-“Өнөр бүл” төвийн хүүхдүүдийн 70 орчим хувь шүдний өвчлөлгүй болжээ-

-“Хандивын дэлгүүр” ажиллуулж, ахиц гаргасан хүүхдүүдийг урамшуулдаг-

Хүүхдийн тоглоомын тохилог талбай, ногоон байгууламж харагдана. Уг хэсэг өмнө нь авто зогсоол байжээ. Энд хүүхдүүдэд тоглох талбай дутагдалтай тул ийн тохижуулсан хэмээн М.Оюунчимэг ярьсан юм. Тэрбээр “Өнөр бүл” хүүхдийн асрамжийн газрын захирлаар ажилладаг. Хүүхдүүдтэй ээж, заримдаа эгч шиг нь харьцаж, сургаж, зөвлөж байгаа нь тэдний харилцаанаас тодхон ажигдаж байлаа. Тэрбээр их нээлттэй, найрсаг хүн. Тэрбээр биднийг асрамжийн газартай танилцахыг зөвшөөрч, дотогш орууллаа. 

Бид ээлжит сурвалжлагаа “Өнөр бүл” хүүхдийн асрамжийн газраас хийсэн нь энэ байв. Өмнөх дугаарт хүүхдийн 108 утас, Хүүхэд хамгааллын хариу үйлчилгээ, түр хамгаалах байрнаас уншигчдадаа хүргэсэн билээ.

Дотогш ороход нам гүмхэн орчин угтав. Өдийд хүүхдүүдийн ихэнх нь хичээлээсээ ирчихсэн ялангуяа, бага ангийн хүүхдүүд бужигналдан, хоорондоо ноцолдоод байж байгаадаа гэж бодтол, үгүй байж. Гайхан асуухад тэд өрөө өрөөндөө хоол цайгаа бэлдэж, зарим нь өөрсдийн сонирхдог дуу хөгжим, ном зохиолоо уншиж бэлдэж  байгаа гэв.

Ингээд хүүхдүүдийн шүд эмчлэх шинэхэн өрөөтэй эхэлж танилцлаа. Энэ өрөө ажлын өдрүүдэд ажиллаж, ариутгалын лаборатори зэрэг шаардлагатай тоног төхөөрөмж цөм бүрэн, цогц үйлчилгээ үзүүлдэгажээ. Урьдаар “Өнөр бүл” төвийн хүүхдүүдийн шүдийг эмчилж, дараа нь бусад асрамж, халамж үйлчилгээний төвийнхөнд үйлчилдэг юм байна.  “Өнөр бүл” төв одоогоор 189 хүүхэдтэй. 70 орчим хувь нь эмчилгээндээ хамрагдан эрүүл шүдтэй болжээ.  Шүдний тасаг өнгөрсөн оны арваннэгдүгээр сард ашиглалтад оржээ. Харин энэ оны гуравдугаар сараас эхлэн үйл ажиллагаагаа эрчимтэй явуулж байгаа аж.

“Өнөр бүл” төвийн хүүхдүүд өөрсдөө хоолоо хийж иднэ. Сонирхолтой нь, нэг ч удаа хөлдүү мах хэрчиж, хоол хийж үзэлгүй гардаг хүүхэд олон аж. Энэ талаар Гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын газрын Хууль эрх зүй, хамтын ажиллагааны газрын дарга А.Энхбаатар “Хүүхдүүд хоолонд ямар хэмжээний төмс, гурил будаа орохыг мэддэггүй байсан юм. Мөн бидний хувьд хүүхдүүдийг гэр бүлийн орчинтой дүйцэхүүц нөхцөл байдлыг бүрдүүлэх зорилго тавин ажилласан. Энэ хүрээнд хүүхдүүдэд долоо хоногийн хүнсийг нь бэлдэн өгч, өөрсдөөр нь хоолыг бэлдүүлж, хийлгэж байна. Ингэж хийлгэдэг болсноос хойш хүүхдүүдийн өлсөх мэдрэмж, байхгүй болсон. Өмнө нь тогооч нар хоолыг нь бэлддэг байхад хүүхдүүдийн өлсөх мэдрэмж их байдаг байсан” гэсэн юм.

Ингээд хүүхдүүдийн өрөөгөөр зочиллоо. Охид, хөвгүүдийн тасаг өөр давхарт байрладаг. Ингэхдээ охидын давхарыг ягаан өнгөөр будсан байх. Дуртай үлгэрийн баатар, гүнжээр чимэглэж тохижуулжээ. Харин хөвгүүдийн давхрыг  цэнхэр өнгөөр будаж, тэнд баатруудыг амилуулсан  байна.

