"Увс нуур" галын наадмын үеэр "Шүтээн Хайрхан" ХХК-ийн захирал С.Жаргалсүрэнтэй ярилцлаа. Тэрбээр 2013 оноос Увс нуур галын бөхчүүдийн хоолыг хариуцан ажиллаж буй. 

-Танд энэ өдрийн мэндийг хүргэе. "Увс нуур" галын бөхчүүд жилийн жилд бэлтгэлдээ гардаг Шүтээн амралтын газар хэзээ байгуулагдсан бэ? Та өөрөө Увс аймгийнх уу?

-Хүмүүс ихэвчлэн та Увс аймгийнх уу гээд л асуудаг юм. Угтаа би Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэн сумын хүн л дээ. Миний бага балчир нас Цамбагарав уулынхаа өвөрт өнгөрсөн. 1970 онд анх нутгаасаа гарч энэ нутгийг зорьж ирж байлаа. Өдий 60 гаран нас хүртлээ Налайхын уурхайг түшиглэж явсан. Хань бид хоёр уурхайчин хүмүүс. 2009 оноос эхлээд энэ газарт ямар ч хүн байхгүй, онгон дагшнаараа байхад амралтын газраа бүтээн байгуулж байлаа. Төв аймгийн Эрдэнэ сумын Шүтээн амралтын газрыг байгуулсан хэрэг.

-"Увс нуур" галын бөхчүүд хэзээнээс Шүтээн амралтын газарт бэлтгэлд гарч байгаа вэ?

-Увс аймгийн бөхчүүд 2013 оноос хойш манай амралт дээр галд гарч байгаа. Бөхчүүдийг ирэх дөхөхөд би өөрөө бэлтгэлд гарч байгаа юм шиг л цэвэрлэгээгээ хийж, хоол ундаа хариуцан ажилладаг. 

-Бөхчүүдэд ихэвчлэн ямар хоол хийж өгдөг вэ? Гал тогоондоо хэдэн хүн ажиллаж байна вэ?

-Гал тогоогоо хоёр эмэгтэй дүү, хүргэнтэйгээ хамт хариуцдаг. Туслахуудтайгаа нийлээд арав гаруй хүн өглөө 5 цагаас орой 10 цаг хүртэл гал тогоондоо ажилладаг. Бөхчүүдийн хоолыг хийхдээ ихэвчлэн Монгол хоолоо хийж өгнө. Наадам дөхсөн үед бөхчүүд маань гурилтай шөл, хар цай л уудаг. Бусад үед бол хуушуур, бууз гээд Монгол хоолоо иддэг.

-Өдрийн гурван хоолтой юу? Хийхдээ порц ихтэй хийнэ биз?

-Өдрийн дөрвөн хоол хийдэг. Өглөөний цайнд гэрийн боорцог, бантан хийж өгдөг. Өдөр, орой бол нэг, хоёрдугаар хоол. Бөхчүүдийн хувьд орц, норм бол их шүү дээ. Цадахгүй, нэмүүлэх тохиолдол их бий. Энэ жил 50 орчим хүний хоолыг бэлдлээ. 50 хүнд цуйван хийж өглөө гэж бодоход 20 том дугуй гурил хүрдэггүй. Хоолны порцын тухайд ахиухан өгдөг. Үхрийн дөрвөн гуя авчраад хоол хийхэд арав гаруй л хонодог. Хажуугаар нь хонь төхөөрдөг. Өдрийн хоолонд хоёр хонины мах чанахад нэг их илүү гардаггүй.

-Бөхчүүд хоолондоо ихээхэн ач холбогдол өгдөг шүү дээ. Тийм дээ тогоочийн хувьд амт, шимтэй хоол хийхийг зорьдог байх?

-Тэгэлгүй яах вэ. Сүүлийн үед бөхчүүд өөх тостой хоолонд их муу болсон байна лээ. Ихэвчлэн хар мах, сүүлний өөхтэй хоол хийж өгдөг. Бөхчүүддээ сэтгэл гаргаж, амт чанартай эрүүл хоол хийж өгөхийг зорьдог. Үүний үр дүнд бөхчүүд маань амжилт гаргадаг байх гэж боддог. Амжилт гаргасан, цолоо ахиулсан бөхчүүд маань галаа эргэж ирч, бөхийн овоон дээрээ хүндэтгэл үзүүлдэг. Байнга Шүтээн амралтдаа галд гардаг учир энд бөхийн овоотой.

-Баяр наадмын өдрүүдэд бөхөө үзэж баярладаг уу? 

-Наадам дөхөөд ирэхээр бөхчүүд минь яадаг бол гээд л сэтгэл догдлоно. Наадмын өдөр сүүгээ өргөөд л, телевизийнхээ өмнөөс босдоггүй. Заримдаа ч даваа болгон дээр сүү өргөдөг.

-2022 оны наадмаар шөвгийн дөрөвт П.Бүрэнтөгс, О.Хангай аварга хоёр барилдахад хэнийг нь дэмжсэн бэ? 

-О.Хангай аваргыг түрүүлдэг жил Ховд нутагтаа очсон байсан л даа. Тухайн жил нутгаасаа О.Хангай аваргыг дэмжсэн. Гэхдээ Увс аймгийнхаа бөхчүүдэд хайртай. Энэ хэдийгээ шүтдэг, биширдэг, бахархдаг. 

-Ярилцсанд баярлалаа.

Д.Батчулуун