Дотоод хэргийн их сургуулийн Сургалт, судалгааны 403 дугаар анги-Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн албаны сургуулийн Аюулгүй байдлын тэнхимийн профессор, доктор (Ph.D), дэд хурандаа Д.Буяннэмэхтэй ярилцлаа.

-Дотоод хэргийн их сургуулийн багш нарын зөвлөгөөн өнөөдөр хоёр дахь өдрөө үргэлжилж байна. Зөвлөгөөний талаар мэдээлэл өгнө үү?

-Та бүхэнд энэ өдрийн мэнд хүргэе. Дотоод хэргийн их сургууль 2026 оныг “Багшийн хөгжил - Чанартай боловсрол” хэмээн зарласан. Үүнтэй уялдуулан багшийн мэргэжлийн хөгжлийг шинэ шатанд гаргах, сургалтын чанарыг орчин үеийн боловсролын чиг хандлагатай уялдуулах, захиалагч байгууллагын бодит хэрэгцээ болон нийгмийн хөгжлийн бодлоготой нийцүүлэх зорилгоор багш нарын нэгдсэн зөвлөгөөнийг зохион байгуулж байна.

Тус зөвлөгөөн нь багшийн хөгжлийг тасралтгүй, цогц байдлаар дэмжих институцийн механизм бүрдүүлэх, сургалтын агуулга, арга зүйг практикт суурилсан, үр дүнд чиглэсэн хэлбэрт шилжүүлэхэд чиглэж буйгаараа онцлог юм.

Орчин үеийн боловсролын үзэл баримтлалын хүрээнд багшийн хөгжил нь зөвхөн дидактик ур чадвараар хязгаарлагдахгүй бөгөөд хууль эрх зүйн мэдлэг, мэргэжлийн тактик, ёс зүй, хүний эрхийн ойлголт, сэтгэлзүйн бэлтгэл, дижитал чадамжийг цогцоор нь эзэмшсэн, судалгаа-практикийн нэгдлийг хангасан багш төлөвших үйл явц гэж тодорхойлогдож байна. Ялангуяа хууль сахиулах байгууллагын хүний нөөцийг бэлтгэдэг онцлогтой сургалтын байгууллагын хувьд багшийн мэргэжлийн хариуцлага нь нийгмийн аюулгүй байдал, иргэдийн эрх ашигтай шууд уялддаг.

Чанартай боловсрол нь мэргэжлийн ур чадвар олгохоос гадна хүний эрхийг дээдэлсэн үнэт зүйлтэй, ёс зүйтэй, шүүмжлэлт сэтгэлгээтэй, нийгмийн өмнө хариуцлага хүлээх чадвартай алба хаагчдыг төлөвшүүлэхийг зорьдог цогц үйл явц юм. Энэ нь төрийн үйлчилгээний чанар, иргэдийн итгэл, хууль дээдлэх ёсны бодит хэрэгжилтэд чухал нөлөө үзүүлдэг стратегийн ач холбогдолтой.

Иймд энэхүү нэгдсэн зөвлөгөөнөөр дамжуулан багш нарын мэргэжлийн чадавхыг нэмэгдүүлэх, сургалтын хөтөлбөрийг захиалагч байгууллагын эрэлт хэрэгцээ, улс орны хөгжлийн бодлоготой уялдуулах, практикт суурилсан сургалтын тогтолцоог бэхжүүлэхэд бодит ахиц гарна гэж үзэж байна.

-Та Сургалт, судалгааны 403 дугаар анги-Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн албаны сургуулийн талаар товч мэдээлэл өгнө үү?

-Сургалт, судалгааны 403 дугаар анги-Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн албаны сургууль нь батлагдсан орон тоогоор 27 багш, алба хаагчтай, үүнээс докторын зэрэгтэй 6, докторант 8, магистрын зэрэгтэй 9, дэд профессор эрдмийн цолтой 2, тус бүр практик байгууллага болон боловсролын байгууллагад ажилласан туршлагатай багш, алба хаагчдаас бүрдсэн хамт олон юм.

Сургалт, судалгааны 403 дугаар анги, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн албаны сургууль нь Их сургуулийн 2014, 2021 онд “Тэргүүний сургууль”-аар, 2024 онд Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэл судлалын профессорын судалгааны баг “Тэргүүний профессорын судалгааны баг”-аар, багш нарын төлөөлөл “Тэргүүний залуу судлаач”, Тэргүүний заах арга зүйч багш, “Тэргүүний ахлах офицер”-оор зургаан удаа шалгарсан. 

Магадлан итгэмжлэгдсэн “Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэл”, “Нийгмийн ажил”, “Аюулгүй байдал судлал” бакалаврын хөтөлбөрөөр Иргэний шийдвэр гүйцэтгэлийн, Нийгмийн ажил, сэтгэл зүйн, Аюулгүй байдлын, Ял эдлүүлэх эрх зүйн тэнхимтэйгээр сургалтын үйл ажиллагааг 300 гаруй сонсогч, суралцагчтайгаар эрхлэн явуулж байна.

Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагын боловсон хүчнийг чадавхжуулах чиглэлээр профессорын судалгааны баг, мэргэжлийн тэнхимийг түшиглэн “Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэл” магистр, докторын сургалтын хөтөлбөрийг 30 гаруй суралцагчтайгаар эрхлэн явуулж байна. 

Сонсогч, суралцагчдын суралцах идэвх сонирхлыг өрнүүлэх, илтгэх-мэтгэлцэх, өөрийгөө илэрхийлэх чадварыг нэмэгдүүлэх, оюуны болон биеийн эрүүл мэнд, хөгжлийг нэмэгдүүлэх зорилгоор “Түүчээлэгч клуб” 2022 онд үүсгэн байгуулагдаж, 100 гаруй гишүүнтэйгээр үйл ажиллагааг эрхлэн явуулж байна.  

            Их сургууль,  Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ерөнхий газар, түүний төрөл мэргэжлийн алба, анги байгууллагын бодлого захиалгад нийцүүлэн шинжлэх ухааны онолын болон хавсраг судалгааг явуулж, салбарын болон байгууллагын эрдэм шинжилгээний хурал, хэлэлцүүлгийг зохион байгуулж, “Хамтран ажиллах санамж бичиг”-ийг 4 дэх удаагаа байгуулж, хамтран ажиллаж байна. 

Сургалт, судалгаа, сонсогч, суралцагчдын хөгжлийн чиглэлээр Оросын холбооны улсын Томскийн Улсын их сургуулийн Новосибирскийн хууль зүйн дээд сургууль, Монгол Улсын Боловсролын их сургуулийн Сэтгэл судлалын тэнхим, Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төвийн Шүүх сэтгэц, эмгэг судлалын клиник, Залуу судлаач, Баянзүрх дүүргийн Улаан Загалмайн нийгэмлэг, JCI эко байгууллага, Хөгжлийн Бэрхшээлтэй хүүхдийн сэргээн засах төв, Баярлалаа, Хөөрхөн зүрхнүүд, Бодь зул зэрэг төрийн бус байгууллагуудтай хамтарч ажилладаг.

Багш нараас Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх салбарын эрх зүйн орчин, практикын анхаарал татсан, тулгамдсан асуудлыг онол, арга зүй, технологи, зохицуулалтын түвшинд шийдвэрлэхэд чиглэгдсэн судлаачдын үзэл бодол, байр суурийг нэгтгэн олон нийтэд хүргэх, сурталчилах, хэлэлцүүлэх, мэргэжлийн дүгнэлт, санал гаргах зорилго бүхий албан ёсны хэвлэмэл болон дижитал бүтээлийн сан хөмрөг бүхий ISNN дугаартай ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР ГҮЙЦЭТГЭЛ СУДЛАЛ эрдэм шинжилгээний улирал тутмын сэтгүүлийг тогтмол эрхлэн гаргадаг.

Мөн түүнчлэн Их, дээд сургуулиудын оюутан, сонсогч, суралцагчдын дунд жил бүр уламжлал болгон “Парламентын мэтгэлцээний аварга шалгаруулах”, “Шилдэг илтгэл, уран илтгэгч”, “Оюуны индэр” уралдааныг зохион байгуулж, тэдний мэдлэг, чадварт ахиц гаргаж, хандлагыг төлөвшүүлэхэд анхаарч ажилладаг. 

Бид салбарын эрдэмтдээс бүрдсэн профессорын судалгааны багийг түшиглэж, үе үеийн алдартан, судлаач, онц төгсөгчдөөр бахархан, сонсогч, суралцагчдын суралцах таатай орчныг бүрдүүлсэн эрдмийн хамт олон юм.

-Сургалт, судалгааны 403 дугаар анги-Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн албаны сургуулийн хэрэгжүүлж буй хөтөлбөрийн давуу тал юу вэ?

-Сургалт, судалгааны 403 дугаар анги-Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн албаны сургуулийн хэрэгжүүлж буй “Аюулгүй байдал судлал”, “Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэл”, “Нийгмийн ажил” бакалаврын сургалтын хөтөлбөрт элсэн суралцагчдад маш олон давуу тал бий. Үүнээс онцлох давуу талыг дурдвал сонсогчоор суралцах хугацааг төрийн албанд ажилласнаар тооцно, Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдөж, сонсогч цолны цалин олгогдоно. Мөн сургалтын эхний жил их сургуулийн дотуур байранд үнэ төлбөргүй байрлан суралцана. Сонсогчийн дүрэмт хувцсаар хангагдана, төгсөгчид 100 хувь ажлын байраар хангагдана, сонсогчоор суралцсан нэг жилийг цэргийн жинхэнэ алба хаасан хугацаанд дүйцүүлэн тооцно, хувь хүний болон мэргэжлийн хувьд өсөн хөгжих боломжтой, сонсогч нь суралцах хугацаандаа сургалтын төлбөр төлөхгүй гэх маш олон давуу тал бий.

-Ярилцсанд баярлалаа. Таны ажилд амжилт хүсье.

-Баярлалаа. Та бүхний ажилд мөн амжилт хүсье.