Монгол үндэсний их баяр наадам нь эртний уламжлалтай Монгол түмний соёл, ахуй амьдралыг агуулан тээж ирсэн арвин их түүх билээ. Монгол түмэн хотол олноороо цэнгэн баярладаг, өргөн дэлгэр утгаараа улсын цол олгож байсан Долоон хошуу даншиг наадам, Уул тайлгын наадам буюу Арван засгийн наадам болон Цэргийн наадам бүгд улсын хэмжээний том наадам билээ. VIII Богд Живзундамба Агваанлувсанчойжинямданзанванчүг (1869-1924 )-ийг нас барсны дараагаар Уул тайлгын наадам буюу Арван засгийн наадмыг отголж, 1924 онд Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсаа тунхаглан тусгаар тогтсоны дараа Улсын II бага хурлаас Уул тайлгын наадам буюу Арван засгийн наадам, Цэргийн наадам хоёрыг хамтруулан Ардын наадам болгон Нийслэл хүрээг чөлөөлсөн гэх өдөр буюу 1921 оны билгийн тооллын зургаан сарын шинийн зургаан нь аргын тооллын 7-р сарын 11 нэгэн байсан тул баяр наадмыг жил бүрийн энэ өдөр бөх барилдуулан, морь уралдуулан, сур харвуулж эрийн гурван наадам зохион байгуулах шийдвэрийг 1925 оны 5-р сарын 15-ны өдрийн Ардын Засгийн газрын тогтоолоор баталжээ.
Монгол Улс олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн буюу 1946 оноос Ардын наадмыг өөрчлөн " Ардын хувьсгал ялсны ой " гэж тэмдэглэх болсон бөгөөд 1990 оны Ардчилсан хувьсгал ялан улмаар Монгол Улс нэг нийгэмээс нөгөө нийгэмд шилжин олон намын тогтолцоо үйлчилж бүх орон даяар сонгуульт ажил зохион байгуулагдсан бөгөөд 1996 оны Улсын Их Хурлын сонгуульд Ардчилсан хүчин ялснаар тэр жилийн наадмыг Монголын тулгар төр байгуулагдсаны 790 жилийн ой болгон өргөн дэлгэр тэмдэглэсэн байна.
Улмаар 2006 онд " Их Монгол улс байгуулагдсаны 800 жилийн ой болгон " өргөн дэлгэр тэмдэглэсэн бөгөөд одоогоор улсын баяр наадмыг "Ардын хувьсгалын ой, Тулгар төрийн ой, Их Монгол улсын байгуулагдсаны ой" зэрэг олон тодотголтой хамтруулан тэмдэглэж ирсэн байна.
Улсын наадамд түрүүлж, үзүүрлэсэн бөхчүүд
1925-1999 оны наадам
| Он | Түрүүлсэн бөх | Үзүүрлэсэн бөх | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Цол | Овог нэр | Харьяалал | Цол | Овог нэр | Харьяалал | |
| 1925 | У.ар | Ганжууржавын Самдан | Хэнтий Баянхутаг | з.б | Нацагийн Жамъян | Архангай Цахир |
| 1926 | У.ар | Нацагийн Жамъян | Архангай Цахир | з.б | Шагжийн Төмөрбаатар | Архангай Тариат |
| 1927 | У.з | Ономжавын Аюур | Өвөрхангай Сант | з.б | Санжмятавын Шагж | Завхан Тосонцэнгэл |
| 1928 | У.ав | Нацагийн Жамъян | Архангай Цахир | У.ар | Ономжавын Аюур | Өвөрхангай Сант |
| 1929 | У.з | Баясахын Банзар | Архангай Өлзийт | У.з | Санжмятавын Шагж | Завхан Тосонцэнгэл |
| 1930 | У.з | Санжмятавын Шагж | Завхан Тосонцэнгэл | У.з | Баясахын Банзар | Архангай Өлзийт |
| 1931 | з.б | Мангалын Бэх-Очир | Булган Сэлэнгэ | У.з | Маамын Лхагва | Завхан Идэр |
| 1932 | У.н | Пэлжидийн Бат-Очир | Төв Дэлгэрхаан | У.з | Долгорын Содном | Архангай Хашаат |
| 1933 | У.з | Маамын Лхагва | Завхан Идэр | У.з | Дамдинсүрэнгийн Данзан | Сэлэнгэ Цагааннуур |
