АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трамп Иранд өрнөж буй эсэргүүцлийн жагсаалын үеэр олон зуун хүн амь үрэгдсэнтэй холбогдуулан тус улсын эсрэг боломжит маш хатуу цэргийн үйл ажиллагааны хувилбаруудыг авч үзэж байгаагаа мэдэгдлээ. Тэрбээр сэтгүүлчдэд ярилцлага өгөхдөө, жагсагчид амь насаа алдаж эхэлсэн нь түүний тогтоосон улаан шугамд ойртож байна гэж үзэж байгаагаа илэрхийлж, АНУ-ын зэвсэгт хүчин энэ асуудлыг нухацтай судалж, хүчтэй арга хэмжээний хувилбаруудыг хэлэлцэж байгаа гэж хэлсэн байна. Үүний зэрэгцээ Трамп Иран улс хэлэлцээ хийх санал тавьсан хэмээн мэдэгдэж, “Иран АНУ-аас байнга шахалт авахаас залхаж, одоо яриа хэлэлцээ хийхийг хүсэж байна” гэжээ.

Хүний эрхийн байгууллагуудын мэдээлснээр, эсэргүүцлийн жагсаалаас болж дор хаяж 538 хүн амь үрэгдсэний 490 нь жагсагчид байсан бөгөөд 10,600 гаруй хүнийг баривчилсан байна. Норвегид төвтэй Иран Хүний Эрхийн байгууллага дор хаяж 192 жагсагч амиа алдсан гэж мэдээлсэн ч Иранд интернет тасалдсанаас болж бодит тоо үүнээс ч өндөр байх магадлалтай гэж шинжээчид үзэж байна. Ираны засгийн газар албан ёсны тоо баримт гаргаагүй бөгөөд бие даан баталгаажуулах боломжгүй хэвээр байна.

АНУ-ын зүгээс цэргийн цохилт, кибер халдлага, хориг арга хэмжээг өргөтгөх, засгийн газрын эсрэг хүчнүүдэд онлайн дэмжлэг үзүүлэх зэрэг олон хувилбарыг хэлэлцэж буй талаар мэдээлсэн. Харин Ираны парламентын дарга Мохаммад Бакер Калибаф АНУ-д хандан “буруу тооцоолол хийхээс сэрэмжил” хэмээн анхааруулж, Иранд халдвал АНУ болон Израилийн ашиг сонирхол бүхий бааз, объектууд дайралт хийх хууль ёсны бай болно гэж мэдэгдсэн байна. Үүний зэрэгцээ Ираны ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиан эмх замбараагүй байдлыг гадаадын дайснууд өдөөж байна гэж буруутгаж, иргэдийг хүчирхийллийг эсэргүүцсэн үндэсний эсэргүүцлийн жагсаалд нэгдэхийг уриалжээ.

Иранд өрнөж буй энэхүү эсэргүүцлийн хөдөлгөөн нь сүүлийн жилүүдэд гарсан хамгийн том үймээн самуунд тооцогдож байна. Анх валютын огцом уналтаас үүдэн эхэлсэн жагсаал богино хугацаанд улс төрийн шинэчлэл, засгийн газрыг огцруулах шаардлага бүхий өргөн хүрээтэй хөдөлгөөн болон хувирсан юм. Эрх баригчид жагсаалыг гол зохион байгуулагчдыг баривчилж, жагсаалд оролцсон болон дэмжсэн хүмүүсийг цаазаар авах ялаар яллах боломжтойг анхааруулсан нь нөхцөл байдлыг улам хурцатгаад байна.

Эх сурвалж: TheGuardian