Удахгүй Ерөнхийлөгчийн сонгууль болно. Саналын хуудсыг УИХ-ын
сонгуультай адил автомат машинаар авч, бас тоолж, эцсийн дүн
баталгаажуулна. Гэтэл эрх баригчдын эс тооцвол улс төрийн намууд автомат
машинд эргэлзсэн хэвээр. Тэр ч бүү хэл, АН-ын зарим гишүүний амнаас
“Энэ машины ачаар л би өнөөдөр парламентын гишүүн боллоо” гэх үгийг
унагах нь бий. Тэгвэл ах намынхныг өвдөг шороодуулж, АН-ынханд ивээлээ
хайрласан автомат машины талаар зарим хүн юу гэж хэлэв. Удахгүй Ерөнхийлөгчийн сонгууль болно. Саналын хуудсыг УИХ-ын сонгуультай адил автомат машинаар авч, бас тоолж, эцсийн дүн баталгаажуулна. Гэтэл эрх баригчдын эс тооцвол улс төрийн намууд автомат машинд эргэлзсэн хэвээр. Тэр ч бүү хэл, АН-ын зарим гишүүний амнаас “Энэ машины ачаар л би өнөөдөр парламентын гишүүн боллоо” гэх үгийг унагах нь бий. Тэгвэл ах намынхныг өвдөг шороодуулж, АН-ынханд ивээлээ хайрласан автомат машины талаар зарим хүн юу гэж хэлэв.Ж.Сүхбаатар: Яагаад гарсан дүнг баталгаажуулж болохгүй гэж
Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн хуульд УИХ дахь МАН-ын бүлгийн гишүүдийн зарим нэг саналыг тусгасан гэж байгаа ч бидний хувьд саналыг хангалттай тусгаагүй, хэлэлцүүлээгүй. Манайхны хувьд эргэлзэж байгаа зүйл нь Хөвсгөл, Дархан, Эрдэнэт, Улаанбаатар зэрэг хүн ам ихээхэн төвлөрсөн суурин газруудад сонгуулийн үр дүнг зарим нь автомат машины сонгууль болсон гэж шүүмжилж буй энэ цаг үед санал тооллогыг хяналтад илүү суурилсан байдлаар анхаарч илүү сайн хяналтыг тавих ёстой гэж үзэж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, дүүрэгт хоёрхон хэсэг биш яагаад дээр нэрлэсэн газруудад саналыг гар аргаар тоолох маягаар автомат машины дүнг баталгаажуулах, гарч буй дүнг баланслуулах үүднээс хосломол хэлбэрийг хэрэглэж болохгүй гэж. Энэ бол хүн хүч, зардал чирэгдэл талаасаа тийм ч хүндрэлтэй биш. Үүнийг хууль тогтоогчид эргэж харж, эргэлзээ, сэжиг таамгыг арилгасан, сонгуулийг илүү шударга, хууль ёсны явуулахад анхаарах байх. Сонгогчдын санал автомат машин дээр тоологдохоос гадна давхар хяналтын нэмэлт арга хэмжээнүүдийг авсан байдалд сонгууль болох ёстой. Түрүүнд миний хэлсэн хүн амын 60 гаруй хувийг бүрдүүлж буй томоохон төвлөрсөн суурин газруудад хяналтын нэмэлт механизмыг ашиглах нь цаг үеэ олсон зөв шийдэл болно.
Ц.Нямдорж: Маргаан одоо хүртэл тасраагүй
Дараа нь автомат машины хууль гаргасан даруйдаа сонгуулийн хуулиа баталсан шүү дээ. Ерөөсөө энэ Монгол чинь бараг сонгуульгүй болчихлоо. Автомат машиныг тойрсон маргаан одоо хүртэл тасраагүй. Өөрсдөө л “Сайхан, шударга сонгууль боллоо” гээд байгаа болохоос биш тэр автомат машины дүнг нүдээрээ үзэж, баталгаажуулах гарцаагүй шаардлага бий. Үнэн худал эсэхийг нь нягталж байж хэрэглэх ёстой байсан юм. Анх Америкаас энэ автомат машин гээчийг чинь оруулж ирээд туршиж байсан. Түүний дараа хэвлэлд “Энэ автомат машин чинь Америкийн бүх шатны сонгуульд луйвар хийсэн эд байна” гэж баримт нотолгоотой нь бичсэн байдаг.
Б.Жаргалсайхан: Хорыг хороор гэж л энэ
МАН эрх барьж байхдаа Сонгуулийн хуульд өөрчлөлт оруулах замаар бүх булхай луйвраа хийсэн. Тэрхүү булхай луйврыг нь АН-ынхан буцааж булхай луйвраар дарлаа. Хорыг хороор гэдэгчлэн булхайг булхай хийж дарахаас арга байгаагүй. Хэрэв энэ удаад автомат машины аргаар МАН-ыг буулгаж аваагүй бол дахиад л төрийн эрхэнд эзэрхэх байсан. Гэхдээ АН-ынхан дараагийн удаа битгий луйвраа хэрэглээрэй. Ингээд л болно. Тэгэхгүй бол техник ашиглан хийсэн луйвраа зогсоохгүй бол МАН-ынхан шиг дотроосоо ялзарна шүү.
Р.Бурмаа: Машинд бүрэн найдаж болохгүй
Санал тоолох машинд бүрэн найдаж болохгүй. Гэхдээ сонгогчдын саналыг машинаар тоолохоор болсон нь дэвшилт. Маргаантай асуудал гарсан, программ хангамж найдвар төрүүлэхгүй байгаа, саналын дүнд итгэхгүй байх зэрэг тохиолдол гарч болно. Энэ үед иргэдийн бөглөсөн саналын хуудсыг гараар тоолох боломж ч бий. Ийм хувилбар байгаа. Тодруулбал, санал тоолох төхөөрөмжийг ашиглаад сонгууль будилаантуулах гэсэн оролдлого гарвал нотлох баримт буюу иргэдийн өгсөн саналын хуудсыг давхар тоолох боломж бий.
Л.НИНЖ
