Дэлхийн 35 дахь удаагийн "Акулыг хамгаалах долоо хоног" арга хэмжээ зохион байгуулагдаж байна. Хэдийгээр манай улсад акул хэмээх амьтан оршин байдаггүй ч бид нэг дэлхийд оршин буйн төлөө, дэлхийн иргэний үүргээ биелүүлж, санал бодлоо ажил үйлс болгох учиртай. Тэгвэл энэ долоо хоногийг тохиолдуулан бид та бүхэнд акулын тухай алмайруулам таван баримтыг хүргэж байна. 

Баримт 1 - Акулууд нь мод, үлэг гүрвэлүүдээс ч өмнө үүссэн 

Акулын олдворын хамгийн эртний нотолгоо нь 450 сая жилийн өмнө байсанг илтгэнэ. Энэ нь эдгээр амьтад модноос 90 сая жил , үлэг гүрвэлээс 190 сая жилийн өмнө байсан гэсэн үг юм. Майамигийн их сургуулийн Розенстиэлийн тэнгис, агаар мандал, дэлхийн шинжлэх ухааны сургуулийн багш Кэтрин Макдональд хэлэхдээ, акулууд Пангеа задрахаас өмнө байсаар ирсэн гэжээ. "Одоогоос 250 сая жилийн өмнө Пангеа хэмээх аварга том тив байсан."

Баримт 2 - Акулууд бидний хүрээлэн буй орчинд тустай байж магадгүй

Австралийн гол махчин амьтдын нэг болох бар акулууд экосистемд цаг уурын эрс тэс үзэгдэлд хариу үйлдэл үзүүлэхэд тусалдаг гэнэ. Ногоон яст мэлхий, далайн шувууд, хорхой зэрэг амьтдын идэш тэжээл нь гүехэн ус, ихэвчлэн далайн өвстэй газар бий. Харин акул тэднийг ангуучилж, үүний үр дүнд далайн өвс нь бут шиг ургаж, өсвөр насны загас, сам хорхой, хавч зэрэг үржүүлгийн аюулгүй газар бий болгох боломж бүрддэг. Далайн өвс нь агаар мандалд байгаа нүүрстөрөгчийг шингээж, биедээ шингээдэг. Энэ нь далайн ёроолд өрнөх экосистемийн эхлэл болдог. Судлаачид одоогоор энэ үзэгдэлд бусад акулын төрөл зүйл нөлөөлж байгаа эсэх, шүрэн хад зэрэг бусад газарт тохиолддог эсэхийг тогтоохоор оролдож байна.

Баримт 3 - Акулын жирэмслэлт нь 3 жилээс удаан үргэлжилж болно

Акулуудын нөхөн үржихүйн хэв маяг өөр өөр байдаг. Дунджаар акулууд 11 эсвэл 12 сарын дараа хүүхэд төрүүлдэг боловч зарим акулууд, тухайлбал, улаавтар акул , загасны тарлийн акулууд гурван жилээс дээш хугацаагаар жирэмсэн байж болно. Мако акул, бух акул зэрэг зарим акулууд хэвийн төрдөг бол муур акулууд өндөглөдөг гэж Флорида мужийн Брадентон хотод байрладаг "Shark Sciences"-ийн цөөнхийн ерөнхийлөгч, гүйцэтгэх захирал Жасмин Грахам хэлэв. Жирэмсний урт хугацаа, зарим акулууд цагаан загас шиг бэлгийн төлөвшилд хүрэхийн тулд 10-12 жил шаардагддаг нь тогтворгүй загас агнуурын дадал зуршлаас болж цөөрсөн популяцид нөлөөлж байгаа аж. 

Баримт 4 - Акулууд дуугардаггүй

Акулууд нь дуу чимээ гаргах эрхтэнгүй юм. Акулууд ярихын оронд зигзаг хийх, сэгсрэх, эрүүгээ хөдөлгөх зэрэг биеийн биеийн хэлээр дамжуулан хоорондоо харилцдаг байна.

Баримт 5 - Акулууд цахилгааныг мэдэрч чаддаг

Акулууд зургаа дахь мэдрэхүйтэй буюу наноскопийн цахилгаан соронзон гүйдлийг хүлээн авах чадвартай. Энэхүү  мэдрэмж нь тэдэнд далайд жолоодож, олз, бүр заяаны ханиа олоход тусалдаг гэнэ шүү. Тэд амьтдын тархи зүрх рүү нь цохихыг мэдээлэх цахилгааны импульсийг илрүүлдэг тул нуугдмал олзыг ч маш үр дүнтэй олж чаддаг байна. Энэхүү нарийн зохицсон мэдрэмжээрээ акулууд өвчтэй, сул дорой амьтдыг агнаж, далайн экосистемийг эрүүл байлгахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.

Л.Сайнаа