Цаг агаар хүйтэрсэнтэй холбоотойгоор иргэд сайжруулсан шахмал түлшний эрэлд гарч, хонон өнжин дугаарлаж, түлшний хүрэлцээ хангалтгүй байгааг хэн хүнгүй хэлж байна. Энэ жилийн хувьд нөөц хангалтгүй байгаа нь сайжруулсан шахмал түлшний захын цэгт очиход илт. Хотын удирдлагууд аравдугаар сарын 1-н гэхэд шахмал түлшний цэгийн тоог 600-д хүргэнэ гэж мэдэгдэж, “Таван толгой түлш”-ийнхэн толгой дохиж, гар барин тохиролцсон. Харин есдүгээр сарын 27-нд дөнгөж 40 цэг үйл ажиллагаа явуулж байсан юм. Цэгүүдийн тоог үе шаттай нэмэхээ, аравдугаар сарын 1-нд 600-д хүргэхээ “Таван толгой түлш”-ийнхэн мэдэгдэж байсан ч товлосон өдөр дөнгөж 100 гаруйхан цэг ажиллаж байсан юм. Харин өчигдөр дөнгөж  280 цэг болсон юм. Иймээс ч Хотын дарга яагаад түлшний нөөц тасалдаад байгааг, яагаад өнгөрсөн оны мөн үеэс нөөц 25 мянга гаруйгаар дутуу байгааг, яагаад цэгийн тоог нэмэхгүй байгааг Нийслэлийн удирдах ажилтнуудын шуурхай зөвлөгөөний үеэр “Таван толгой түлш”-ийнхнээс асууж, хотын зүгээс хариуцсан ажлаа хийж, шаардлагатай мөнгө төгрөгийг ч гаргаж байгааг хэлсэн.

Харин үүнд “Таван толгой түлш”-ээс нөөц хангалтгүй байгаа учраас энэ мэт асуудал үүссэн гэдэг тайлбар өгсөн юм. Бүр тодруулбал, өчигдрийн байдлаар сайжруулсан шахмал түлшний 72 мянган тонн нөөцтэй байна. Өнгөрсөн жилийн мөн үед 97.500 тонны нөөцтэй байсан. Өөрөөр хэлбэл, өнгөрсөн жилийнхээс 25 мянга гаруй тонны нөөцийн хомсдолтой байгааг дуулгасан юм. Мөн энэ бүхний шалтгааныг баруун үйлдвэрийг зүүн үйлдвэр рүү нүүлгэхээр болсон ч төлөвлөлтийг тэр даруй хийгээгүйгээс хугацаа алдаж, таван сар үйлдвэр таг зогсож, өнөөдрийн нөхцөл байдалд хүрсэн гэдгийг тодотгосон.

Сайжруулсан шахмал түлшний үйлдвэрлэлийг Эрчим хүчний яам, “Таван толгой түлш” компани хариуцдаг бөгөөд нийслэлээс зөвхөн түгээлтэд анхаарал хандуулдаг аж. Гэхдээ нийслэлийн иргэдийн дулаан хангамжийн асуудал бол нийслэлийн удирдлагуудын санаа зовох зүйлийн нэгдүгээрт эрэмбэлэгдэх нь гарцаагүй. Тийм ч учраас Нийслэлийн удирдах ажилтнуудын шуурхай зөвлөгөөний үеэр Хотын дарга зорьж асуусан биз. Гэтэл түлшний нөөц хангалтгүй байгаа талаарх дээрх мэдээлэл гарсан даруйд Эрчим хүчний яамнаас хэвлэлийн хурал хийлээ. Ингэхдээ сайжруулсан шахмал түлшний 72 мянган тонн нөөц нь харин ч бүр өнгөрсөн оны мөн үеэс 20 мянгаар илүү байгаа гэх тайлбарыг өгөв. Чухам хэн нь худлаа яриад байна вэ?

Сайжруулсан түлшний нөөц хангалтгүй байна гэх мэдээлэл гарсан даруйд салбарын яам яаран хэвлэлийн хурал хийж, тэр хуралд “Таван толгой түлш” компаниас ямар нэгэн тайлбар өгөөгүй нь хардлага төрүүлж байгаа юм. Хэрэв үнэхээр л нөөц хангалттай, айх айдасгүй байсан юм бол “Таван толгой түлш” компанийнхан яагаад энэ хуралд ам нээсэнгүй вэ. “Түлшний нөөц хангалттай байгаа шүү” гээд яагаад хэлсэнгүй вэ.

Бас нэг хачирхалтай зүйл нь хэвлэлийн хуралд НИТХ-ын дарга Ж.Батбаясгалан сууж байх юм. “Таван толгой түлш” компанийн ТУЗ-ийн дарга тэрбээр “2019-2020 он, 2020-2021 онд үйлдвэрлэсэн түлшний хэмжээ энэ жил 40 хувиар нэмэгдсэн. Энэ нь коронавирусийн нөхцөл байдлын улмаас Засгийн газраас сайжруулсан түлшний үнийг 50, 75 хувиар хөнгөлсөнтэй холбоотой. Цаг агаар хүйтэрсэнтэй холбоотой хэрэглээ, эрэлт өсөж байна” гэх инээдтэй тайлбар өгөв.

Цаг агаар гэнэт хүйтрээгүй, хүйтрэх нь тодорхой, эрэлт нэмэгдэх нь ч ойлгомжтой байтал ийм тайлбар өгснийг инээдтэй гэхээс өөр хэлэх үг алга.

Ж.Батбаясгалан 2018 онд Нийслэлийн Засаг даргын Хөгжлийн бодлогын асуудал хариуцсан нэгдүгээр орлогчийн алба хашиж байхдаа тус компанийн ТУЗ-ийн албан тушаалд очсон гэх. Өдгөө орлогчийн албаа өгсөн ч ТУЗ-ийн даргын ажлаа өгдөггүй нь давхар цалин авдагтай нь ч холбоотой байж болох юм. Аль эсвэл цаана нь хэн нэгний эрх ашиг байгаа юм биш биз. Учир нь өнгөрсөн жил сайжруулсан шахмал түлш борлуулах 680 гаруй  цэг байсныг энэ жил 600 болгож бууруулах, мөн одоо ч түлшний цэгийг хангалттай нэмэхгүй байгаа нь тус ТУЗ-ийн шийдвэр гэх юм билээ. Сайжруулсан түлшний нөөц хангалттай байгаа гэсэн хэрнээ цэгийн тоог хангалттай нэмэхгүй байгаагийн шалтгаан юу вэ. Үүнээс хоёр л гаргалгаа хийж болно. Нэг бол сайжруулсан шахмал түлшний нөөц үнэхээр хүрэлцэхгүй байна. Эс бөгөөс цөөн цэгээр борлуулалтыг хийж, ашиг олох гэсэн хэн нэгний санаархал үүний ард нуугдаж байна.

Б.Цэрэнлхам