| 1934 | У.з | Хүрэлийн Дэлэг | Архангай Өлзийт | У.ар | Лувсанмөрийн Чимэд | Төв Мөнгөнморьт |
| 1935 | У.ар | Лувсанмөрийн Чимэд | Төв Мөнгөнморьт | з.б | Шаравын Гомбосүрэн | Архангай Цэнхэр |
| 1936 | У.з | Лхамжавын Балсан | Дорнод Чойбалсан | У.ар | Лувсанмөрийн Чимэд | Төв Мөнгөнморьт |
| 1937 | У.з | Шагдарын Гэлэг | Дорнод Гурванзагал | з.б | Довчингийн Лувсанжамц | Архангай Хайрхан |
| 1938 | У.з | Баатарын Төрбат | Архангай Жаргалант | У.з | Цэдэвийн Банди | Өвөрхангай Тарагт |
| 1939 | з.б | Бадамдоригийн Түвдэндорж | Булган Хангал | У.ар | Маамын Лхагва | Завхан Идэр |
| 1940 | У.з | Шаравын Ванчинхүү | Ховд Буянт | У.з | Учралын Дамчаа | Дорнод Чойбалсан |
| 1941 | У.ар | Бадамдоригийн Түвдэндорж | Булган Хангал | У.з | Хасын Өлзийсайхан | Дорнод Халхгол |
| 1942 | У.н | Өлзийтийн Чүлтэмсүрэн | Хөвсгөл Цагаан-Үүр | У.з | Шагдарын Санжсүрэн | Завхан Сантмаргац |
| 1943 | У.з | Довчингийн Лувсанжамц | Архангай Хайрхан | У.н | Цэнджавын Содов | Архангай Хайрхан |
| 1944 | У.ав | Бадамдоригийн Түвдэндорж | Архангай Хайрхан | У.н | Цэдэндоржийн Чимэд-Очир | Булган Хангал |
| 1945 | У.ав | Бадамдоригийн Түвдэндорж | Булган Хангал | У.з | Жамсрангийн Цэвээнравдан | Хөвсгөл Цагаан-Үүр |
| 1946 | Дая.ав | Бадамдоригийн Түвдэндорж | Булган Хангал | У.ар | Цэдэндоржийн Чимэд-Очир | Архангай Хайрхан |
| 1947 | з.б | Шаравын Батсуурь | Говь-Алтай Жаргалан | У.з | Гялдангийн Цоодол | Өвөрхангай Гучин-Ус |
| 1948 | У.ар | Шаравын Батсуурь | Говь-Алтай Жаргалан | У.з | Гялдангийн Цоодол | Өвөрхангай Гучин-Ус |
| 1949 | У.з | Пагамын Аюуш | Баянхонгор Богд | У.ав | Шаравын Батсуурь | Говь-Алтай Жаргалан |
| 1950 | У.ав | Цэдэндоржийн Чимэд-Очир | Архангай Хайрхан | У.ар | Өлзийтийн Чүлтэмсүрэн | Хөвсгөл Цагаан-Үүр |
| 1951 | У.ар | Жамсрангийн Цэвээнравдан | Хөвсгөл Цагаан-Үүр | Дар.ав | Бадамдоригийн Түвдэндорж | Булган Хангал |
| 1952 | Дар.ав | Бадамдоригийн Түвдэндорж | Булган Хангал | Дая.ав | Цэдэндоржийн Чимэд-Очир | Архангай Хайрхан |
| 1953 | Дар.ав | Бадамдоригийн Түвдэндорж | Булган Хангал | У.ав | Шаравын Батсуурь | Говь-Алтай Жаргалан |
| 1954 | Дар.ав | Бадамдоригийн Түвдэндорж | Булган Хангал | У.з | Цэрэннадмидын Бадамсэрээжид | Хөвсгөл Цагаан-Үүр |
| 1955 | з.б | Самдангийн Оргодол | Төв Баян-Өнжүүл | з.б | Балжингийн Бадам | Булган Тэшиг |
| 1956 | У.н | Дарийн Дамдин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр | У.ар | Сүнрэвийн Самданжигмэд | Өвөрхангай Баянгол |
| 1957 | У.ар | Дарийн Дамдин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр | У.ав | Шаравын Батсуурь | Говь-Алтай Жаргалан |
| 1958 | У.ар | Дарийн Дамдин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр | з.б | Жалбуугийн Чойжилсүрэн | Архангай Өлзийт |
| 1959 | У.ав | Дарийн Дамдин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр | У.ар | Цэрэннадмидын Бадамсэрээжид | Хөвсгөл Цагаан-Үүр |
