Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Ж.Батболдоор  ахлуулсан Мазаалай баавгайг хамгаалах ажлын хэсгийн ээлжит хуралдаан өнөөдөр БОНХЯ-ны Говь танхимд боллоо.

    Ажлын хэсгийн хуралдаанаар мазаалайг хамгаалах 2013 оны үйл ажиллагааны төлөвлөгөөний хэрэгжилтийн явцыг дүгнэж, цаашид хийх шаардлагатай ажлын талаар  хэлэлцлээ.

  Ажлын хэсгийнхэн Шинэчлэлийн Засгийн газрын дэвшүүлсэн дунд хугацааны зорилтыг хангах, 4  жилийн хугацаанд тодорхой үр дүнд хүрэхээр ажиллаж байна.

Тэдний хийж хэрэгжүүлж байгаа гол ажлуудаас дурдвал:

- Мазаалай баавгайн амьдрах орчинг сэргээн, тэтгэх шинжлэх ухааны аргачлалыг боловсруулан мазаалай баавгайг хамгаалах урт хугацааны хөтөлбөрт тусгав.

- Мазаалай баавгайн нэмэлт тэжээлийг орон нутагт тарьж боловсруулан тэжээлийн хэмжээг 3-5 дахин нэмэгдүүллээ.

- Мазаалай баавгайн ангилал зүйн маргаантай асуудал шийдвэрлэгдсэн байна.

- Мазаалай баавгайн тоо толгойг зурган индексийн аргаар тодорхойлж, тоо толгойн хэлбэлзлийг байнга хянаж байна.

-Нийслэлийн иргэдийн 40%, орон нутгийн иргэдийн 80% мазаалай баавгайн талаар өргөн мэдлэгтэй болж, хамгаалалд идэвхитэй оролцдог болно.

-Орон нутагт мазаалай баавгайн хамгааллыг зохион байгуулдаг Говийн Их ДЦГ-ын Хамгаалалтын захиргааны хүний нөөц, менежментийг сайжруулсан байна.

Мазаалай баавгайг хамгаалахаар дэвшүүлсэн 6 зорилтын хүрээнд 2013 онд төрийн болон төрийн бус байгууллага, төсөл хөтөлбөрүүд нийтдээ 426,539,200 төгрөгийг зарцуулжээ. 2013 онд 35 үйл ажиллагаа төлөвлөснөөс 86% нь бүрэн хэрэгжсэн, 14% нь тодорхой үр дүнд хүрээгүй ба хэрэгжээгүй байна.

 Говийн Их дархан цаазат газарт мазаалай баавгайд зориулж гадаргын усны хэмжээг нэмэгдүүлэх зорилгоор Шар хулс, Хөшөөтөд 2 булаг шандыг сэргээн тохижуулж, хөв байгуулав. Нар, салхины эрчим хүчээр ажилладаг автомат ажиллагаатай 2 гүний худгийг Мянган тоорой, Баруун шаргат гаргав. Уг худгуудын ундарга 25-200л/цаг байна. Ингэснээр 2013 онд мазаалай баавгайд зориулж 4 уст цэгийг шинээр нэмэгдүүллээ. Цаг уурт зориудаар нөлөөлж хур тунадас нэмэгдүүлэх генераторыг ГИДЦГ-ын А хэсэгт 3 газарт суурилуулж 2 удаа үүлэнд зориудаар нөлөөлж хур тунадасыг Цагаан Богд орчимд зориудаар 5-10мл-р нэмэгдүүлсэн байна.

“Үндэсний бахархал мазаалай”, “МАМА” ТББ, иргэд, ААН-ын оролцоотой нийт 20 тн нэмэлт тэжээлийг 28 цэгт тараан байршуулав. Мөн тэжээлийн 13 , тэжээл нөөцлөх 2 савыг нэмж байршуулжээ.

Мазаалай баавгайн генетикийн судалгааны ажлыг сайжруулсны үр дүнд ангилал зүйн маргаантай асуудлыг эцэслэн шийдвэрлэхэд ойрхон болов. Өөрөөр хэлбэл дэлхий дээр бүртгэгдсэн хүрэн баавгайн 12 салбар зүйлээс мазаалай баавгай нь бие даасан зүйл үү гэдгийг нягтлах ажлын хүрээнд Монгол орны Алтай, Хангай, Хэнтийн нуруунд тархсан хүрэн баавгайн зүйлээс генетикийн хувьд ялгаатай нь батлагдлаа. Одоо Гималай, Тэнгэр ууланд тархсан хүрэн баавгайн зүйлээс ялгаатай эсэхийг тодорхойлох ажлыг АНУ-ын Айдехогийн Их сургуульд манай судлаач олон улсын судлаачтай хамтран генетикийн дүн шинжилгээ хийж байна. Энэ шинжилгээний үр дүнд мазаалай баавгайн генетикийн маргаантай асуудал бүрэн шийдэгдэх юм

Мазаалай баавгайн тархац нутагт гэрэл зургийн автомат аппарат суурилуулан тоо толгойн мэдээллийг цуглуулж байна. Энэ онд 2 мазаалай ихэр бамбарууш гаргаж мазаалай баавгайн ам бүл  4-өөр өслөө.

Судалгаа шинжилгээний ажлын хүрээнд хөдөлгөөн мэдрэгч автомат камерийн тусламжтайгаар тоо толгойд мониторинг хийх ажил эхэлсэн бөгөөд энэ нь мазаалай төдийгүй бусад нэн ховор, ховор амьтдын бүртгэл судалгаа, байгаль хамгаалагчдад хяналт шалгалт явуулахад ч ач холбогдолтой болох нь харагдаж байна. МУИС, ШУА-ийн Биологийн хүрээлэн зэрэг эрдэм шинжилгээний байгууллагууд мазаалайн гол идэш тэжээл болох бажууны өсөлт, ургалтын онцлог, мазаалайн шилжилт хөдөлгөөн зэрэг судалгааг гүйцэтгэж байна.

 Олон нийт, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр мазаалай баавгайн талаархи мэдээллийг эрчимжүүлж, талуудын оролцоог хангасан шат дараалсан уулзалт, зөвлөгөөн, сурталчилгааны үр дүнд иргэдийн дунд мазаалай баавгайн талаархи мэдлэг, мэдээлэл нэмэгдэж байна. Сурталчилгааны ажлын үр дүнд мазаалай баавгай хамгаалах ажилд иргэд нийгмийн сүлжээгээр /facebook, twitter гэх мэт/ нэгдэн 2 томоохон групп, 5 ТББ, 2 телевиз, 10 гаруй сэтгүүлч, 3 ААН, 8000 орчим иргэд мазаалай баавгайн хамгаалалд идэвхитэй оролцож эхлэв. Энэ тоо цаашид өсөх хандлагатай байна.  Их говийн эзэн мазаалай танин мэдэхүйн ном, Танайд мазаалай зочилж байна мэдээллийн нүүдлийн хайрцаг, Мазаалай баавгайн шторк зэрэг сурталчилгааны ажлыг амжилттай зохион байгуулав.

Мазаалайг сурталчилах, ногоон хөгжлийн талаархи мэдээлэл сурталчилгаа хийх зорилготой “Мазаалай” хайрцаг Нийслэлийн 30 орчим сургууль, 400 гаруй айл өрхөөр зочлоод байна.