Европын холбооны нэгэн улсад манай улсын төрийн дээд өндөр албан тушаал хашиж байгаа таван эрхэм мөнгө угаасан хэрэгт шалгагдаж байгаа талаар бид мэдээлж байсан.  Тэгвэл эл мөнгө угаасан гэх хэрэгт нэр нь холбогдсон эрхмүүдийн нэг нь ХБНГУ-д элчин сайдаар сууж буй Б.Даваадорж хэмээгдээд байгаа билээ. Харин түүнээс гадна дөрвөн албан тушаалтанд хэн хэний нэр цохиж явааг таашгүй юм.

    Өмнө нь германчууд Д.Тэрбишдагвыг элчин сайд байхад нь хүний наймаатай холбогдсон хэмээж 48 цагийн дотор нутгаасаа гарахыг шаардаж байсан. Тэр үеэс тус улсынхан Монголын элчин сайд, дипломатчдыг нарийн нягт шалгаж, анхааралдаа авсан нь ойлгомжтой. Гэтэл үүнд нь  Б.Даваадорж ийн өртөөд байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, ХБНГУ-д Монгол Улсыг төлөөлөн суугаа  Элчин сайд, эрх ямбатнууд байнга хэл ам таталж ирсэн нь тэдэнд элчин сайд, төлөөлөгчдөд итгэх итгэлгүй болгох үүдийг нээж өгсөн юм.

Өдгөө Б.Хурцын асуудал, С.Энхбат агсаны хэрэг Германд хүндээр тавигдсан хэвээр байгаа юм. Гэтэл дахин Б.Даваадорж элчин сайдын хэрэг ийн шуугиан тарих нь тэр.  Энэ мэт Монголын нэрийг сайнаар биш саараар гаргасаар байгаа дипломат төлөөлөгчид цөөнгүй.

Уг нь дипломат төлөөлөгчид Монголын томоохон албан тушаалтнуудаас илүү хангамж сайтай. Гэтэл тэдний шуналаасаа болж үргэлж  хууль бус хар тамхи, бохир мөнгөний хэрэгт хутгалдаж явах юм.
 
Цөөхөн хэдэн баримтыг эргэн сөхөхөд, Монгол Улсаас Кувейт улсад суух Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд асан К.Сайраны хэрэг энэ оны дуулиан гэхэд бараг л хэлсдэхгүй. ТЕГ-аас түүнийг Эрүүгийн хуулийн 79 дүгээр зүйл анги болох эх орноосоо урвахыг оролдсон гэмт хэрэгт буруутган шалгаж эхэлсэн.  Тэрээр Монголдоо ирсэн ч эрүүл мэндийн асуудалтай байгаа тул хэргийг түр түдгэлзүүлээд байгааг та бүхэн санаж байгаа биз ээ.

  Өөр улсад Элчин сайдын суудалд сууж байсан хэрнээ хууль бус үйлдлээрээ Германд баривчлагдсан нэгэн. Энэ бол Монгол Улсаас Австри улсад суугаа ЭСЯ-нд атташегаар ажиллаж байсан С.Эрдэнээ. ХБНГУ-д тамхины хууль бус наймаа хийсэн хэргээр 11 жилийн өмнө саатуулагдаж байсан.  С.Эрдэнээг Гадаад хэргийн сайд асан Л.Эрдэнэчулууны дотно анд гэдгээр хүмүүс сайн мэднэ.

БНБУ: Түүнчлэн дипломат албанд ажилладаггүй хэрнээ дипломатч гэх паспорт ашиглаж  их хэмжээний хар тамхи ХБНГУ-д зөөвөрлөсөн  Н.Энхбат гэгч байна. Тэрээр БНБУ-ын Элчинд ажиллаж байхдаа, ОХУ-д Элчин зөвлөх байхдаа ч тамхины наймааны хэрэгт холбогдож байсан гэдэг.  Энэ мэт үйлдлүүд нь ХБНГУ-аар эцэс болж, баривчлагдсан.

Мөн л БНБУ дахь Монгол Улсын Элчин сайдын яаманд ажиллаж байсан Г.Дашдаваа гэгч нь эхнэрийн хамт тамхины наймаа хийсэн хэрэгт сэжиглэгдэж баахан л асуудал үүсгэж байсан.

Франц: Б.Санжмятав нь Франц дахь ЭСЯ-ны Элчин зөвлөхийн алба хашиж байхдаа  хууль бус наймаа хийсэн хэргээр шалгуулж байсан. Мөн тус улсын ЭСЯ-ны атташегаар ажиллаж байсан Н.Баялаг-Эрдэм Английн хилээр их хэмжээний тамхи хууль бусаар оруулж байгаад баригдсан.

Гадаад хэргийн сайд асан Л.Эрдэнэчулууны туслахаар ажиллаж байгаад дипломат албанд шилжсэн Д.Далайжаргал “заншил ёсоор” өнөөх л тамхины хууль бус наймаанд оролцсон.  Франц дахь Монгол Улсын Элчин сайдын яаманд зөвлөхөөр ажиллаж байхдаа  эл хэрэгт холбогдсон.

Беларусийн Брестэд сууж байсан Монгол Улсын консул Х.Болдбаатарын хэрэг. Цэвэгмэд гэх Польшид хууль бус тамхины наймаа эрхлэгч хүнийг шүүхээс батлан даалтад авч, оргуулсан. Ингээд тус улсын хууль хяналтынхан Х.Болдбаатарыг дээрх наймаачинтай хамсаатан хэмээн сэжиглэж саатуулсан байдаг.

  Дээрх хэргүүд бол цөөхөн хэдээ жишээ. Үүнээс цааш элчин сайд, төлөөлөгчдийн олон арван хэрэг шалгагдаж, мөрдөгдөж, ял ноогдуулсаар цааш хөвөрч байгаа билээ.

     Гадаад хэргийн сайд Л.Болд хэлэхдээ “Элчин сайд бол тухайн улсыг олон улсад сурталчлах статус болдог. Энэ утгаар маш өндөр шалгуураар тухайн хүнийг Элчин сайдаар ажиллуулах эсэхийг шийддэг. Хэрэв Элчин сайдын ажлыг гүйцэтгэх хугацаанд ямар нэгэн хариуцлага алдсан бол эргүүлэн татах арга хэмжээ авдаг” гэв.

   Тэгвэл сайдын хэлж байгаагаар Элчин сайдууд улсаа олон улсад сайнаар сурталчлах үүрэгтэй баймаар юм. Гэтэл манай элчин сайдууд  “хийсэн хэрэг, хууль бус үйлдлээрээ” л сурталчлаад байх шиг.