| 1960 | Дая.ав | Дарийн Дамдин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр | У.н | Цэндийн Гомбодорж | Архангай Хашаат |
| 1961 | У.н | Сэрээтэрийн Цэрэн | Булган Сайхан | Дар.ав | Дарийн Дамдин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр |
| 1962 | У.н | Далайн Жамц | Архангай Хотонт | У.ар | Жалбуугийн Чойжилсүрэн | Архангай Өлзийт |
| 1963 | У.з | Жигжидийн Мөнхбат | Төв Эрдэнэсант | У.з | Уламбаярын Мижиддорж | Архангай Хашаат |
| 1964 | У.ар | Жигжидийн Мөнхбат | Төв Эрдэнэсант | У.ар | Чойжилын Бээжин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр |
| 1965 | У.ар | Жигжидийн Мөнхбат | Төв Эрдэнэсант | У.з | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас |
| 1966 | У.ав | Жигжидийн Мөнхбат | Төв Эрдэнэсант | Дар.ав | Дарийн Дамдин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр |
| 1967 | Дар.ав | Жигжидийн Мөнхбат | Төв Эрдэнэсант | У.ар | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас |
| 1968 | У.ар | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас | Дар.ав | Дарийн Дамдин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр |
| 1969 | У.з | Гомбо-Аюушийн Дэмүүл | Өмнөговь Манлай | Дар.ав | Дарийн Дамдин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр |
| 1970 | У.ар | Чойжилын Бээжин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр | Дар.ав | Дарийн Дамдин | Хөвсгөл Цагаан-Үүр |
| 1971 | У.ав | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас | У.ав | Сэрээтэрийн Цэрэн | Булган Сайхан |
| 1972 | Дар.ав | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас | Дар.ав | Жигжидийн Мөнхбат | Төв Эрдэнэсант |
| 1973 | Дар.ав | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас | У.ар | Пүрэвийн Дагвасүрэн | Төв Батсүмбэр |
| 1974 | Дар.ав | Жигжидийн Мөнхбат | Төв Эрдэнэсант | Дар.ав | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас |
| 1975 | Дар.ав | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас | Дар.ав | Жигжидийн Мөнхбат | Төв Эрдэнэсант |
| 1976 | У.з | Дагвацэрэнгийн Хадбаатар | Төв Угтаалцайдам | У.ар | Пүрэвийн Дагвасүрэн | Төв Батсүмбэр |
| 1977 | Дар.ав | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас | У.ар | Пүрэвийн Дагвасүрэн | Төв Батсүмбэр |
| 1978 | У.з | Дашдоржийн Цэрэнтогтох | Өвөрхангай Нарийнтээл | Дар.ав | Жигжидийн Мөнхбат | Төв Эрдэнэсант |
| 1979 | Дар.ав | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас | У.ар | Дагвацэрэнгийн Хадбаатар | Төв Угтаалцайдам |
| 1980 | У.ав | Дашдоржийн Цэрэнтогтох | Өвөрхангай Нарийнтээл | Дар.ав | Жигжидийн Мөнхбат | Төв Эрдэнэсант |
| 1981 | Дар.ав | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас | Дая.ав | Дашдоржийн Цэрэнтогтох | Өвөрхангай Нарийнтээл |
| 1982 | Дар.ав | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас | У.ар | Мядагийн Мөнгөн | Увс Давст |
