Нэг хэсэг үхрийн цул мах нэг кг нь 15 мянган төгрөг хол давав. Энэ юу ч биш. "Меркури" худалдааны төвд кг нь 25 мянга хүрсэн гээд л бодчих. Монголчууд 66 сая малтай гэж улсын тооллогоор тоологдсон ч махныхаа үнийг дийлэхээргүй болжээ. Мах ховордсон энэ үеийг далимдуулан муудсан махыг химийн бодистой хольж өнгө хувиргах замаар шинэ болгон зарах гэж байсан хятадуудыг баривчлав. Эмээлт захын ойролцоох агуулахад 20 тонн муудаж, өмхийрсөн мах хадгалж байсан БНХАУ-ын иргэнийг баривчлах үеэр энэ үйлдэл нэг биш нэлээд хэд дэх удаагийнх байх магадлалтай сэжиг илэрсэн гэж байгаа. Аймшигтай. Химийн бодистой муудсан махны хэрэгтэй зэрэгцэн химийн бордоогоор бордсон хүнсний ногоог Монголд тариалахыг эсэргүүцсэн иргэдийн эсэргүүцэл нэмэгдэв.

Учир нь БНХАУ-ын “Тяньжин Фүүдс” компанид 50 га газрыг хүлэмжийн аж ахуй эрхлүүлэх асуудал яригдаж байгаа. Тэдэнд зоиулан хүлэмж эрхлүүлэхээр 50 га хоёр газар бэлдсэн бөгөөд тус компанийн зүгээс газраа сонгочихвол ус, цахилгаан зэрэг дэд бүтцийг манай талаас шуурхайлан шийдэж өгнө гэсэн юм. Монголын хүлэмжийн 90 орчим хувийг дангаар эрхлэх “Тяньжин фүүдс” компанийн хувьд улсын хэмжээнд хүнсний хэрэгцээний 6.5 хувийг л хангах талаар нийслэлийн Захирагчийн албанаас хэлж байгаа. Гэвч муудсан махыг химийн бодистой хольж байсан дээрх асуудлаас харахад тус компани чанартай хүнс тариална гэдэг нь нэг л итгэл төрүүлэхээргүй сонсогдоно. Ер нь БНХАУ олон сая иргэдээ тэжээхийн тулд химийн урвал өргөн ашигладаг гэж яригддаг. Бүр нотлогдсон зүйлс ч олон. Тэгвэл хүн ам цөөн манайх шиг улсын хувьд хүнсний аюулгүй байдал үндэсний хэмжээнд яригдах аюулгүй байдлыг нэг гэдгийг бодох хэрэгтэй.

Түүнчлэн энэ долоо хоногт эрдэмтэн судлаачдаас бүрдсэн “ЭГО-2019” эрдэм шинжилгээний хурал болсон. Уг хуралд Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын судалгаагаар дэлхийд нийт өрхийн эмнэлгээр үйлчлүүлж байгаа иргэдийн 60 хувь нь сэтгэцийн ямар нэг өөрчлөлттэй буюу сэтгэцийн тулгамдсан асуудалтай байсан бөгөөд бие махбодийн өвчнүүдийн 85.7 хувь нь сэтгэцээсээ болж өвдсөн байдаг дүн гарчээ. Монгол Улсын хувьд сэтгэц, зан үйлийн эмгэгийн тохиолдол 2010 онд 10 мянган хүн амд 77.4 байсан бол 2016 онд 109.5 болж нэмэгджээ. Хамгийн гол нь сэтгэц, зан үйлийн эмгэг 30-54 насныхан дунд өндөр байгаа бөгөөд цаашид өсвөр үе болон хүүхдүүдийн дунд өвчлөл нэмэгдэх хандлагатай байгаа аж. Мөн Дархан-Уул аймгийн залуус хүүхдийн парк дотор казино барих гэж байгааг эсэргүүцэн тэмцэнэ гэдгээ илэрхийллээ. Залуусын хот гэж нэрлэгдэх тус хот Монголын хамгийн том соёл амралтын хүрээлэн буюу парктай. Гэвч тус аймгийн паркийн 44.5 га газрын 23.4 га-г орон нутгийн удирдлагууд бусдад эзэмшүүлэх шийдвэр гаргажээ. Тухайлбал, тус аймгийн ИТХ дөрөвдүгээр сарын 2-ны өдрийн хурлаар 8.4 га газрыг орон нутгийн тусгай хамгаалалттай газраас гаргах "хууль бус" шийдвэр гаргасан байна. Энэ талаар Дарханы залуучууд эсэргүүцэл илэрхийлж, шүүхэд ханджээ.

Гэвч ИТХ нь хууль бус шийдвэрээ өөрчлөхөөр дөрөвдүгээр сарын 20-нд хуралдахдаа орон нутгийн тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээг өөрчлөх тухай мөн л хууль бус шийдвэр гаргасан байна. Дархан-Уул аймгийн хүүхдийн паркийн газарт казино, зочид буудал барихаар Солонгосын компаниар зураг төсөл хийлгэсэн байсан талаар тус аймгийн Залуучуудын холбооноос мэдэгдсэн юм. Хүүхэд, залуусыг чөлөөт цагаа өнгөрүүлэхэд зориулж бүтээн байгуулалт хийхгүй мөртлөө өөрсдийн эрх ашгийн төлөө хүүхдийн паркийн газраас булааж үйлчилгээний газар барьдаг чулуун зүрхт хэмжээгүй мэдэлт “хурган” дарга нарыг яах вэ. Үүнээс гадна чимээгүй тахал гэгдэх сүрьеэгийн өвчлөл, халдвар нийгмийг айдас, хүйдэст авхуулах болсон нь олон удаагийн шинжилгээгээр батлагдав. 2016 онд сурагчдын дунд хийсэн шинжилгээгээр 10 орчим хувь нь далд сүрьеэтэй гэж гарчээ. Түүнчлэн гаднын иргэдийг залилдаг байсан Нигерийн иргэнийг баривчилж, Улаанбаатарт үйлчилгээнд явуулах боломжтой цахилгаан галт тэрэг танилцуулсан, тарагнаас гарсан хулгана гэрийн нөхцөлд орсон болох нь шинжилгээгээр батлагдсан долоо хоног болж өнгөрлөө.

Б.Лхам