“Эко Алтан Заамар” компанийн ашиглалтын хоёр лиценз шүүх дээр маргаантай байгаа талаар өчигдөр бид мэдээлсэн. Үүнтэй холбогдуулан АМГТГ-ын Кадастрын хэлтсийн тусгай зөвшөөрлийн бүртгэл хариуцсан мэргэжилтэн Б.Тамираас зарим зүйлийг тодрууллаа.

 -Төв аймгийн Заамар суманд “Эко Алтан Заамар”-ын  ашиглалтын хэдэн лиценз байдаг юм бэ?

-“Эко Алтан заамар” компанийн хувьд Заамар суманд ашиглалтын дөрвөн тусгай зөвшөөрөл хүчин төгөлдөр бүртгэлтэй байна. Туул голын онцгой хамгаалалтын бүсэд хамаарагдах MV-007712, MV-007713 тусгай зөвшөөрлийг анх “Их тохойрол” гэдэг компани эзэмшиж байсан юм.

-Хэдэн оноос “Эко Алтан Заамар”-ын нэр дээр шилжсэн бэ?

-“Их тохойрол” компани зөвшөөрлөө 2016 онд “Эко Алтан заамар”-ын нэр дээр шилжүүлсэн. Энэ компани өмнө нь “Эко Алт” нэртэй байж байгаад 2017 оноос “Эко Алтан Заамар” гэж нэрээ өөрчилсөн.

-Ил уурхайн онцгой бүсэд хамаарагдах зөвшөөрлийг цуцлах дүгнэлтийг БОАЖЯ-аас хоёр удаа гаргаж байсан гэсэн. Гэтэл АМГТГ-т энэ шийдвэр ирээд л гацдаг гэж ярьж байна лээ. Энэ тал дээр тайлбар өгнө үү?

-БОАЖЯ-аас бидэнд 2018 оны долдугаар сарын 20-ны өдөр “Эко Алтан Заамар”-ын зарим лицензийг цуцлах дүгнэлт ирүүлсэн. Тодруулбал, тус уурхай нь байгаль орчныг хамгаалах, нөхөн сэргээлт хийх үүргээ биелүүлээгүй, “Усан сан бүхий газрын энгийн хамгаалалтын бүсэд олборлолт явуулж эхэлсэн, тусгай зөвшөөрөл бүхий талбайд холбогдох арга хэмжээ авах, нөхөн сэргээлт хийх үйл ажиллагааны гэрээ”-ний 2.2-ийг зөрчиж, Туул голыг бохирдуулж байсан. “Эко Алтан Заамар” ХХК-ийн ашиглалтын MV-007712 тусгай зөвшөөрлийг “Ашигт малтмалын тухай хууль”-ийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.5, 56.1.8 дахь заалтыг үндэслэн цуцлах үндэслэл болно гэсэн дүгнэлт бидэнд ирүүлсэн юм. Харин АМГТГ тусгай зөвшөөрөл цуцлахын тулд компанид сонсох ажиллагаа явуулдаг. Сонсох ажиллагаа гэдэг нь таны өмчийг цуцлахын тулд таны тайлбарыг сонсдог гэсэн үг. Энэ хүрээнд тус компаниас хийсэн тайлбараар дутуу гэсэн бүх бичиг баримт болон бусад зүйлийг бүрэн хавсаргаж ирүүлсэн байсан. “Эко Алтан Заамар”-аас ирүүлсэн баримтыг бид БОАЖЯ руу “Танайхаас ирүүлсэн дүгнэлт үндэслэлгүй байна” гэж явуулсан. Яагаад ингэж үзсэн шалтгаанаа ч хавсаргасан. Ингэснээр тус уурхайн үйл ажиллагааг цуцлах үндэслэлгүй болж байгаа юм.

Мөн сумын иргэдээс нь “Эко Алтан Заамар”-ын үйл ажиллагааг цуцлуулахыг шаардсан гэсэн. Гэтэл сумын багийн иргэдийн хурлаар уг асуудлыг хэлэлцээд уурхайтай хамтарч ажиллахаар болсон байсан. Энэ протоколоо АМГТГ-т ирүүлсэн шүү дээ.

-Яамнаас нөхөн сэргээлт явуулаагүй гэж дүгнэсэн байна. Танайхаас БОАЖЯ-аас ирүүлсэн дүгнэлтийг үндэслэлгүй гэж үзэхдээ тус уурхай үнэхээр нөхөн сэргээлт явуулсан эсэхийг яаж мэдэж уг шийдвэрийг гаргасан юм бэ?

-АМГТГ-аас тус компанид сонсох ажиллагаа явуулахад нөхөн сэргээлтийг яаж хийсэн тухайгаа зургаар хавсаргаж ирүүлсэн. Харин хяналт, шалгалтыг мэргэжлийн хяналтын байгууллага хийнэ.  

-Ер нь ашиглалтын лицензыг ямар үндэслэлээр цуцалдаг юм бэ?

-Ашигт малтмалын тухай хуулийн 56 дугаар зүйлд заасны дагуу ашиглалтын лицензийг цуцалдаг. Тухайлбал, тусгай зөвшөөрлийн төлбөрийг хуулийн хугацаанд бүрэн төлөөгүй, төрийн тусгай хэрэгцээнд авсан, хайгуулын зардал нь доод хэмжээндээ хүрээгүй эсвэл Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яамнаас нөхөн сэргээлт хийгээгүй талаарх дүгнэлт ирүүлсэн зэрэг үндэслэлээр цуцалдаг.

-АМГТГ-аас тухайн газарт ашиглалтын зөвшөөрөл өгөхдөө газар зүйн ямар газар байрлалтай гэдгийг нь судалж үзсний үндсэн дээр өгдөг биз дээ?

-Тийм. Хориглосон, хязгаарласан газар тухайн талбайд бий эсэхийг мэдээллийн сангаасаа шалгаад явдаг. Хэрэв тусгай хэрэгцээнд авсан газар байвал зөвшөөрөл олгохгүй.

-Тэгвэл яагаад онцгой хамгаалалтын бүсэд багтах Туул голын орчимд лиценз олгосон юм бэ. Ганц энэ биш Дорноговь аймгийн Хамарын хийдин оочимд хүртэл ашиглалтын лиценз олгосон байна лээ?

-Хамарын хийдийн ашиглалтын лиценз олгогдох үед тухайн орон нутгаас тусгай хэрэгцээнд аваагүй байсан юм. Туул голын онцгой хамгаалалттай бүсэд олгогдсон лиценз нь урт нэртэй хуулиас өмнө олгогдсон. Сүүлд онцгой хамгаалалтын бүсэд ашигт малтмал олборлох, хайгуул хийхийг хориглосон хууль гарч ирснээр давхцал үүссэн юм. Уг хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойш онцгой хамгаалалтын бүсүүдэд шинээр ашиглалтын лиценз олгогдоогүй. Харин онцгой хамгаалалтын 50 метрийн  бүс рүү компанийг оруулж ажиллуулахгүй байгаа.

Б.Лхам