| 1983 | Дар.ав | Дашдоржийн Цэрэнтогтох | Өвөрхангай Нарийнтээл | У.ар | Дагвацэрэнгийн Хадбаатар | Төв Угтаалцайдам |
| 1984 | Дар.ав | Дашдоржийн Цэрэнтогтох | Өвөрхангай Нарийнтээл | У.ар | Мядагийн Мөнгөн | Увс Давст |
| 1985 | У.н | Бандийн Ганбаатар | Өвөрхангай Баян-Өндөр | У.ар | Дагвацэрэнгийн Хадбаатар | Төв Угтаалцайдам |
| 1986 | У.ар | Дагвацэрэнгийн Хадбаатар | Төв Угтаалцайдам | Дар.ав | Дашдоржийн Цэрэнтогтох | Өвөрхангай Нарийнтээл |
| 1987 | Дар.ав | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас | Дар.ав | Дашдоржийн Цэрэнтогтох | Өвөрхангай Нарийнтээл |
| 1988 | У.з | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | Дар.ав | Дашдоржийн Цэрэнтогтох | Өвөрхангай Нарийнтээл |
| 1989 | У.ар | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | У.н | Одвогийн Балжинням | Увс Наранбулаг |
| 1990 | У.ав | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | Дар.ав | Дашдоржийн Цэрэнтогтох | Өвөрхангай Нарийнтээл |
| 1990(1) | Дая.ав | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | Дар.ав | Хорлоогийн Баянмөнх | Увс Хяргас |
| 1991 | У.з | Одвогийн Балжинням | Увс Наранбулаг | У.з | Пунцагийн Сүхбат | Баянхонгор Баян-Овоо |
| 1992 | Дар.ав | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | У.н | Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ | Архангай Булган |
| 1993 | Дар.ав | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | У.з | Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ | Архангай Булган |
| 1994 | Дар.ав | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | У.ар | Одвогийн Балжинням | Увс Наранбулаг |
| 1995 | Дар.ав | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | У.з | Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ | Архангай Булган |
| 1996 | Дар.ав | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | У.ар | Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ | Архангай Булган |
| 1997 | Дар.ав | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | У.ар | Дуламжавын Мөнх-Эрдэнэ | Архангай Булган |
| 1998 | Дар.ав | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | У.з | Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар | Өвөрхангай Хужирт |
| 1999 | Дар.ав | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр | У.з | Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар | Өвөрхангай Хужирт |
Улсын наадамд түрүүлж, үзүүрлэсэн бөхчүүд
2000- 2024 оны наадам
| Он | Түрүүлсэн бөх | Үзүүрлэсэн бөх | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Цол | Овог нэр | Харьяалал | Цол | Овог нэр | Харьяалал | |
| 2000 | У.з | Агваансамдангийн Сүхбат | Төв Сэргэлэн | У.з | Баянмөнхийн Гантогтох | Увс Хяргас |
| 2001 | У.ар | Агваансамдангийн Сүхбат | Төв Сэргэлэн | Дар.ав | Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ | Хэнтий Өмнөдэлгэр |
| 2002 | У.з | Гэлэгжамцын Өсөхбаяр | Архангай Батцэнгэл | У.з | Баянмөнхийн Гантогтох | Увс Хяргас |
