Дэлхий нийтээр нүүрсний хэрэглээнээс татгалзаж аль болох ногоон орчин, ногоон эрчим хүч, ногоон эдийн засаг руу тэмүүлж, эрэлхийлж байна. Манай улсын хувьд өнгөрсөн оноос эхлэн түүхий нүүрсийг хэрэглээнээс халж, шахмал түлшийг нэвтрүүлэн агаарын бохирдлыг тодорхой түвшинд бууруулах зорилт тавин ажиллаж байна. Тухайлбал, 2019 онд агаарын бохирдлыг 50 хувь, 2020 онд 80 хувь бууруулах зорилт тавьсан ч цар тахалтай холбогдуулан шахтал түлшний хэрэглээ нэмэгдэж, 80 хувийн зорилт байтугай 50 хувьдаа ч хүрэхгүй байгаагаас гадна агаар дахь хорт хийн элементүүд нэмэгдэж байгаа талаар иргэд бичжээ. Тиймээс “Газком” компаний зүгээс нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд орлого нотлохгүй, урьдчилгаа төлбөр шаардахгүйгээр бие даасан хийн халаалтын систем айл өрхүүдэд суурилуулахаар шийдвэрлэсэн байна. Энэ талаар тус компанийн үүсгэн байгуулагч Д.Сэржбүдээгээс тодруулснаа хүргэе.

-Хийн халаалтын тоног төхөөрөмж суурилуулах хүсэлт гаргасан айл өрхүүдэд ямар нэгэн болзол шаардахгүйгээр суурилуулахаар болсон гэж сонслоо. Энэ талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?

-Эдийн засаг нэн хүнд, мөн хүйтний эрч эрс чангарч байгаа энэ үед нийгмийн хариуцлагын хүрээнд хийн халаалтын төхөөрөмжөө гэр хорооллын иргэдэд орлого нотлохгүй, урьдчилгаа төлбөр шаардахгүйгээр суурилуулахаар шийдвэрлэлээ. Төр засгаас цахилгаан, дулааны үнийг тэглэсэн. Харин манай компанийн зүгээс төр засгийн үйл ажиллагааг дэмжиж нүүрсний хэрэглээг багасгаж агаарын бохирдлыг бууруулах зорилгоор дээрх арга хэмжээг хэрэгжүүлэх гэж байна.

-Дэлхий нийтээр нүүрс, шахмал хатуу түлшнээс татгалзаж хийн халаалтын цэвэр, байгальд ээлтэй технологи ашиглаж байна. Өнөөдрийн байдлаар хэчнээн айлыг хийн төхөөрөмжөөр хангах боломжтой байгаа вэ?

-Манай компани Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг арилгах “Хийн шийдэл” төслөө хэрэгжүүлээд хоёр жил гаруй хугацаа өнгөрч байна. Бидний хийсэн өнгөрсөн жилийн тооцооллоор нийслэлийн 240 мянган айл өрхийг таван жилийн дотор хийн халаалтад шилжүүлэх боломжтой гэдэг судалгаа гаргасан. Үүнтэй холбогдуулан “Хийн шийдэл” төслөө нийтийн хүртээл болгох зорилгоор үйл ажиллагаагаа эрчимжүүлж байна. Хийн халаалтын тоног төхөөрөмж нь Япон улсаас орж ирдэг учраас суурь зардал нь үнэтэй тусаад байдаг сул тал бий. Тиймээс эх оронч сэтгэлээр Японоос орж ирж байгаа бүх төхөөрөмжөө дээрх нөхцөлөөр суурилуулж угсрахаар шийдсэн. Ингэхдээ хийн халаалтын сарын төлбөрийг 50 хувь буулгаж, мөн өнөөдөр БОАЖЯ-тай холбогдож, санаачлаж буй ажлаа танилцууллаа. Яамнаас биднийг дэмжиж ажиллахаа илэрхийлсэн. Төр засагтайгаа хамтраад ажиллавал ердөө гуравхан жилийн дотор утаанаас салах боломж байна. Дахиж нүүрс түлж, угаартах асуудлыг нэг мөр зогсоох боломж бий болж байна гэсэн үг.

-Арилжааны банкаар дамжуулах шаардлагагүй компанитайгаа гэрээ хийгээд хийн төхөөрөмжөө суурилуулах боломжтой юм байна?

-Тийм. Өнгөрсөн жил хийн халаалтын тоног төхөөрөмж суурилуулах хүсэлтэй иргэд БОАЖЯ-ны ногоон зээлд хамрагдахаар хүсэлтээ өгсөн. Харамсалтай нь дотоодын банкнуудын тавьж буй өндөр шаардлага, зээлийн хүнд нөхцөлөөс болж олон айл өрх, ААН хамрагдаж чадаагүй. Гол үүсэж байгаа асуудал нь яамнаас санхүүжилт олгож байгаа ногоон зээлийг банкнууд өндөр шаардлага тавьж иргэдэд олгодог. Улмаар тухайн шаардлагыг хангах иргэд, ААН тэр болгон байдаггүй. Энэ асуудлыг шийдэхээр манай компаний зүгээс банкаар дамжуулахгүйгээр зээлээр шууд суурилуулж өгөхөөр болж байна.

-Бүтээгдэхүүний суурь үнэ айл өрхүүдэд үнэтэй тусдаг учраас иргэдэд зээлээр худалдан авах боломжийг нь бүрдүүлж өгч байгаа юм байна. Тоног төхөөрөмжийг суурилуулахад үндсэн үнэ нь хэд орчим төгрөг байдаг юм бэ?

-Нэг айл өрхөд суурилуулахад ойролцоогоор хийн тоног төхөөрөмж нь тухайн айлын барилыг хэмжээнээс шалтгаалан долоо орчим сая төгрөгөөс эхэлдэг. Манай оруулж ирж байгаа тоног төхөөрөмж нь аюулгүй ажиллагаа, ухаалаг технологиор Дэлхийд тэргүүлэгч олон улсын ISO14001 стандартын Япон улсад үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнийг Монгол Улсад оруулж ирдэг. Хийн тоног төхөөрөмж нь зарим талаар ОХУ, БНХАУ-ын технологиос аюулгүй ажиллагаагаар давсан гэж хэлж болно. Манай компани нь тухайн хэрэглэгчийн халаалтын хийн хангамжийн аюулгүй ажиллагаа, ашиглалт үйлчилгээг нь бүрэн хариуцаж ажилдагаараа давуу талтай.

ТАНЫ ХҮССЭН ГАЗАРТ ТАВ ТУХЫГ БЭЛЭГЛЭНЭ...

Б.Лхам