Улсын онцгой комиссын даргын 2019 оны хоёрдугаар сарын 27-ны өдрийн тушаалаар хаваржилт хүндэрсэн зарим аймагт Шуурхай бүлэг томилогдон ажиллахаар байгаа юм. Шуурхай бүлэг өчигдөр Говь-Алтай аймагт ажиллаж, аймгийн Онцгой комиссын хуралдааныг зарлан хуралдууллаа.
Тус хуралдааныг Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн дэд сайд Ж.Сауле удирдсан явуулжээ. Хуралдаанаар хаваржилтын нөхцөл байдал, цаг үеийн тулгамдаж буй асуудлын талаар холбогдох албан тушаалтан, холбогдох албаны хүмүүс мэдээлэл хийж, Шуурхай бүлэг мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч, тулгамдсан асуудлыг Засгийн газар, Онцгой комисст уламжлан шийдвэрлүүлэх болохоо илэрхийлэв. Засгийн газрын 2018 оны "Хөдөө аж ахуйн салбарын 2018-2019 оны өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангах зарим арга хэмжээний тухай" 218 дугаар тогтоолыг үндэслэн аймгийн Засаг даргын А/284 дүгээр захирамжаар өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангах ажлын хэсэг байгуулан, төлөвлөгөө гаргаж, хэрэгжилтийг ханган ажилласан байна.
Уг тогтоолын дагуу аймгийн аюулгүй нөөцөд 200 тонн өвс, 100 тонн тэжээл, сумдын аюулгүйн нөөцөд 439.5 тонн өвс, 412 тонн тэжээл, нийт 639.5 тонн өвс, 512 тонн тэжээл бэлтгэжээ. Аймгийн онцгой комиссын хуралдааны шийдвэрээр хоёрдугаар сарын 12-наас эхлэн Шарга суман дахь аюулгүйн нөөцийн агуулахад хадгалж буй өвсийг хямдруулж 7000 төгрөгөөр, тэжээлийг худалдан авсан үнээр буюу 13900 төгрөгөөр худалдан борлуулж эхэлжээ. Одоогоор аймгийн аюулгүйн нөөцөд 750 боодол буюу 15 тонн өвс, 3500 уут буюу 87.5 тонн тэжээл байна. Бэлчээрийн усан хангамжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар инженерийн хийцтэй зургаан худгийг Есөнбулаг, Дэлгэр, Халиун, Тонхил, Шарга, Чандмань суманд гаргасан. Мөн малчдын санаачилга, хувийн хөрөнгөөр Алтай, Бигэр, Дарив, Тонхил, Чандмань, Шарга, Эрдэнэ, Есөнбулаг гэсэн найман суманд нийт 20 энгийн худаг гаргаж, мал аж ахуйн усан хангамжийг нэмэгдүүлжээ.
Түүнчлэн Аймгийн онцгой комиссын хурлын шийдвэрээр гамшгийн сангийн хөрөнгөөс 80 тоннын багтаамжтай аюулгүйн нөөцийн өвс, тэжээлийн агуулахыг шинээр барьж, ашиглалтад оруулаад байгааг аймгийн Засаг даргын орлогч Ж.Ганбат хэллээ. Он гарснаас хойш Говь-Алтай аймгийн Алтайн өвөр говь, Дэлгэр, Жаргалан, Тайшир, Халиун, Есөнбулаг суманд цас их орж, цасан шуурга шууран, хоёрдугаар сарын эхний арав хоногт цас үргэлжлэн орж, хүйтний эрч чангарч, цасны зузаан нэмэгдсээр өвөлжилт, хаваржилт хүндрээд байна. Хоёрдугаар сарын 28-ны байдлаар нийт нутгаар 1-7 см зузаан цасан бүрхүүл тогтоод байгаа юм. Цасны зузаан Есөнбулаг суманд 7 см, Төгрөг суманд 6 см, Хөхморьт, Тайшир суманд 5 см, Тонхил, Дарив, Жаргалан, Халиун, Шаргад 4 см, Баян-Уул, Гуулин, Цогт, Цээл суманд 3 см, Тоорой, Бигэр, Дэлгэр, Эрдэнэ суманд 2 см, Бугат суманд 1 см байна. Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнгээс боловсруулсан зудын эрсдэлийн зургаас харахад, 2019 оны хоёрдугаар сарын 28-ны байдлаар аймгийн нийт нутгийн 17,1 хувь нь нэн их эрсдэлтэй, 46 хувь нь их эрсдэлтэй, 31,6 хувь нь дунд эрсдэлтэй, 4 хувь зудын эрсдэл бага байна гэж үнэлжээ. Тус аймгийн 18 сумын 87 багийн 7106 малчин өрхөд 3.5 сая толгой мал хаваржиж байна. Үүнээс адуу 130 мянга, тэмээ 43.7 мянга, үхэр 85.2 мянга, хонь 1 сая, ямаа 2.1 сая толгой байна.
Дотоодын хэрэгцээнд хэрэглэсэн болон зах зээлд борлуулсан малын тоо 998,4 мянган толгойд хүрчээ. Аймаг дундын Бор аргалантын отрын бүс нутагт 46 өрхийн 35.3 мянган толгой мал, хилийн зурваст 81 өрхийн 75 мянган толгой мал, тусгай хамгаалалттай бүс нутагт 197 өрхийн 105.4 мянган толгой мал, өөр аймгийн нутагт 14 өрхийн 8.8 мянган толгой мал, өөрийн аймгийн бусад сумын нутагт 136 өрхийн 81.4 мянган толгой мал, нийт 474 өрхийн 306 мянган толгой мал отроор хаваржиж байна. Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газраас ирүүлсэн мэдээгээр энэ оны 2, 3, 4 дүгээр саруудад нийт нутгаар олон жилийн дунджаас 0.5-1 хэмээр дулаан, хаврын улиралд нийт нутгаар хуурайшилт өндөр байх төлөвтэй байгаа юм.
Тиймээс Улсын онцгой комиссоос ой хээрийн түймрээс урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх зарим арга хэмжээний талаар Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд, Батлан хамгаалахын сайд, Хил хамгаалах ерөнхий газар, Онцгой байдлын ерөнхий газар, Цагдаагийн ерөнхий газар болон Аймаг, нийслэлийн Засаг дарга нарт албан даалгавар өгчээ.
Б.Лхам