| 2003 | У.ар | Гэлэгжамцын Өсөхбаяр | Архангай Батцэнгэл | У.з | Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар | Өвөрхангай Хужирт |
| 2004 | Дая.ав | Агваансамдангийн Сүхбат | Төв Сэргэлэн | У.з | Баянмөнхийн Гантогтох | Увс Хяргас |
| 2005 | У.ав | Гэлэгжамцын Өсөхбаяр | Архангай Батцэнгэл | У.г | Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар | Өвөрхангай Хужирт |
| 2006 | У.г | Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар | Өвөрхангай Хужирт | У.н | Дагвадоржийн Азжаргал | Говь-Сүмбэр Сүмбэр |
| 2007 | У.з | Хадбаатарын Мөнхбаатар | Хөвсгөл Шинэ-Идэр | У.з | Ишдоржийн Доржсамбуу | Булган Гурванбулаг |
| 2008 | У.н | Доржпаламын Ганхуяг | Өвөрхангай Зүүнбаян-Улаан | У.х | Нямдоржийн Ганбаатар | Говь-Алтай Чандмань |
| 2009 | Дая.ав | Гэлэгжамцын Өсөхбаяр | Архангай Батцэнгэл | У.ар | Доржпаламын Ганхуяг | Өвөрхангай Зүүнбаян-Улаан |
| 2010 | У.з | Батжаргалын Ганбат | Увс Баруунтуруун | Дар.ав | Гэлэгжамцын Өсөхбаяр | Архангай Батцэнгэл |
| 2011 | У.х | Сүхбаатарын Мөнхбат | Увс Баруунтуруун | У.н | Гунаажавын Эрхэмбаяр | Сэлэнгэ Мандал |
| 2012 | А.а | Пүрэвийн Бүрэнтөгс | Увс Давст | У.з | Дамбийн Рагчаа | Архангай Булган |
| 2013 | У.ар | Гунаажавын Эрхэмбаяр | Сэлэнгэ Мандал | У.н | Батнасангийн Гончигдамба | Завхан Их-Уул |
| 2014 | У.х | Намсрайжавын Батсуурь | Увс Ховд | У.н | Ширбазарын Жаргалсайхан | Завхан Идэр |
| 2015 | У.х | Энхтөгсийн Оюунболд | Хэнтий Өмнөдэлгэр | У.ар | Пүрэвийн Бүрэнтөгс | Увс Давст |
| 2016 | У.з | Чимэдрэгзэнгийн Санжаадамба | Архангай Хашаат | У.н | Рэнцэнбямбын Пүрэвдагва | Архангай Булган |
| 2017 | У.х | Цэдэвийн Содномдорж | Хөвсгөл Тосонцэнгэл | У.х | Өлзийтогтохын Бат-Орших | Увс Улаангом |
| 2018 | У.ар | Намсрайжавын Батсуурь | Увс Ховд | У.ав | Чимэдрэгзэнгийн Санжаадамба | Архангай Хашаат |
| 2019 | У.ав | Намсрайжавын Батсуурь | Увс Ховд | У.ар | Цэдэвийн Содномдорж | Хөвсгөл Тосонцэнгэл |
| 2020 | У.ар | Пүрэвийн Бүрэнтөгс | Увс Давст | У.х | Мягмарын Бадарч | Архангай Цэнхэр |
| 2022 | У.х | Оргихын Хангай | Ховд Буянт | У.х | Баярсайханы Орхонбаяр | Сэлэнгэ Цагааннуур |
| 2023 | У.х | Цэдэнсодномын Бямба-Отгон | Өвөрхангай Төгрөг | У.Ав | Оргихын Хангай | Ховд Буянт |
| 2024 | Дая.ав | Намсрайжавын Батсуурь | Увс Ховд | У.ар | Баярсайханы Орхонбаяр | Сэлэнгэ Цагааннуур |
| 2025 | У.н | Энхтүвшингийн Батмагнай | Баянхонгор Жинст | А.х.а | Нямдоржийн Өсөхбаяр | Сүхбаатар Онгон |
Түрүү, үзүүр хүртсэн аймгуудын эрэмбэ
Улсын баяр наадмаас түрүү, үзүүр хүртсэн тоогоор аймгуудыг эрэмбэлвэл хорин нэгэн аймгаа Увсын цэнхэр хязгаарын хүчтэнүүд магнайлж, Арын сайхан Архангай хүчитнүүд удаалж Хэнтий, Төв, Хөвсгөл аймгууд айргийн тавд багтаж байна. Хорин нэгэн аймгаас одоогоор Баян-Өлгий, Дархан-Уул, Дорноговь, Дундговь, Орхон, Сүхбаатар аймгуудын хүчтэнүүд улсын баяр наадмаас түрүү, үзүүр хүртээгүй байна.