Унтлагын өрөө нь тусдаа бөгөөд нэг өрөөнд дөрөв орчим хүүхэд байрладаг юм байна. Зочны өрөө болон хоол хийх өрөө нь нэг. Дотроо их тохилог юм билээ. Зурагт, буйдан, ширээ сандал, хөргөгч зэрэг хэрэгсэл байх аж. Яг л айлд ороод гарсан мэт санагдах. Зарим өрөөнд нэг айлын гурван хүүхэд хамт амьдрана. Ах нь төгөлдөр хуур их сайн дарна. Тэрбээр сонсголонтой ая тоглож сонирхууллаа.Түүний хувьд төгөлдөр хуур сонсголоороо тоглож сурчээ. Дүү нартаа үлгэр жишээ сайн хүү гэдэг нь илт.

Хүүхдүүдийн өрөөнд ороод хөргөгч нээж үзэхийг л яарч байлаа. Учир нь багш нарын хэлж байгаагаар хүүхдүүдэд долоо хоногийнх нь шаардлагатай хүнсийг бэлдээд өгчихдөг. Хүүхдүүд хүнсэндээ тааруулаад хоолоо өөрсдөө хийж иддэг гэж хэлсэн учир хөргөгчинд ямар ямар хүнс байгаа нь их сонин санагдав. Уг төвийн холбогдох мэргэжилтнүүд биднийг хөтчилж явж байсан учир хөргөгчтэй танилцахыг тэд зөвшөөрсөн юм. Хөргөгчинд сүү, талх, сир, элэгний нухаш, зөгийн бал, чинжүү, мах, байцаа, сонгино, лууван, төмс зэрэг байна. Хүүхдүүд дуртай хоолоо хийж идье гэвэл шаардлагатай бүх хүнс нь бэлэн юм. Хүсвэл хэдэн төрлийн салат ч хийж идэж болохоор харагдав.

Түүнчлэн хүүхдүүдийн хоолны мэдлэг, чадварыг сайжруулах зорилгоор гар доорх материалаараа хэн сайн хоол хийх вэ гэсэн тэмцээн зохион байгуулдаг гэдгийг багш нар хэлж байлаа. Тэдний хэлж байгаагаар хүүхдүүдийн хоол хийх чадвар өдрөөс өдөрт сайжирч байгаа гэсэн.    

Ингээд бид цааш явлаа. Энд охидод зориулсан гоо сайхны болон угаалгын өрөө байна. Энэ өрөөнд тэдэнд хэрэгцээтэй будгийг бэлдэн тавьжээ. Мөн сарын тэмдэг нь ирсэн охид ариун цэврээ сайн ангах шаардлагатай тул тэдэнд тусгайлан зориулсан угаалгын өрөө бэлдэж тохижуулжээ. Түүнчлэн охидын нууц яриа дэлгэдэг газар нь ч гэж хэлж болох юм. Ягаан өнгө уусгаж чимэглэсэн, тохилог тул энэ өрөө ихээхэн ачаалалтай байдаг гэсэн.

“Өнөр бүл” төв хүүхдүүдэд зориулан номын сан, компьютерийн өрөө, бие бялдарын хичээлийг сургагч багш нартай гэрээлэн заадаг аж. Хүүхдүүдийг цахим орчин, аливаа мэдээ мэдээллээс хоцроохгүй гэсэн дээ л тэр шүү дээ. Бас ч гэж чамгүй л тохижуулсан харагдана. Компьютерийн өрөөнд хүүхдүүд фэйсбүүк, твиттер зэрэгт орох боломжтой бөгөөд цагийн хязгаартай. Мөн компьютер тоглоомонд донтсон хүүхдүүдийг зугтах, оргохоос сэргийлж өдөрт нэг цаг орчим тоглуулдаг гэнэ.

