шууд шалгана гэсэн үг. Нөгөө талаас “АSЕМ-tag” наалтыг ингэж шууд шалгах боломжтойгоос гадна онлайн сүлжээгээр хэрэглэгч, ажил үйлчилгээ нийлүүлэгч, үйлдвэрлэгч, хяналтын байгууллага гээд тус тусдаа шалгах боломжтой. “АSЕМ-tag” наалтын нано гадаргуу нь соронзон орны болон дулаан, гэрлийн туяаны нөлөөгөөр илрэх өнгөний хувирлаар тухайн бүтээгдэхүүний, ажил, үйлчилгээ нь тохирлын гэрчилгээ бүхий оригиналь гэдэг нь тогтоогдоно. Өөрөөр хэлбэл, гурван аргаар шалгаж болно. Тухайн хэрэглэгч дулаан мэдрэгч гадаргуу дээр хурууны өндгөөр дарж үзэхэд өнгө нь өөрчлөгдөнө. Бас соронзон талбараас шалтгаалан өнгөө солино. Энэ нь энгийн соронзны тусламжтай ажилладаг, бүтээгдэхүүний жинхэнэ эсэхийг хаана ч, хэзээ ч таньж болно гэсэн үг. Мөн өнцгөөс хамааран хоёр өөр өнгийг харуулна. Үүний зэрэгцээ онлайнаар буюу M-Checkгар утасны аппликэшн болон хамгаалалтын код ашиглан бүтээгдэхүүнийг баталгаажуулсныг шалгах боломжтой.

-Энэ технологийг ямар улсууд ашигладаг юм бол. Шинэ технологийг нэвтрүүлснээр аж ахуйн нэгж, ард иргэдэд ямар үр дүн авчрах вэ?

-Энэ технологийг БНСУ, Япон, БНХАУ, Тайвань зэрэг улсад ашиглаж байгаа. Манай улс өргөн хэрэглээний барааны 80 орчим хувийг гаднаас авдаг. Хуурамч бараа бүтээгдэхүүн нэвтрэх, иргэдийн гар дээр очих, үүнээс улбаалж хүний амь нас хохирох эрсдэл хамгийн өндөр улс. Мөн уламжлалт арьс шир, ноолуур гэх мэт үндэсний үйлдвэрлэлийн бараа бүтээгдэхүүний зах зээлийг Хятадын хуурамч бараа бүтээгдэхүүнд алдах эрсдэлтэй тулгараад байгаа өнөө үед энэхүү наалт нь  зах зээлээ хамгаалах боломжийг бүрдүүлж өгнө. Мөн хэрэглэгчдэд найдвартай, баталгаатай, аюулгүй бүтээгдэхүүнээр үйлчлүүлж байгаадаа сэтгэл хангалуун байна. Өөрөөр хэлбэл, хүнсний эрүүл ахуй, аюулгүй байдал төдийгүй бусад бүхий л бараа бүтээгдэхүүний жинхэнэ эсэхийг энэ наалтаар дамжин шалгаж болно.

-Энэ наалтыг чухам ямар бүтээгдэхүүн дээр наах юм бэ. Зөвхөн хүнсний бүтээгдэхүүн гэж ойлгож болох уу?

-Зөвхөн хүнсний бүтээгдэхүүнээр хязгаарлагдахгүй. “АSЕМ-tag”-ийг ашиглан эм, эмийн бэлдмэл, архи дарс, эрүүл мэндийн нэмэлт бүтээгдэхүүн, тасалбар, баталгааны карт зэрэг хүнсний бус бүхий л бүтээгдэхүүнд ашиглаж, хуурамчаас нь маш богино хугацаанд ялгаж болно.

-Энэ наалт хэдий хугацаанд ашиглагдах юм бэ?

-Мэдээж, АСЕМ-ын хурал болдгоороо болоод л өнгөрнө. Зөвхөн гадны зочид төлөөлөгчид эрүүл аюулгүй бүтээгдэхүүнээр хангагдаад өнгөрөх төдийгүй манай нийт ард иргэд цаашид эрүүл аюулгүй, чанартай, хуурамч бус бараа бүтээгдэхүүнээр үеийн үед хангагдаж амьдрах учиртай. Иймээс энэ наалтын ач холбогдлыг иргэн бүр, үйлдвэрлэгч бүр, төр засгийн тодорхой эрх мэдэл бүхий байгууллага, албан тушаалтнууд бүрэн мэдэрснээр олон жил ашиглагдах боломж бүрдэж байгаа юм. Саяхны үзэсгэлэнгийн үеэр манай наалтыг сонирхох иргэн, аж ахуйн нэгжийн тоо их байсан төдийгүй зарим иргэн, аж ахуйн нэгж бидэнтэй урт удаан хугацаанд хамтран ажиллах талаар саналаа илэрхийлсэн.