ТӨХ, мөн тухайн үеийн Боловсрол соёл шинжлэх ухааны яам болон “Аса консалтинг” компанийн хооронд байгуулсан Улсын циркийг худалдах, худалдан авах гэрээнд   “Улсын циркийн урлагийн мэргэжлийн удирдлага үйл ажиллагааны чиглэлийг өөрчлөхгүйгээр зориулалтын дагуу  ажлуулах” нөхцөлтэйгээр хувьчилжээ.  Гэвч өдгөө “Аса” цирк бизнесменүүдийн мөнгө олох хэрэгсэл болсон гэдгийг захын иргэнээс асуухад л хэлээд өгөх биз ээ.

    Улсын циркийн хувьчлалын асуудал циркийн байр гэдгийг бүрэн утгаар нь “үгүй” хийж байгаа талаарх мэдээлэл шуугиан тарьж эхэллээ.   ТӨХ-ны 2008 оны долдугаар сарын 17-ны өдрийн 352 дугаар тогтоолоор Улсын циркийг хувьчлах тогтоол гарсан байдаг. Ингэхдээ ТӨХ, мөн тухайн үеийн Боловсрол соёл шинжлэх ухааны яам болон “Аса консалтинг” компанийн хооронд байгуулсан Улсын циркийг худалдах, худалдан авах гэрээнд   “Улсын циркийн урлагийн мэргэжлийн удирдлага үйл ажиллагааны чиглэлийг өөрчлөхгүйгээр зориулалтын дагуу  ажлуулах” нөхцөлтэйгээр хувьчилжээ.  Гэвч өдгөө “Аса” цирк бизнесменүүдийн мөнгө олох хэрэгсэл болсон гэдгийг захын иргэнээс асуухад л хэлээд өгөх биз ээ.

“Аса консалтинг” ХХК нь өөрийн байгууллагын нэрийг 2011 оны дөрөвдүгээр сарын 25-ны өдөр “Рояал Плаза” ХХК болгон өөрчилж үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн байгаа юм. Үүгээр зогсохгүй “Рояал Плаза” ХХК нь өөрийн 100 хувийн хөрөнгө оруулалттай “Үндэсний циркийн урлагийг хөгжүүлэх, циркийн урын санг баяжуулна”  тодотголтой Монгол Үндэсний цирк компанийг үүсгэн байгуулжээ. Гэвч нэрээ  сольж, шинэ компанийг  төрүүлсэн уг компани “АСА“циркийг хувьчлалын гэрээнд заасны дагуу эзэмшээгүйгээс өнөөдөр ийн асуудал хөндөгдөж эхэлж байна.

Аса циркийг хувьчлахаас өмнө  багагүй хөрөнгөтэй байсан. Үүнийг албаныхан ч нотолно. Харамсалтай нь энэ бүгд одоо багассан, зарим нь бүр устаж үгүй болсон.

1.  Улсын циркийн төрийн өмчит төсөвт байгууллага байсан. Одоо бол хувьчлагдсан.
2.  Эзэмшил газар нь 35666 метр квадрат байсан бол өдгөө 24269 метр квадрат болсон. Үлдсэн газар хаачсан гэдэг нь тодорхойгүй.
3.  Харин ажилчдын тоо  136 байсан ч 61 болж буурсан
4. Барилга байгууламжынх нь хэмжээ 7823 метр квадрат байсан бол 3000 метр квадратаар хасагдаж 4823 болсон
5. Хамгийн харамсалтай нь сургуулилттай 41 амьтан хүлээлгэн өгсөн ч одоо “ор сураггүй”

    ШӨХТГ-ын дарга О.Магнайгийн хэлж буйгаар “Улсын циркийн мэргэжлийн удирдлага, үйл ажиллагааны чиглэл өөрчлөгдөөгүй боловч циркийг хувьчилж авах үндэслэл болон улсын циркийн 2007-2011 онд хөгжүүлэх стратеги, бизнес төлөвлөгөөнд тусгагдсан жил бүр хийгдэх циркийн урлагийн тоглолтын хэмжээнд хүрэхүйц  хийгдээгүй. Энэ газар төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай хуулийн 65-р заалтын 4 дэх хэсгийн “Нийгмийн салбарын өөрчлөлт шинэчлэлд хувьчлалын үйл ажиллагааг дараах зарчмыг баримтална” гэснийг зөрчсөн. Ер нь үйл ажиллагааг дордуулсан тохиолдолд гэрээг цуцлах, хувьчлалыг буцаах бүрэн үндэслэлтэй. Ямар ч байсан зөрчлөө арилгах 9 сарын хугацаа өгсөн. Тэгэхээр энэ зун цирк яаж ажиллах вэ гэдгээс бүх зүйл шалтгаална” гэв.