“Өнөр бүл” төвийн захирал М.Оюунчимэг “Хүүхдүүдийг ихэвчлэн ойролцоо насаар нь нэг өрөөнд оруулдаг. Мөн туасгай асаргаатай 30 орчим хүүхэд манай төвд байдаг. 10 хүүхдийг нэг багш хариуцан ажилладаг. Харин хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг хариуцан ажиллаж байгаа багш нар арай бага хүүхэд авдаг юм. Манай байгууллагад нэг айлын дөрвөн хүүхэд ч байдаг. Энэ хүүхдүүдийг хамт байлгахыг боддог. Бид төсвөөс хуваарилагдсан мөнгийг аль болох хүүхдүүдийн хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэхийг боддог. Гэхдээ 189 хүүхдийн хэрэгцээ шаардлага өөр өөр. Хүүхдийн өмсөх хувцас, дугуйланд хамрагдах зэргээс эхлээд хүнд байдаг.

Түүнчлэн Монгол Улсад гэр бүлийн задрал эрчимтэй явагдаж, маш олон хүүхэд эцэг эхийн хайр халамжаас ангид өсч байна. Дөрвөн хүүхдээ үлдээчхээд өөрөө зугаа цэнгэлээ хөөгөөд явж байгаа ээж аавууд байна. Мөн хүүхдээ үлдээчхээд өөр хүнтэй суугаад явсан ч хүмүүс байна. Тэдэнд ямар ч хариуцлага тооцохгүй байгаа нь ойлгомжгүй байна. Өөрөөр хэлбэл, Гэр бүлийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлагатай гэж боддог” гэж хэлж байлаа.

“Өнөр бүл” төвийн багш нар хүүхдэд мөнгөтэй харьцах чадвар суулгах, худалдан авах мэдлэгтэй болгох зорилгоор “Хандивын дэлгүүр” нээжээ. Ингэхдээ сургалтын мөнгө гаргаж, хандиваар ирсэн бүтээгдэхүүнийг худалддаг аж. Сургалтын мөнгө нь мөнгөн дэвсгэртийг дуурхйлгаж хийсэн цааш бөгөөд ихэвчлэн амжилт, ахиц дэвшил гаргасан хүүхдийг урамшуулж өгдөг байна. Хүүхдүүд дэлгүүрт байгаа бараа бүтээгдэхүүнээс хүссэнээ сонгож авах боломжгүй бөгөөд нэг хүүхэд нэг ширхэг л хүнсний бүтээгдэхүүн авах дотоод журамтай байна. Харин үлдсэн мөнгөндөө ном, зохиол, дэвтэр зэрэг хичээлийн хэрэгсэл зэргийг сонгон авах боломжийг өгдөг гэдгийг тус төвийн ахлах нийгмийн ажилтан Ц.Оюунчимэг онцолж байна.

Манай улсад нийт 31 халамж, асрамжийн төв зйд ажиллагаа явуулдаг бөгөөд үүнээс  хоёр нь улсын төсвөөс санхүүждэг байна. Үүнийг нэг нь “Өнөр бүл” төв юм.  Уг төв анх 1979 оноос эхлэн үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн бөгөөд энэ хугацаанд 500 гаруй хүүхдийг хүлээн авч, халамжийн үйлчилгээ үзүүлжээ. Энэ төвийн хүүхдүүд хоорондоо их найрсаг бөгөөд ихэнх хүүхдүүд тоглож, наадахаас илүүтэй хичээлдээ бэлдэх, өөрийгөө хөгжүүлэхэд цагийг зарцуулдаг. Боловсролтой иргэд төлөвшиж байгаа юм байна хэмээн бодогдож, бас олзуурхаж байлаа.

Засварлаж, сайжруулах зүйл олон ч “бид нэг гэр бүл. Манай хүүхдүүдийн хичээл сурлагын оноо, идэвх зүтгэл сайжирч, бид өдрөөс өдөрт өсөн дэвжиж байна” гэх сэтгэлээрээ баян хамт олонд зочилж, хэсэг хугацааг хамт ийн өнгөрүүллээ. “Өнөр бүл” төв хүүхдүүдийг чадах ядахаараа боловсруулж, хайр халамж түгээж байна. Энэ үйлчилгээг илүү олон хүүхдэд үзүүлье гэвч зай талбайны хувьд хүртээмж муутайд нь гонсойж байлаа. Багш нарын хувьд ч гэсэн тулгамдаж байгаа гол асуудал нь байрны хүртээмжийн асуудал гэсэн юм. Энэ төвд бага ч болов хандив тусламж үзүүлэх сайн санаатан, тэдэнтэй цагийг хөгжилтэй өнгөрөөх эерэг сэтгэлтэн олон байгаасай хэмээн дайж, сурвалжлагаа энэ хүргээд дуусгая.

Б.Лхам