| Д\д | Аймгуудын нэр | Түрүү | Үзүүр | Түрүүлсэн он | Үзүүрлэсэн он |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. | Увс | 19 | 13 | 1968, 1971, 1972, 1973, 1975, 1977, 1979, 1981, 1982, 1987, 1991, 2010, 2011, 2012, 2014, 2018, 2019, 2020, 2024 | 1965, 1967, 1974, 1982, 1984, 1989, 19901, 1994, 2000, 2002, 2004, 2015, 2017 |
| 2. | Архангай | 16 | 24 | 1922, 1923, 1926, 1928, 1929, 1934, 1938, 1943, 1944, 1950, 1962, 2002, 2003, 2005, 2009, 2016 | 1922, 1925, 1926, 1930, 1932, 1935, 1937, 1943, 1946, 1952, 1958, 1960, 1962, 1963 1992, 1993, 1995, 1996, 1997, 2010, 2012, 2016, 2018, 2020 |
| 3. | Төв | 14 | 13 | 1932, 1935, 1955, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1974, 1976, 1986, 2000, 2001, 2004 | 1921, 1934, 1936, 1972, 1973, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983, 1985 |
| 4. | Хэнтий | 14 | 3 | 1925, 1988, 1989, 1990, 19901, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2015 | 1923, 1924, 2001 |
| 5. | Хөвсгөл | 10 | 11 | 1942, 1951, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1970, 2007, 2017 | 1945, 1950, 1954, 1959, 1961, 1964, 1966, 1968, 1969, 1970, 2019 |
| 6. | Булган | 9 | 5 | 1931, 1939, 1941, 1945, 1946, 1952, 1953, 1954, 1961 | 1944, 1951, 1955, 1971, 2007 |
| 7. | Өвөрхангай | 9 | 15 | 1927, 1978, 1980, 1983, 1984, 1985, 2006, 2008, 2023 | 1928, 1938, 1947, 1948, 1956, 1981, 1986, 1987, 1988, 1990, 1998, 1999, 2003, 2005, 2009 |
| 8. | Завхан | 3 | 7 | 1924, 1930, 1933 | 1927, 1929, 1931, 1939, 1942, 2013, 2014 |
| 9. | Говь-Алтай | 2 | 4 | 1947, 1948 | 1949, 1953, 1957, 2008 |
| 10. | Сэлэнгэ | 2 | 4 | 1921, 2013 | 1933, 2011, 2022, 2024 |
| 11. | Дорнод | 2 | 2 | 1936, 1937 | 1940, 1941 |
| 12. | Ховд | 2 | 1 | 1940, 2022 | 2023 |
| 13. | Баянхонгор | 2 | 1 | 1949, 2025 | 1991 |
| 14. | Өмнөговь | 1 | - | 1969 | |
| 15. | Говь-Сүмбэр | - | 1 | 2006 | |
| 16. | Баян-Өлгий | - | - | ||
| 17. | Дархан-Уул | - | - | ||
| 18. | Дорноговь | - | - | ||
| 19. | Дундговь | - | - | ||
| 20. | Орхон | - | - | ||
| 21. | Сүхбаатар | - | 1 | 2025 |
Түрүү, үзүүрт нэг аймгийн бөхчүүд
Улсын баяр наадамд нэг аймгийн харъяат бөхчүүд үлдсэн тохиолдол:
- 1922 онд Архангай аймгийн харьяат улсын аварга Г.Вандан, улсын арслан Д.Далантай нар
- 1926 онд Архангай аймгийн харьяат даян аварга Н.Жамъян, улсын арслан Ш.Төмөрбаатар нар
- 1943 онд Архангай аймгийн харьяат улсын арслан Д.Лувсанжамц, улсын арслан Ц.Содов нар
- 1959 онд Хөвсгөл аймгийн харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын арслан Ц.Бадамсэрээжид нар
- 1962 онд Архангай аймгийн харьяат улсын арслан Д.Жамц, улсын арслан Ж.Чойжилсүрэн нар
- 1970 онд Хөвсгөл аймгийн харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын аварга Ч.Бээжин нар
- 1976 онд Төв аймгийн харьяат улсын аварга Д.Хадбаатар, улсын арслан П.Дагвасүрэн нар
- 1982 онд Увс аймгийн харьяат дархан аварга Х.Баянмөнх, улсын арслан М.Мөнгөн нар
- 2016 онд Архангай аймгийн харьяат улсын аварга Ч.Санжаадамба, улсын арслан Р.Пүрэвдагва нар тус тус үлдэж байжээ.
Түрүү, үзүүрт нэг сумын бөхчүүд
Улсын баяр наадамд нэг аймгийн нэг сумын бөхчүүд үлдсэн тохиолдол:
- 1943 онд Архангай аймгийн Хайрхан сумын харьяат улсын арслан Д.Лувсанжамц, улсын арслан Ц.Содов нар
- 1959 онд Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Үүр сумын харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын арслан Ц.Бадамсэрээжид нар
- 1970 онд Хөвсгөл аймгийн Цагаан-Үүр сумын харьяат дархан аварга Д.Дамдин, улсын аварга Ч.Бээжин нар тус тус үлдэж байжээ.
Л.Баяр
