“Нарангийн энгэр”-т өнгөрсөн баасан гаригт гурван шарил ухсан хэрэг шуугиан тарьж байна. Уг нь ийм төрлийн хэрэг сүүлийн жилүүдэд гарах нь багасч, нам жим болоод байсан гэхэд хэлсдэхгүй. Дээхин үед шарил ухсан хэргүүд шил шилээ даран гарч энэ төрлийн гэмт хэрэг үйлддэг этгээдүүд бүлэг бүлгээрээ байсныг учир мэдэх хүмүүс хэлдэг.

Харин оршуулгын газрууд хараа хяналттай болж, энэ төрлийн гэмт хэргийн шийтгэл хүндрээд ирэхээр багасаад ирсэн ч байж болох юм. Цаашлаад үүнийг үйлдэхийг хүсэгчдийн ухамсар, орчин, сэтгэлзүйд нь ч өөрчлөлт орсон байж болох юм.

Гэвч хэдхэн хоногийн өмнө ийм төрлийн хэрэг гарлаа гэх шум тарсанд олон хүн цочирдов. Монголчууд өөрсдийн гэсэн ёс жаягтай, хүмүүжил, бэлгэдэлтэй улс. Тэдэнд өөд бологсдынх нь ясыг өндөлзүүлж шарилыг нь ухсан гэх мэдээлэл хүндээр дусах нь ойлгомжтой. Тэгвэл энэ төрлийн хэргийг ямар гэгчийн улс үйлддэг вэ?
Жигшмээр гэмээр уг хэргийн эзэн холбогдогч хийгээд, ийм төрлийн хэрэг хэрхэн давтагдаж байгаа талаар доорх мэдээллийг бэлтгэлээ.
Шарил ухсан хэргийн мөрөөр Нарангийн энгэрт очив. Тэнд гурван ч шарилын толгой хэсгийг ухаж хаясан байдалтай байв. Хамгийн сэтгэл эмтлүүлмээр зүйл нь үр хүүхэд, ар гэрийнхнийг нь бичиж тэмдэглэсэн гашуудлын үгтэй цаас нь хүртэл салхинд хийсч харагдав.

Хэргийг тодруулахаар тус газрын манаач гэх эмэгтэйтэй уулзахад “Ийм төрлийн гэмт хэрэг мэр сэр гардаг. Энэ том газрыг тэр бүр бүгдийг нь шалгаад байх боломж байдаггүй. Хэрэгтнүүд дөнгөж оршуулсан, оршуулаад долоо хоносон шарилуудыг ухах тохиолдол их гардаг. Бидний зүгээс цагдаагийн байгууллага, холбогдох газруудад нь мэдэгдэхэд хяналт тавьж шалгах нь ховор байдаг” гэв.
Юутай ч хэргийн талаар цагдаагийн байгууллагаас тодруулахад “ Ийм төрлийн хэрэг гарсан гэх дуудлага хараахан ирээгүй байна. Хэрэв шарил ухсан бол Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 129.1-т булш сүйтгэсэн буюу түүнд байсан эд зүйлийг авсан бол хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тавин нэгээс хоёр зуун тавь дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, 251-350 цаг хүртэлх хугацаагаар албадан ажил хийлгэх, эсхүл гурваас дээш зургаан сар хүртэл хугацаагаар баривчлах ял шийтгэнэ гэж заасан байдаг.

Харин энэ талаар оршуулгын газрыг зохион байгуулах гол эрхтэй ганц байгууллага болох “Улаанбаатар буян” ХХК-ийн үйлчилгээ хариуцсан захирал Д.Мөнхнасангаас зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Нарангийн энгэрт шарил ухсан хэрэг гарсан гэсэн. Энэ талаар мэдээлэл өгөөч?
-Тийм. Уг хэргийг СХД-ийн цагдаагийн хэлтэст мэдэгдсэн. Ер нь Нарангийн энгэр хамгийн том оршуулгийн газар бөгөөд 300 гаруй га газар эзэмшдэг. Жил болгон шарил ухах хэрэг гардаг. Ялангуяа өвөл тогтмол гардаг. Энэ хэрэгт цагдаагийн байгууллагаас авсан дорвитой арга хэмжээ байдаггүй. Үзлэг шинжилгээ хийгээд зураг л аваад явдаг.

-Оршуулгыг таниулж, ар гэрийнхэнд нь мэдүүлнэ биз дээ?
-Оршуулга хийгдээд 10 хоноод цогцос танигдахгүй болдог. Тиймээс таниулах боломжгүй. Ар гэрийнхэнд нь цагдаагаас мэдүүлэх боломжтой.

-Нарангийн энгэрийн оршуулгын газрыг танайхаас хариуцдаг биз дээ?
-Оршуулгын газрын газар олголтыг “Буян” компаниас олгож, хоёр харуул үйл ажиллагаа явуулж, хариуцаж ажилладаг. Гэхдээ энэ том талбайд хяналт тавьж ажиллах хэцүү. Тэлүүлэхгүй байх тал дээр нь анхаарч ажиллаж байгаа.

-Шинэ шарилуудыг түлхүү ухдаг гэх мэдээлэл байна?
-Шинэ шарилууд 7-10 хоноод ухагддаг. Шарил ухаад аваад хэрэглэдэг зүйл байдаггүй болов уу гэж би бодож байгаа. Анзаарахад хорогдсон эд зүйлийг нь хийгээд байдаг айл бага харагддаг. Хорогдсон эд зүйлийг нь дуурайж зурах, зургийг нь аваад хийдэг болсон байна лээ. Өөрөөр хэлбэл, домнож хийдэг болсон байна лээ.

Ер нь ухагдсан шарилыг хараад байхад дандаа цээжний дээд хэсгийг ухаад л хайрцагийг нь эвдэлдсэн байдал харагддаг. Энэ тал дээр цагдаагийн байгууллага дүгнэлтээ гаргах байх. Шарил ухсан хүн баригдаж байгаагүй.

-Дээрх гурван шарилын тухайд ар гэрийнхэнд нь мэдэгдсэн үү?
-Ар гэрийнхэнд нь бид мэдэгдээгүй. Шаардлагатай бол цагдаагийнхан мэдэгдэх ёстой.
Дашрамд хэлэхэд, “Нарангийн энгэр”-ийн оршуулгын газарт 2008 онд 26, 2009 онд 29, 2010 онд 15 гэх мэт жилдээ л 20 орчим шарил ухагдсан тоо байгааг эх сурвалж мэдээлэв.