Монголын хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах нийгэмлэгүүдийн нэгдсэн холбоо Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын санхүүжилтээр өнгөрсөн оны тавдугаар сараас эхлэн Эрүүл мэндийн шинжлэх ухааны их сургуультай хамтран жимс жимсгэнэ, хүнсний ногоонд агуулагдах хорт бодисын судалгааг хийжээ. Судалгаанд хавар, намрын буюу шинэ ургацын болон өнжсөн жимс жимсгэнэ, хүнсний ногооны дээжийг хамруулсан байна. Харин судалгаанаас зарим төрлийн жимс жимсгэнэ болоод хүнсний ногооноос хүний биед хортой бодис илсэрсэн ба энэ нь хорт хавдар, ургийн гажгийг бий болгох аюултай аж. Энэ талаар холбогдох албаны хүмүүсийн байр суурийг хүргье.

Монголын хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах нийгэмлэгийн нэгдсэн холбооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Чулуунбаатар: Монголын хүнсний ногоо, жимсний 40 хувь нь хортой байна

-Яг аль аймгийн хүнсний ногооноос хэр хэмжээний хорт бодис илэрсэн бэ?

Монголын хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах байгууллага Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын дэмжлэгтэйгээр ЭМШУИС-тай хамтраад хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэд хорт бодис ямар хэмжээтэй байгаа дээр судалгаа хийсэн.  Ингэхэд Монгол хүнсний ногоонд хийсэн шинжилгээгээр нийт 275 дээжийн 40 орчим хувь нь хортой буюу пестицидийн үлдэцтэй байсан.

Аймаг орон нутгаар авч үзвэл Сэлэнгэ аймгаас ирсэн ногооны 55 гаруй хувь, Төв аймгийн зарим сумаас ирсэн ногооны 34 хувь, Өмнөговиос ирсэн улаан лооль, өргөст хэмхийн 33 хувь, Нийслэлийн Баянзүрх дүүрэгт тарьсан улаан лооль, өргөст хэмхийн 40 хувь нь пестицидийн үлдэцтэй гарлаа. Хятад буюу импортын хүнсний ногооны 49 хувьд нь пестицидийн үлдэгдэл маш их, 31.37 хувьд нь нэлээд их буюу нийт 80 орчим хувь нь хортой байна.

Жимс жимсгэний тухайд Шинэ ургацын болон хуучин хадгалагдсан жимс жимсгэнийн 80 гаруй дээжинд шинжилгээ хийв. Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд алим, усан үзэм, гадил зэрэгжимсэнд пестицидийн үлдэгдэл их, харин витамин С-гийн хэмжээ эрс багассан байлаа. Байгалийн зэрлэг жимсэнд пестицид илэрч байгаа нь жимс боловсорч гүйцэх үе буюу 7-8 сараар хортон шавьж, мэрэгч амьтдыг устгах зорилгоор химийн хорт бодис цацаж энэ талаар нийтэд мэдээлдэггүй учраас иргэд хортой жимс жимсгэнэ түүн худалдах, хоол хүнсэндээ хэрэглэж байгаатай холбоотой юм.

Ингэхээр ерөөсөө л бүх хүнсний ногоо, жимснээс алим, банана зэргээс хорт химийн бодис илэрсэн.

-Шинжилгээ, судалгаагаа хаанаас хийсэн гэсэн бэ?

-Бүх хүнсний зах, хүнсний дэлгүүр, " Намрын ногоон өдрүүд" үзэсгэлэн худалдаагаас хийсэн.

-Яг тарьж байгаа нутаг дэвсгэрээс тухайн судалгаа, шинжилгээг аваагүй гэж ойлгож болох уу?

-Угаасаа  тухайн наймаачид Сэлэнгэ аймгийн Шаамар сумын ногоо гэж зарж байгаа шүү дээ. Ер нь яваандаа бид гарал үүслийн бичигтэй болгоё гэж шаардлага тавиад байгаа нь үүнтэй холбоотой. Яг хаанаас хурааж авчирсан гэдэг нь үнэн бодит байх нь гарал үүслийн бичгээс шууд харагдана.

-Шинжилгээг яг хаана хийсэн бэ?

-Эрүүл мэндийн шинжлэх ухааны их сургуулийн химийн лаборитарт хийсэн.

    ЭМШУИС-ийн багш Г.Эрдэнчимэг: Хүнсний ногоо, жимсэнд байгаа энэ бодис ургийн гаж хөгжил, хорт бодис үүсгэнэ

-Судалгаанаас үзэхэд хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэд хлорт пестицидийн хэмжээ олон улсын стандартад заасан зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс хэт их байна гэлээ. Энэ талаар?

-Хлорт пестицид нь удаан задардаг органик бодис. Энэ бол ургамлын өвчин. Хорхой шавьж, өт авгалдай мэрэгчидтэй тэмцэж байгаа химийн бодисыг бид олон улсынх нь нэршлээр пестицид гэдэг. Тэгэхээр улс орон хөгжиж, хүн ам өсөхийн хэрээр хоол хүнсний аюулгүй байдал чухал. Тэгвэл энэ бодис хүнсний ногоо, жимс жимсгэнд зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс ихээр агуулагдаж байна. Энэ нь хүн амын дунд хорт хавдар, генетик, чихрийн шижин зэрэг өвчлөл ихсэх үндсэн нөхцөл болж байна. Пестицид нь хлор, фосфор, мөнгөн ус агуулж байдаг. Эдгээр нь хүний бие махбодид гурван аргаар нэвтэрдэг. Нэгдүгээрт амьсгалын зам буюу агаараар. Хоёрдугаарт хоол хүнс буюу усаар. Гуравдугаарт, арьс буюу салстаар дамжиж хүний биед ордог.  Ялангуай Хлорт орган пестицид маш хортой, удаан задардаг. Тэгэхээр өөхөнд хуримтлагддаг. Өөхөнд хуримтлагдаад ирэхээр бамбай булчирхай, дархлааны системд нөлөөлдөг. Ингэснээр хүний биед сөрөг нөлөө үзүүлнэ.

-Тэгвэл зарим төрлийн хүнсний ногоо, жимсээс хорт хавдар зэрэг өвчлөлтэй болж байна гэж ойлгож болох уу?

-Пестицид  нь төв болон ургал мэдрэлийн тогтолцооны үйл ажиллагааг хямруулж, дотоод шүүрлийн булчирхай, цус төлжүүлэх эрхтэн, зүрх судасны тогтолцоо, элэг бөөрөнд муугаар нөлөөлдаг. Мөн бэлгийн эс хордуулах, ургийн гаж хөгжил, төрөлхийн согогтой хүүхэд төрөх, хүний хромсом, генд нөлөөлөх, хорт хавдар үүсгэх зэрэг нөлөөтэй.