“Аса” циркийг анх хувьчилж авсан хүн бол Их аварга Д.Дагвадорж гэлцдэг. Гэхдээ Д.Дагвадорж аваргын  ээж Х.Пүрэвбадам тус компанийн гүйцэтгэх захирлаар ажилладаг. Харин Х.Пүрэвбадам гуай энэ газрыг хувьчлахдаа гэрээгээ яагаад зөрчив гэдэг л сонин. Уг нь өөрөө урлагт их хайртай, циркийг цааш нь хөгжүүлээд явчихаар хүн харагддаг. Гэтэл өдгөө циркийн барилгыг ашгийн “талбар” болгочихсон сууж байгаа нь хачирхалтай.

    Д.Дагвадорж: Анх тулгандаа цоггүй л байхад нь авсан
Д.Дагвадорж: Олон жилийн түүхтэй циркийг нураана гэсэн бодол надад байхгүй. Анх тулгандаа цоггүй л байхад нь авсан. Одоо бодит үнэнийг ярих хэрэгтэй. Дан ганц циркээр зардлаа нөхөнө гэж байхгүй. Адаглаад дулаан, цахилгааны мөнгө гээд л бодох зүйл их. Манайх циркээ ч тоглуулж, урлаг уран сайхны бүхий л үйлчилгээг хийнэ. Худлаа дайралтыг бол хүлээн зөвшөөрөхгүй. Шалгуулдаг газар нь шалгуулсан.

    Харин ССАЖЯ-ны Соёл урлагын газрын дарга Н.Оргил юуг онцлов?
Манай ССАЖЯ бол циркийн ажиллагаа ард түмэнд маш өргөн цар хүрээнд хүрч байх ёстой гэсэн бодлого барьдаг. Мөн циркийн ажилчил ажлын байраар хангагдсан байх ёстой. Хувьчлалын хувьд  гарсан энэ асуудлыг засах хугацааг ШӨХТГ-аас өгч байгаа юм байна. Манай яамны зүгээс энэ хугацаанд циркийн менежмент сайжирч, ард иргэддээ илүү сайн циркийн үзүүлбэр үзүүлдэг болох байх гэж найдаж байна. Хэрвээ энэ шаардлагыг үл биелүүлсэн тохиолдолд чиг үүргийн дагуу ССАЖЯ энэ асуудалд орж нэхэмжлэгчээр явна. Шинэ яам байгуулагдсанаас хойш циркийн асуудлаар маш их ажиллаж байгаа. ССАЖЯ шинээр байгуулагдахад энэ цирк хувьчлагддагаараа хувьчлагдаад, ерөөсөө хувийн аж ахуй нэгж болчихсон байна. Тиймээс бидэнд хамаагүй байсан.

Циркийн дотор корпусууд болон гаднах талбай одоо ямар байдалтай байгаа вэ?
Циркийн барилгын нэг, хоёрдугаар корпусыг циркийн болон соёл урлагийн үйл ажиллагааны чиглэлээр ашигладаг ч  баяр ёслол тэмдэглэлт өдрүүдэд үзэсгэлэн худалдааны зориулалтаар аж ахуй эрхлэгч  байгууллагуудад түрээсэлдэг болсон.
Мөн 3, 4, 6-р корпус, гадаад талбайн зарим хэсгийг аж, ахуй нэгж иргэдэд циркийн бус зориулалтаар түрээслэн ашиглуулдаг. Тэр дундаа 3 дугаар корпуст бүхэлд нь Үндэсний хөрөнгө оруулалттай банк байрласан.
 Харин 4, 5 дугаар корпусыг компьютер тоглоомын газар, компьютерийн хэрэгсэл худалдаалах дэлгүүр, ресторан, бичиг хэргийн худалдаа явуулах зэргээр зориулалтын бусаар түрээсэлж ашиглуулжээ.
Тэгвэл гаднах талбайг яасан бол хэмээн сонирхож байгаа хүмүүс олон байгаа байх. Гэвч бид бас л талбайг бизнесийнх  болон хэмээн дуулгах хэрэгтэй боллоо.
Өөрөөр хэлбэл,  циркийн зүүн талын талбайг иргэн Н.Ганболдод автомашины зориулалтаар түрээслэн ашиглуулж байсан.
Харин зургаадугаар корпусын хэсгийг тээврийн хэрэгслийн бүртгэл хийх зориулалттай  “Авто тээврийн үндэсний төв”,  Тээврийн хэрэгслийн дугаарын үйлдвэр, Даатгалын байгууллага, Машины сэлбэг хэрэгслийн худалдаа эрхлэгч болон банкны үйл ажиллагаа эрхлэгчдэд  түрээсэлсэн.
Тэгэхээр  “Аса” циркэд юм, юм л байдаг болсон байгаа биз?
Харин энэ бүгдийг ажигласан ШӨХТГ тухайн байгууллагад шалгалт хийгээд амжижээ. Шалгалтаар хувьчлал хийхдээ байгуулсан гэрээ” зөрчил” болж тусгагдах нь ойлгомжтой. Тиймээс ШӨХТГ-аас албан шаардлагыг тус газар хүргэсэн. Харин тэд хариу ямар үйлдэл үзүүлэх нь тодорхойгүй.