Асуудал ч босох шинжтэй болоод ирлээ. Ард түмний нэрээр авсан 1.5 тэрбум ам. доллар манай улсад байхгүй байна. Анхнаасаа энэ мөнгө Монголд орж ирсэн гэдэг нь тун эргэлзээтэй болоод явчихлаа. Тэгсэн мөртлөө манай улс хүүнд нь 200 орчим сая төгрөгийг өдөр бүр төлөөд байдаг. Сангийн сайд асан Д.Хаянхярваагийн тооцоогоор бол манай улс минут тутамд 12 сая төгрөгийг энэхүү дуулиант бондын хүүнд алдаж байгаа аж.  

Уг нь ард түмэн ч, улс төр, бизнесийн хүрээнийхэн ч энэ мөнгийг дотоодын зах зээл дээр эргэлдүүлж байгаа гэж ойлгосон. Бүр тодорхой хэлбэл Монголын үндэсний арилжааны банкуудад өндөр хүүтэй зээлээд, түүгээр нь гадаадад дахь зээлийн хүүгээ төлдөг гэж ойлгоод байсан. Энэ худлаа байжээ. Хэсэг бүлэг хүмүүс хуйвалдан зориуд ийм ойлголтыг төрүүлж чаджээ. Тэр ч бүү хэл Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг удаа дараа “Чингэс” бондын мөнгийг Монгол банk хариуцан арилцааны банкуудад байршуулсан гэж мэдэгдсэн. Баримт түшин бичье. Тэрээр сэтгүүлчидтэй уулзахдаа “Өнөөдөр бондын хөрөнгөөс нэг төгрөг ч зарцуулаагүй байгаа.

 Алдагдал огт хүлээгээгүй. Монголбанк улсын нөөцийн 2.7, бондын 1.5, нийт 4,2 тэрбум ам.долларын менежмент хийж байгаа. Зарим хэсгийг нь арилжааны банкинд илүү хувийн хүүтэйгээр байршуулах гэх мэтээр зохицуулалт хийж байгаа” хэмээн мэдэгдсэн юм. Эх сурвалж: http://www.zasag.mn/news/id/646. Тэгвэл ерөнхий сайд ч бас худлаа хэлсэн байна. Энэ мөнгийг Монгол банk Н.Алтанхуягийн яриад байгаа шиг Монголын арилжааны банkуудад биш гадаадад бүхлээр нь байршуулжээ. Эсвэл Монгол банкныхан Ерөнхий сайддаа бондын мөнгийг монголд байгаа гэж танилцуулчихаад гадаадад байршуулчихсан байж мэднэ. Учир нь Засгийн газар Монгол банктай санхүүгийн зуучлалын гэрээ байгуулж “Чингэс” бондын мөнгийг удирдах эрхийг нь өгсөн юм. Ийм бүрэн эрхтэй болсон Монгол банк “Чингэс” бондын 1.5 тэрбум ам.долларыг бүхлээр нь гадаадад гаргажээ. 

Хамгийн ноцтой нь аль улсад, ямар банкинд хадгалуулсныг бүрэн нууцалж байгаа юм. Улсын нууц гэдэг үндэслэлээр энэ мөнгөний хүүг ч хэлэхгүй. Нөхцөл байдал ийм болсныг гадарласан МАН-ын бүлэг Монгол банканд шалгалт оруулах ажлын хэсэг байгуулсан. Харин тэднийг ажлын хэсэг байгуулж шалгалт оруулах эрх бүхий газар биш гэж үзээд мэдээлэл өгөхөөс татгалзаад байгаа аж. Тэгэхээр энэ нууцыг хэн мэдэж байгаа вэ? Яагаад ард түмнээс нуугаад байна вэ? Ард түмний нэрээр авсан зээлээ яагаад ард түмэндээ үнэнээр нь тайлагнахгүй гадаадад хадгалуулсан байх вэ? Энийг хэн мэдэж хийсэн бэ? Ард түмний 50 орчим хувийн саналыг авсан сөрөг хүчнийхэний шалгалтыг яагаад оруулахгүй гээд тэднээс бас нуугаад байна вэ? Нуух ямар шалтаг, шалтгаан байна вэ? Сөрөг хүчнийхэн энэ мөнгийг булаагаад л авчихав гэж. Энэ мэт олон асуудал урган гарч байна. С.Баярын Засгийн газрын үед эдийн засаг хүндэрч ард иргэд банкнаас мөнгөө татаж эхэлсэн. Тэгэхэд С.Баярын Засгийн газар ард иргэдийг банкнаас мөнгөө татах хэрэггүй төр батлан даалт гаргана гэж мэдэгдэж байсан юм. Өөрөөр хэлбэл үндэснийхээ банкуудад итгэхийг иргэдээсээ гуйж байсан. Гэтэл Н.Алтанхуягийн Засгийн газрын үед ард түмний нэрээр авсан мөнгөө үндэснийхээ банкуудад хадгалуулсан гэж тайлбарлачихаад хадгалуулаагүй байжээ. Энэ үйлдэл нь Засгийн газар нь банкууддаа итгэхгүй байна гэж ойлгож болох юм.

Өөр нэгэн маш ноцтой мэдээлэл байна. Ард түмний нэрээр бид 1.5 тэрбум ам.доллар буюу бэлэн мөнгө л авсан гэж ойлгосон. Гэтэл энэ мөнгөний хагас нь зарим улсын засгийн газрын үнэт цаас, урт хугацаатай бондууд, хөрвөх чадвар өндөртэй үнэт цаасуудад байршиж байгаа сураг гарлаа. Бид бонд гаргаад мөнгө босгосон л гэж ойлгосон. Гэтэл манай 1.5 тэрбум ам.долларын зарим хэсэг нь өөр улсын бонд болчихсон цохиж яваа юм бишүү?  

Сонирхолтой нь Монгол банкныхны тайлбараар бол гадаадын хамгийн найдвартай активуудад байршиж бай¬гаа аж. Найдвартай активууд гэдэг бол жирийн ард иргэдийн мэдэхгүй ойлголт бөгөөд санхүүгийн хүний тодорхойлолтоор зөвхөн мөнгө гэсэн үг биш аж. Дээрх өөр улсын бонд, хөрвөх чадвартай үнэт цаасууд ч ороод явчихдаг бололтой. Ийнхүү Монголын ард түмний нэр нүүрээр авсан 1.5 тэрбум ам.доллар Монголд алга байна. Түүнийг шалгах гэсэн сөрөг хүчнийхэнийг оруулахгүй байна. Хаана аль улсад, ямар банканд хадгалуулсан нь нууц байна. Ард түмэн энэ бүхний үнэнийг мэдэх эрхтэй. Яагаад гэвэл бид, бидний үр хүүхэд  эргүүлэн төлнө.